Yürüyen Zatürre (Atipik Pnömoni) Nedir?

Genel Bakış

Zatürre (pnömoni), akciğerlerdeki hava keseciklerinin iltihaplanmasıdır. Yürüyen zatürre (atipik pnömoni) ise genellikle daha hafif seyreden ve kişinin günlük işlerini yapmaya devam ettiği bir zatürre türüdür. Bu nedenle 'yürüyen' adını alır; hasta yatakta kalmasa bile aslında akciğerlerinde bir enfeksiyon vardır.

Evet, yürüyen zatürre oldukça yaygındır. Özellikle sonbahar ve kış aylarında, okul çağındaki çocuklarda ve genç yetişkinlerde sık görülür.

Her yaşta görülebilir, ancak en sık 5-15 yaş arası çocukları ve genç yetişkinleri etkiler. Sigara içenler, astım veya kronik akciğer hastalığı olanlar, bağışıklık sistemi zayıf kişiler ve kalabalık ortamlarda yaşayanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kuru, kalıcı öksürük (haftalarca sürebilir)
• Hafif ateş (genellikle 38°C civarında)
• Boğaz ağrısı
• Baş ağrısı
• Aşırı yorgunluk ve halsizlik
• Göğüste hafif ağrı veya rahatsızlık
• Soğuk algınlığını andıran burun akıntısı veya tıkanıklığı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda öksürük ve hafif ateş sık görülür.
• Burun akıntısı, boğaz ağrısı veya kulak ağrısı olabilir.
• Kimi çocuklarda hafif ishal veya kusma görülebilir.
• Çocuk kendini halsiz hissedebilir, iştahı azalabilir.
• Öksürük bazen birkaç hafta sürebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ateş her zaman belirgin olmayabilir; vücut ısısı normalden düşük olabilir.
• Kafa karışıklığı veya dalgınlık görülebilir.
• Şiddetli yorgunluk, iştahsızlık ve güçsüzlük yaygındır.
• Öksürük ve nefes darlığı daha belirgin olabilir.
• Yaşlılarda hastalık daha ağır seyredebilir, bu nedenle dikkatle izlenmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Atipik zatürrenin en yaygın nedeni Mycoplasma pneumoniae adlı bir bakteridir.
• Virüsler de (örneğin soğuk algınlığı virüsleri, solunum sinsityal virüsü) atipik zatürreye yol açabilir.
• Bakteri veya virüs, hasta bir kişinin öksürmesi veya hapşırması sırasında havaya saçılan damlacıklarla yayılır.
• Enfekte bir kişiyle yakın temas veya aynı yüzeylere dokunup sonra ağza, buruna ya da göze ellenmesiyle de bulaşabilir.

Risk faktörleri

• Okul, yurt, askeriye gibi kalabalık ve kapalı ortamlarda bulunmak
• Sigara içmek
• Astım, KOAH gibi kronik akciğer hastalıklarına sahip olmak
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar
• 5 yaş altı veya 65 yaş üstü olmak
• Yetersiz beslenme ve sağlıksız yaşam koşulları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Solunum güçlüğü, nefes alıp verirken ıslık sesi veya göğüste sıkışma hissediyorsanız
• Yüksek ateş 3 günden uzun sürüyorsa
• Öksürüğünüz şiddetleniyorsa veya balgamda kan görüyorsanız
• Zatürre tanısı aldıysanız ve 48 saat sonra iyileşme hissetmiyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Öksürüğünüz 3 haftadan uzun sürdüyse
• Ateşiniz 38°C'nin üzerinde seyrediyorsa ve birkaç gündür geçmiyorsa
• Sürekli yorgunluk, halsizlik veya gece terlemesi yaşıyorsanız
• Bu belirtiler bir çocukta ya da 65 yaş üstü bir yakınınızda görülüyorsa

Tanı

Doktor, öncelikle belirtilerinizi dinler ve genel bir muayene yapar. Ardından stetoskopla akciğerlerinizi dinleyerek anormal sesler olup olmadığını kontrol eder. Tanı koymak için bazı testler gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Akciğer röntgeni: Akciğerlerde iltihap olup olmadığını gösterir.
• Kan testleri: Enfeksiyon belirtilerini ve vücudun verdiği tepkiyi değerlendirir.
• Balgam (öksürükle çıkan maddede) testi: Etken mikrobu belirlemeye yardımcı olabilir.
• Nabız oksimetresi: Kandaki oksijen seviyesini ölçer, özellikle ağır vakalarda yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz belirtilerinizi ve muayene bulgularınıza göre bir tedavi planı oluşturacaktır. Tüm testleri yaptırmanız istenmeyebilir; gerekli görülen testler yapılır. Endişelerinizi ve sorularınızı muayene sırasında doktorunuzla açıkça konuşmaktan çekinmeyin.

