Pankreas Kanseri

Genel Bakış

Pankreas kanseri, midenin arkasında yer alan ve sindirime yardımcı enzimler ile kan şekerini düzenleyen insülin üreten pankreas adlı organda başlayan bir kanser türüdür. Bu organın hücreleri kontrolsüz şekilde çoğalmaya başlar ve tümör oluşturur.

Pankreas kanseri, tüm kanser türleri arasında daha az görülen ancak ciddi seyredebilen bir kanserdir. Türkiye'de de diğer kanserlere göre daha nadirdir, fakat görülme sıklığı yaşla birlikte artar.

Genellikle 60 yaş üstü kişilerde daha sık görülür. Erkeklerde kadınlara kıyasla biraz daha yaygındır. Sigara içenler, aşırı kilolu kişiler, şeker hastaları ve ailesinde pankreas kanseri öyküsü olan bireyler daha yüksek risk taşır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karın veya sırt bölgesinde, zamanla şiddetlenebilen ağrı
• Ciltte ve gözlerde sararma (sarılık)
• İştahsızlık ve belirgin kilo kaybı
• Bulanık dışkı veya koyu renkli idrar
• Yeni başlayan tip 2 diyabet öyküsü
• Sürekli yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Pankreas kanseri çocuklarda son derece nadirdir. Eğer bir çocukta sarılık, karın ağrısı ve kilo kaybı gibi belirtiler fark edilirse en kısa sürede bir çocuk doktoruna başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erişkinlerde yorgunluk, iştahsızlık, kilo kaybı ve karın ağrısı daha belirgin olabilir. Bu belirtiler başka hastalıklarla da karışabileceğinden doktor değerlendirmesi önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Pankreas hücrelerindeki DNA hasarı sonucu hücrelerin kontrolsüzce çoğalması kanser oluşumuna yol açar. Kesin neden çoğu zaman bilinmez.
• Bazı kalıtsal gen değişiklikleri pankreas kanseri riskini artırabilir.

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Aşırı kilolu olmak (obezite)
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Kronik pankreatit (pankreasın uzun süreli iltihabı)
• Ailede pankreas kanseri öyküsü
• İleri yaş
• Uzun süre yüksek miktarda alkol tüketimi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Sarılık gelişirse aynı gün doktora başvurun.
• Karnınızda veya sırtınızda şiddetli ve sürekli ağrı varsa acil başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İştahsızlık, kilo kaybı, yorgunluk veya hassasiyet gibi belirtiler birkaç hafta devam ederse bir randevu planlayın.
• Yeni başlayan diyabet veya mevcut diyabetin kontrolü zorlaşıyorsa doktorunuza danışın.

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü alır, karnınızı muayene eder ve belirtilerinizi değerlendirir. Ardından çeşitli görüntüleme ve laboratuvar testleriyle kesin tanı konulur.

Yapılabilecek testler

• Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Endoskopik ultrason
• Kan testleri (tümör belirteçleri dahil)
• Biyopsi (mikroskopta incelemek üzere küçük doku örneği alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç hafta sürebilir. Bazı testler özel hazırlık gerektirebilir; doktorunuz size her adımda bilgi verecektir.

Tedavi

Pankreas kanserinde tedavi, kanserin evresine, tümörün yerine ve genel sağlık durumunuza göre kişiselleştirilir. Tedavi planı genellikle bir ekip tarafından oluşturulur.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde dinlenin ve vücudunuzu zorlamayın.
• Sigara ve alkol kullanımını bırakmak için destek alın.
• Ağrı ve diğer belirtileri yakınlarınızla paylaşın, yalnız kalmayın.
• Kontrollerinizi düzenli olarak yaptırın.

Tıbbi tedaviler

Tedavi seçenekleri arasında cerrahi, kemoterapi (ilaç tedavisi), radyoterapi (ışın tedavisi) ve hedefe yönelik tedaviler yer alabilir. Bu yöntemler tek başına veya birlikte uygulanabilir. Doktorunuz hangi tedavinin sizin için en uygun olduğunu belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Erken evrede ve tümörün pankreasın belirli bir bölgesinde olduğu durumlarda cerrahi ile tümörün tamamının çıkarılması mümkün olabilir. Cerrahiye karar verilirken tümörün yayılıp yayılmadığı ve kişinin sağlık durumu değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sürecinde yorgunluk, kilo kaybı ve sindirim sorunları görülebilir. Bu zorluklarla başa çıkmak için doktorunuz, diyetisyeniniz ve psikologlar size destek olabilir. Günlük yaşamınızı dinlenmeye ve ihtiyaçlarınıza göre düzenleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Hafif tempolu yürüyüşler gibi doktorunuzun onayladığı egzersizler yapın.
• Stresi azaltacak aktiviteler bulun, sevdiğiniz hobilerle ilgilenin.
• Yeterli uyumaya özen gösterin.
• Bağışıklığınızı güçlü tutmak için enfeksiyonlardan korunun ve aşılarınızı ihmal etmeyin.

Diyet ve egzersiz

Sindirimi kolay, az az ve sık sık beslenmek faydalı olabilir. Bir diyetisyenden, size özel bir beslenme planı oluşturmasını isteyebilirsiniz. Düzenli hafif egzersiz, kas gücünüzü ve enerjinizi korumaya yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı ve tedavisi kaygı, üzüntü, öfke ve stres yaratabilir. Bu duygularınızı kabul edin ve destek almaktan çekinmeyin. Psikolojik danışmanlık ve destek grupları süreci kolaylaştırır.

Önleme

Pankreas kanserini tamamen önlemenin kesin bir yolu bilinmemektedir. Ancak sağlıklı yaşam tarzı benimsemek, riski azaltmaya yardımcı olabilir. Sigarayı bırakmak, sağlıklı kiloda kalmak ve alkolü sınırlamak en önemli önlemler arasındadır.

Aşılar

Şu anda pankreas kanserini önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Toplum genelinde pankreas kanseri taraması önerilmemektedir. Ailesinde yoğun pankreas kanseri öyküsü olan kişiler, doktorlarıyla görüşerek belirli aralıklarla yapılabilecek görüntüleme testlerini öğrenebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanser hücreleri pankreasın dışına çıkabilir ve karaciğer, karın duvarı ile diğer organlara yayılabilir (metastaz).
• Sarılık kötüleşebilir, karın ağrısı şiddetlenebilir ve sindirim sorunları beslenme bozukluğuna yol açabilir.
• İlerlemiş vakalarda kan pıhtılaşması veya organ yetmezliği gibi ek sorunlar gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Pankreas kanseri ciddi bir hastalıktır, ancak tedavi yöntemleri ve bilgi birikimi her geçen gün artmaktadır. Erken tanı, cerrahi olanakları artırabilir ve kişiye özel tedavi yaşam süresi ve kalitesi üzerinde olumlu fark yaratabilir. Umut ve destek her zaman vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.