Beşinci Hastalık (Eritema Enfeksiyozum)

Genel Bakış

Beşinci hastalık, parvovirus B19 adlı bir virüsün neden olduğu hafif seyirli, bulaşıcı bir çocukluk hastalığıdır. En belirgin özelliği, yanaklarda tokat yemiş gibi kırmızı bir döküntü oluşturmasıdır. Genellikle kendiliğinden iyileşir ve çoğu insan için ciddi bir sorun oluşturmaz.

Evet, beşinci hastalık özellikle okul çağındaki çocuklarda en sık görülen döküntülü hastalıklardan biridir. Genellikle kış ve ilkbahar aylarında küçük salgınlar şeklinde ortaya çıkar.

En sık 5-15 yaş arası çocukları etkiler. Ancak daha önce bu hastalığı geçirmemiş olan yetişkinler, hamileler ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler de enfekte olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Hafif ateş
• Baş ağrısı
• Burun akıntısı
• Yanaklarda tokat izi gibi parlak kırmızı döküntü
• Kol, bacak ve gövdede dantel şeklinde pembe döküntü

Çocuklarda belirtiler

• Yanaklarda kızarıklık, genellikle hastalığın en bilinen işaretidir
• Gövde, kol ve bacaklarda kaşıntılı olabilen dantel görünümlü döküntü
• Hafif ateş ve soğuk algınlığı benzeri belirtiler
• Döküntü birkaç hafta boyunca gelip geçebilir, egzersiz veya sıcakla artabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Döküntü çocuklardan daha az görülür
• Eklemlerde ağrı ve şişlik, özellikle el bilekleri, dizler ve eller
• Yorgunluk hissi
• Hafif ateş

Nedenler

Ana nedenler

• Parvovirus B19 adlı virüs beşinci hastalığa neden olur.
• Enfeksiyon, öksürme, hapşırma veya aynı ortamda bulunma sırasında solunum damlacıklarıyla yayılır.
• Virüs, ortak eşya ve yüzeylere dokunup ağza, buruna veya göze temas edilmesiyle de bulaşabilir.

Risk faktörleri

• Okul öncesi veya ilkokul çağında olmak
• Öğretmenlik, kreş veya çocuk bakımı gibi çocuklarla yoğun temas gerektiren işlerde çalışmak
• Evde beşinci hastalık geçiren çocuk bulunması
• Kalabalık ortamlarda uzun süre bulunmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Hamileyseniz ve bu hastalığa yakalanmış biriyle temas ettiyseniz
• Kan hastalığınız veya bağışıklık sistemi zayıflığınız varsa
• Ateş düşürücülere rağmen yüksek ateş devam ediyorsa
• Şiddetli karın ağrısı veya eklem ağrısı yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Döküntü veya diğer belirtiler hakkında endişeleniyorsanız bir aile hekimine veya çocuk doktoruna danışabilirsiniz
• Yetişkinlerde eklem ağrısı birkaç haftaya kadar sürebilir, bu durumda doktor değerlendirmesi önerilir

Tanı

Doktor genellikle hastanın öyküsünü dinleyerek ve döküntü ile diğer belirtileri inceleyerek beşinci hastalığı tanır. Özellikle çocuklarda görülen 'tokat yemiş yanak' görüntüsü çok tipiktir.

Yapılabilecek testler

• Genellikle test yapılmadan tanı konulabilir
• Hamilelerde veya riskli gruplarda kan testi ile antikor veya virüs araştırılabilir
• Bazı durumlarda PCR adı verilen daha hassas bir virüs testi kullanılabilir

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz belirtilerinizi ve olası temasınızı soracak, fizik muayene yapacaktır. Test gerekirse basit bir kan alımı ile tamamlanır. Tanı sonrasında gerekli açıklamalar ve izlem önerileri size iletilecektir.

