Fıtık (Herni) Rehberi: Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Genel Bakış

Fıtık, karın duvarındaki kas veya dokunun zayıfladığı bir bölgeden iç organların yağ dokusunun dışarı doğru itilmesidir. En sık karın, kasık ve göbek bölgesinde görülür.

Evet, fıtık çok sık görülen bir sağlık sorunudur. Özellikle kasık fıtığı erkeklerde daha yaygındır.

Fıtık her yaşta görülebilir. Kasık fıtığı erkeklerde daha sıktır; göbek ve karın duvarı fıtıkları kadınlarda daha yaygın olabilir. Yaş ilerledikçe kaslar zayıfladığı için görülme sıklığı artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karın veya kasık bölgesinde ele gelen yumuşak bir şişlik
• Öksürme, hapşırma, ıkınma veya ağır kaldırma ile şişliğin büyümesi
• Şişlik bölgesinde ağrı, yanma veya ağırlık hissi
• Uzun süre ayakta kalmakla artan rahatsızlık
• Sırtüstü yatınca veya elle hafifçe itilince şişliğin küçülmesi veya kaybolması

Çocuklarda belirtiler

• Ağlama, öksürme veya dışkılama sırasında kasık ya da göbekte belirginleşen şişlik
• Huzursuzluk ve ağlamada artış
• Şişliğe dokunulduğunda hassasiyet veya itiraz
• Bebeklerde beslenme güçlüğü veya kusma görülebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Şişlik ve ağrı daha hafif hissedilebilir; bu yüzden gözden kaçabilir
• Karında dolgunluk, rahatsızlık veya baskı hissi
• Kabızlık veya idrar yaparken ıkınma fıtığın belirginleşmesine yol açabilir
• Yürüme veya eğilme gibi basit hareketlerde ağrı olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Karın duvarındaki kas ve dokuların zayıflaması
• Karın içi basıncın artmasına yol açan durumlar: öksürük, ıkınma, ağır kaldırma
• İç organların veya yağ dokusunun zayıf noktadan dışarı itilmesi

Risk faktörleri

• Ağır kaldırma
• Kronik öksürük
• Kabızlık ve uzun süre ıkınma
• Obezite
• Gebelik
• İleri yaş
• Sigara içmek
• Ailede fıtık öyküsü
• Daha önce karın ameliyatı geçirmiş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Fıtık bölgesinde yeni başlayan, giderek artan ağrı
• Şişliğin boyutunda veya kıvamında belirgin değişiklik
• Fıtığın normalde geri girerken artık girmemesi
• Bulantı, kusma veya karında aşırı şişkinlik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yeni fark edilen herhangi bir şişlik için doktora başvurulmalıdır
• Daha önce fıtık tanısı konduysa, düzenli kontrol için
• Fıtık ameliyatı olmayı düşünenler için bir genel cerrahi uzmanına danışılmalıdır

Tanı

Fıtık tanısı genellikle doktorun öykü alması ve fizik muayenesiyle konur. Doktor sizden ayakta durmanızı, öksürmenizi veya ıkınmanızı isteyerek fıtığın daha belirgin hale gelmesini sağlayabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (ayakta ve yatarak yapılan muayene)
• Ultrason (USG) görüntülemesi
• Gerekli görülen durumlarda bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Ameliyat öncesi bazı kan testleri

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, ardından fıtık bölgesini muayene eder. Tanı büyük çoğunlukla muayene ile konur; görüntüleme yöntemleri şüpheli durumlarda kullanılır. Sonrasında size en uygun tedavi planı açıklanır.

Tedavi

Fıtık kendiliğinden iyileşmez. Tedavi fıtığın türüne, belirtilere, boyutuna ve sıkışma riskine göre belirlenir. Belirti vermeyen küçük fıtıklar düzenli takip ile izlenebilir; belirti veren veya büyüyen fıtıklarda cerrahi önerilebilir.

Evde kişisel bakım

• Ağır kaldırmaktan kaçının
• Kabızlığı önlemek için lifli gıdalar tüketin ve bol su için
• Sağlıklı kilonuzu korumaya çalışın
• Doktorunuzun önerdiği egzersizleri yapın
• Öksürük ve ıkınma gibi karın içi basıncı artıran durumları kontrol altına alın
• Fıtık bölgesini elle zorlamayın, itmeye çalışmayın

Tıbbi tedaviler

Fıtığı onarmak için açık (cerrahi kesi ile) veya laparoskopik (kapalı) yöntemler kullanılır. Yöntem, fıtığın yeri ve cerrahın deneyimine göre seçilir. Operasyonda fıtık kesesi içeri itilir ve zayıf bölge dikişle veya cerrahi yama ile güçlendirilir. Cerrahi kararı hekim tarafından bireysel olarak verilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Fıtık sıkışma veya boğulma riski taşıyorsa, ağrı yapıyorsa veya günlük hayatı olumsuz etkiliyorsa ameliyat önerilir. Fıtık sıkıştığında acil ameliyat gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Fıtıkla yaşamak mümkündür; ancak şikayetleri artıran hareketlerden kaçınmak önemlidir. Doktor kontrolündeki bir fıtık, acil bir sorun oluşmadan önce fark edilip tedavi edilebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli yürüyüş yapın
• Ağır eşyaları dizlerinizi bükerek kaldırın, belinizle değil
• Uzun süre ayakta kalmaktan kaçının
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı deneyin
• Karın bölgesini zorlayan yüksek yoğunluklu egzersizlerden doktor onayı olmadan kaçının

Diyet ve egzersiz

Lif açısından zengin beslenme (sebze, meyve, tam tahıl) ve yeterli su içmek kabızlığı önler, böylece ıkınma ve karın içi basınç azalır. Hafif tempolu yürüyüş ve doktorun önerdiği egzersizler kasları güçlü tutmaya yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Fıtık tanısı veya ameliyat beklentisi kaygı ve endişe yaratabilir. Bu duygular normaldir. Ailenizle, arkadaşlarınızla veya sağlık ekibinizle konuşmaktan çekinmeyin. Kaygı yaşam kalitenizi etkiliyorsa bir uzmandan destek alabilirsiniz.

Önleme

Fıtığı tamamen önlemek her zaman mümkün olmaz; ancak riski azaltmak mümkündür. Sağlıklı kilo, düzenli egzersiz, kabızlığı önleme ve sigarasız yaşam en önemli koruyucu adımlardır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Fıtığın sıkışması (inkarserasyon)
• Bağırsak tıkanıklığı
• Fıtık içindeki dokunun kanlanmasının bozulması (boğulma) ve doku ölümü
• Acil cerrahi müdahale gerekmesi
• İleri durumlarda hayati risk oluşturabilmesi

Uzun vadeli görünüm

Fıtık, doğru zamanda yapılan planlı tedavi ile büyük oranda başarıyla onarılabilir. Çoğu insan ameliyat sonrası normal hayatına döner. Düzenli doktor takibi ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları, tekrarlama riskini azaltır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.