Tedavi

Yürüyen zatürrenin tedavisi, hastalığın nedenine ve şiddetine bağlıdır. Bakteriyel enfeksiyonlarda doktor antibiyotik reçete edebilir. Viral kaynaklıysa antibiyotik faydalı olmaz; tedavi genellikle dinlenme, bol sıvı ve belirtileri hafifletmeye yönelik önerilerden oluşur. Tedavinin anahtarı, doktorun önerilerine uymak ve vücuda iyileşmesi için zaman tanımaktır.

Evde kişisel bakım

• Bol bol istirahat edin ve vücudunuzu dinleyin.
• Öksürük ve ateş nedeniyle kaybedilen suyu yerine koymak için bol sıvı için.
• Sigara ve dumanından uzak durun; hava kirliliği olan ortamlardan kaçının.
• Odanızın havasını nemli tutmak için nemlendirici kullanabilirsiniz, öksürüğü rahatlatabilir.
• El hijyeninize dikkat edin, öksürürken ağzınızı kapatın ve yakın teması sınırlayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz hastalığın bakteriyel olduğunu düşünürse antibiyotik reçete edebilir. Antibiyotiklerinizi doktorunuzun tarif ettiği şekilde, belirtilen süre boyunca düzenli kullanmak çok önemlidir. Kendinizi iyi hissetseniz bile ilaçları yarıda kesmeyin. Ateş ve ağrı için doktorunuzun önerdiği basit ağrı kesiciler kullanılabilir; ancak özellikle çocuklarda ve altta yatan hastalığı olanlarda ilaç seçimini doktor yapmalıdır. Viral kaynaklı durumlarda antibiyotik gerekmez; bu durumda doktor destekleyici bakım ve dinlenme önerir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme sürecinde en önemli şey dinlenmektir. Yorgun hissettiğinizde kendinizi zorlamayın. İş veya okul hayatınızı birkaç gün veya hafta aksatmanız gerekebilir. Öksürük ve halsizlik birkaç hafta sürebilir; bu normaldir. Sağlığınıza kavuştuğunuzdan emin olduktan sonra günlük aktivitelerinize adım adım dönün.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkol kullanmaktan kaçının; bu maddeler iyileşmeyi yavaşlatır.
• Düzenli uyuyun, bağışıklık sisteminizi destekleyin.
• Hastalığınız bulaşıcı olabileceğinden, özellikle ateş ve öksürük devam ederken kalabalık ortamlara girmekten kaçının.
• Ellerinizi sık sık su ve sabunla yıkayın.
• Sağlıklı ve dengeli beslenerek vücudunuzun ihtiyacı olan besinleri alın.

Diyet ve egzersiz

İyileşme sırasında bağışıklık sistemini desteklemek için meyve, sebze, tam tahıllar ve proteinden zengin bir beslenme önerilir. Bol sıvı alın; özellikle su, çorba ve bitki çayları vücudun sıvı dengesini sağlar. Ağır egzersiz yapmaktan kaçının, ancak enerjiniz yerine geldikçe hafif yürüyüşler yapabilirsiniz. Doktorunuza danışmadan yoğun egzersize dönmeyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren öksürük ve yorgunluk moral bozucu olabilir. Kendinizi hüzünlü, gergin veya kaygılı hissetmeniz normaldir. Duygularınızı aileniz ve dostlarınızla paylaşın. Eğer bu hisler günlük yaşamınızı etkiliyorsa veya iyileşme sürecinizi yavaşlatıyorsa, doktorunuzla konuşmaktan çekinmeyin. Gerekirse profesyonel destek almanızda fayda olabilir.

Önleme

Yürüyen zatürreyi tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da bazı adımlar riski büyük ölçüde azaltır. Ellerin düzenli yıkanması, kalabalık ortamlarda hijyene dikkat edilmesi, hasta kişilerle temastan kaçınılması ve sigara içilmemesi önemli koruyucu önlemlerdir.

Aşılar

Zatürreye ve grip gibi solunum yolu enfeksiyonlarına karşı bazı aşılar mevcuttur. Pnömokok aşısı ve grip aşısı, belirli zatürre türlerine karşı koruma sağlar. Hangi aşıların sizin için uygun olduğunu doktorunuzla görüşün.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyonun akciğerlerde daha ciddi bir zatürreye dönüşmesi
• Akciğer zarı iltihabı (plörezi) ve akciğer apsesi
• Kanda oksijen seviyesinin düşmesi (solunum yetmezliği)
• Nadiren kalp, beyin veya diğer organları etkileyen ciddi enfeksiyon yayılımı
• Kronik akciğer hastalığı olanlarda hastalığın daha ağır seyretmesi

Uzun vadeli görünüm

Yürüyen zatürre, çoğu insanda hafif seyreder ve doğru tedavi ile tamamen iyileşir. İyileşme süresi genellikle birkaç hafta sürer ve öksürük bazen daha uzun devam edebilir. Nadiren ciddileşme görülür, ancak doktor kontrolü düzenli yapılırsa ve öneriler takip edilirse çoğu kişi herhangi bir kalıcı sorun yaşamadan sağlığına kavuşur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.