Tedavi

Beşinci hastalık için virüsü doğrudan ortadan kaldıran özel bir ilaç yoktur. Hastalık çoğunlukla birkaç hafta içinde kendiliğinden iyileşir. Tedavi, hastanın belirtilerini hafifletmeye yöneliktir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin
• Dinlenmeye özen gösterin
• Ateş ve ağrı için doktorunuzun önerdiği ateş düşürücü veya ağrı kesici ilaçları kullanın
• Kaşıntı varsa serin kompres uygulayabilir veya doktorunuza kaşıntı giderici bir krem önerisini danışabilirsiniz
• Döküntü genellikle kaşıntılı değildir; cildi tahriş edecek sert sabunlardan kaçının

Tıbbi tedaviler

Ateş ve ağrı kontrolü için doktorunuzun önerebileceği genel ağrı kesiciler kullanılabilir. Geçmeyen eklem ağrılarında, doktorunuz antiromatizmal veya antiinflamatuar ilaçlar önerebilir. Bağışıklık sistemi zayıf olanlarda veya ciddi kan hastalıklarında hastanede takip ve bazı özel tedaviler gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Beşinci hastalık için cerrahi bir tedavi söz konusu değildir.

Bu durumla yaşamak

Beşinci hastalık genellikle hafif geçer. Döküntü çıktıktan sonra çocuk ve yetişkinler genellikle bulaştırıcı olmaktan çıkar; bu nedenle okul veya işe dönüş konusunda doktorunuza danışabilirsiniz. Döküntü birkaç hafta sürebilir ve sıcak, stres veya egzersizle artabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık ve doğru şekilde yıkayın
• Özellikle salgın dönemlerinde hasta kişilerle yakın temastan kaçının
• Yüzeyleri ve ortak kullanılan eşyaları temiz tutun
• Yorgun hissediyorsanız dinlenin, vücudunuzu aşırı zorlamayın

Diyet ve egzersiz

Hastalık sırasında vücudun ihtiyacını karşılamak için dengeli beslenmek ve yeterli sıvı almak önemlidir. Ağır egzersizden kaçınmak gerekebilir; iyileşme döneminde yürüyüş gibi hafif aktiviteler faydalı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Beşinci hastalık genellikle korkutucu değildir ancak özellikle hamileler ve ebeveynler için kaygı yaratabilir. Doğru bilgi almak ve doktorunuzla açıkça konuşmak bu kaygıyı azaltmaya yardımcı olur. Eklem ağrıları yetişkinlerde birkaç hafta sürebilir, ancak çoğu kişi tamamen iyileşir.

Önleme

Beşinci hastalığı tamamen önleyecek bir aşı yoktur. Ancak el hijyenine dikkat etmek, öksürürken veya hapşırırken ağız ve burnu kapatmak, hasta kişilerle yakın temastan kaçınmak bulaşma riskini azaltır.

Aşılar

Şu anda parvovirus B19 için önerilen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Hamilelikte beşinci hastalık teması olduysa, doktorunuz düzenli ultrason ile bebeğinizi izlemek isteyebilir. Ayrıca kansızlık veya kan hastalığı olan kişilerde kan değerleri yakından takip edilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sağlıklı kişilerde ciddi komplikasyon neredeyse hiç görülmez.
• Orak hücreli anemi gibi kan hastalığı olanlarda ağır kansızlık (aplastik kriz) gelişebilir.
• Hayatlarının ilk aylarında bebeklerde veya bağışıklığı baskılanmış kişilerde uzun süreli enfeksiyon görülebilir.
• Hamilelikte enfeksiyon, bebekte anemi ve ödem (hidrops fetalis) riskini artırabilir.

Uzun vadeli görünüm

Beşinci hastalık genellikle hafif ve kendiliğinden iyileşen bir hastalıktır. Döküntü birkaç hafta sürebilir ancak kalıcı bir iz bırakmaz. Çoğu insan tamamen iyileşir ve ömür boyu bağışıklık kazanır. Riskli gruplarda erken doktor kontrolü ile oluşabilecek sorunların önüne geçmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.