Gözün Güneş Yanığı (Fotokeratit)

Genel Bakış

Fotokeratit, gözün yüzeyindeki saydam tabakanın (kornea) güneşten gelen ultraviyole (UV) ışınlarına aşırı maruz kalması sonucu oluşan bir güneş yanığıdır. Gözde ağrı, kızarıklık ve ışığa hassasiyet yapar. Genellikle geçicidir ve birkaç gün içinde iz bırakmadan iyileşir.

Özellikle parlak güneşli karlı bölgelerde, kaynak yaparken veya solaryum kullanırken gözleri koruyucu ekipmanlarla korumayan kişilerde oldukça sık görülür.

Her yaştan kişiyi etkileyebilir. Kaynakçılar, kayakçılar, dağcılar, denizciler, solaryum kullananlar ve UV korumalı güneş gözlüğü takmadan uzun süre açık havada kalanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gözde ağrı, yanma veya batma hissi
• Gözlerde kızarıklık
• Işığa bakmakta zorlanma (ışığa hassasiyet)
• Gözde kum varmış gibi hissetme
• Aşırı sulanma ve göz kapağında şişlik
• Bulanık veya flu görme

Nedenler

Ana nedenler

• Güneşe veya solaryuma korumasız uzun süre maruz kalmak
• Kar, kum veya su yüzeyinden yansıyan UV ışınları
• Kaynak yaparken koruyucu siperlik kullanmamak
• Yüksek rakımda veya ekvatora yakın bölgelerde güneşe uzun süre bakmak

Risk faktörleri

• Kaynakçılık, laboratuvar veya UV lamba ile çalışmak
• Kayak, dağcılık, denizde veya havuzda uzun süre vakit geçirmek
• Solaryum kullanmak
• UV korumalı güneş gözlüğü veya kontakt lens takmamak
• Bazı ilaçlar (örneğin bazı antibiyotikler, sivilce ilaçları gibi) gözünüzü güneşe karşı daha hassas hale getirebilir

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göz ağrınız şiddetliyse ve günlük aktivitelerinizi engelliyorsa
• Görmede ani bir azalma fark ederseniz
• Gözünüze yabancı bir cisim kaçtıysa veya kimyasal temas olduysa
• Belirtiler 24 saat içinde artarak devam ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşmezse bir göz doktoruna (oftalmolog) başvurun
• Tekrarlayan göz güneş yanığı yaşadıysanız veya gözleriniz sık sık kızarıyorsa göz muayenesi yaptırın

Tanı

Doktor, belirtilerinizi dinler ve gözünüzü özel bir mikroskop (yarık lamba) ile muayene eder. Göz damlası ile korneanızı boyayarak hasarı görünür hale getirebilir.

Yapılabilecek testler

• Göz muayenesi (yarık lamba biyomikroskopi)
• Floresein göz damlası ile kornea boyanması
• Görme keskinliği testi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır. Boyama testi sırasında gözde geçici bir batma hissi olabilir. Sonuçlar aynı gün belli olur; tanı büyük ölçüde belirtiler ve muayene bulgularıyla konur.

Tedavi

Fotokeratit tedavisinde temel amaç gözün dinlendirilmesi, ağrının hafifletilmesi ve enfeksiyon riskinin azaltılmasıdır. Göz korneası kendini yenileyebilen bir dokudur; hafif ve orta şiddetteki hasar genellikle birkaç gün içinde iyileşir.

Evde kişisel bakım

• UV korumalı güneş gözlüğü takarak gözlerinizi ışıktan koruyun
• Gözlerinize soğuk kompres uygulayın
• Ellerinizle gözlerinizi ovuşturmayın
• Kontakt lens kullanmayı geçici olarak bırakın
• Deniz, havuz ve kum gibi gözü tahriş edebilecek ortamlardan uzak durun
• Gözlerinizi dinlendirin, ekran süresini azaltın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz göz kuruluğunu gidermek için suni gözyaşı damlaları, iltihabı azaltmak için özel damlalar veya enfeksiyonu önlemek için antibiyotikli merhemler önerebilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna yalnızca sağlık uzmanınız karar vermelidir; reçetesiz ürünleri doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Fotokeratit tedavisinde cerrahi işlem gerekmez.

Bu durumla yaşamak

İyileşme sürecinde gözlerinizi dinlendirin. Karanlık veya loş ortamda kalmak, gözlerinizi kapatarak dinlenmek belirtileri hafifletebilir. Genellikle 1-3 gün içinde belirtiler geriler ve normal hayatınıza dönebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneşe çıkarken UV korumalı güneş gözlüğü kullanın
• Kaynak yaparken mutlaka özel koruyucu siperlik takın
• Solaryum gibi yapay UV kaynaklarından kaçının
• Açık havada, özellikle karlı veya deniz kenarında geniş kenarlı şapka takın
• Göz sağlığı için düzenli göz muayenesi yaptırın

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet kısıtlaması yoktur. Sağlıklı ve dengeli beslenme, bol su içmek göz sağlığını destekler. Egzersiz yapabilirsiniz; ancak terleme sonrası gözlerinizi ovuşturmamaya dikkat edin ve göz kuruluğu olursa doktorunuzun önerdiği damlaları kullanın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Göz ağrısı ve geçici görme bulanıklığı kaygı ve huzursuzluk yaratabilir. Bu durumun geçici olduğunu ve çoğu zaman kendiliğinden iyileştiğini bilmek rahatlatıcıdır. Endişelerinizi doktorunuz ve sevdiklerinizle paylaşın.

Önleme

Evet, fotokeratit tamamen önlenebilir. UV korumalı güneş gözlüğü kullanmak, kar ve su kenarında gözleri korumak, kaynak yaparken uygun siperlik kullanmak ve solaryumdan kaçınmak en etkili önlemlerdir.

Aşılar

Bu durum için bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Özel bir tarama testi yoktur; ancak tekrarlayan belirtileriniz varsa veya yüksek riskli bir işte çalışıyorsanız düzenli göz muayenesi yaptırmanız önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Korneada kalıcı hasar (çok nadir)
• İkincil bakteriyel göz enfeksiyonu
• Kornea yüzeyinde tekrarlayan soyulmalar
• Geçici veya kalıcı görme bulanıklığı

Uzun vadeli görünüm

Fotokeratitin görünümü çok iyidir. Çoğu kişi birkaç gün içinde tamamen iyileşir ve kalıcı bir sorun yaşamaz. Gözlerinizi korumak, hem bu rahatsızlığı hem de ileride oluşabilecek katarakt ve sarı nokta gibi sorunları önlemenin en iyi yoludur.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.