Cilt Kanseri (Cilt Kanseri Nedir, Belirtileri ve Korunma Yolları)

Genel Bakış

Cilt kanseri, cilt hücrelerinin kontrolsüz bir şekilde büyümesiyle oluşan bir hastalıktır. En sık görülen türleri bazal hücreli karsinom, skuamöz hücreli karsinom ve melanomdur. Bazal ve skuamöz hücreli kanserler genellikle yavaş büyür ve erken yakalandığında tedavi edilebilir. Melanom ise daha agresif olabilir ancak erken teşhisle iyileşme şansı yüksektir.

Evet, cilt kanseri dünyada ve Türkiye'de en sık görülen kanser türlerinden biridir. Son yıllarda görülme sıklığı artmaktadır.

Cilt kanseri herkesi etkileyebilir. Ancak açık tenli, sarışın veya kızıl saçlı, mavi veya yeşil gözlü kişilerde, çok sayıda beni olanlarda, güneşe yoğun maruz kalanlarda ve ailesinde cilt kanseri öyküsü olanlarda daha sık görülür. Ayrıca yaş ilerledikçe risk artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte iyileşmeyen bir yara veya kabuklanma
• Yeni bir benin ya da lekenin ortaya çıkması
• Mevcut bir benin boyutunun, şeklinin veya renginin değişmesi
• Benin simetrik olmaması, kenarlarının düzensiz olması, birden fazla renk içermesi
• Çapı 6 milimetreden büyük benler
• Kaşınma, kanama veya kabuklanma yapan cilt oluşumları

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda cilt kanseri nadirdir, ancak doğumda var olan büyük benler veya ailede melanom öyküsü olan çocuklar dikkatle izlenmelidir.
• Çocuklarda görülen benlerin çoğu zararsızdır, ancak hızla büyüyen, kanayan veya farklı renkler içeren benler mutlaka doktora gösterilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda cilt kanseri genellikle yüz, kulak, saç derisi, boyun ve ellerde görülür.
• Güneşe yıllar boyunca maruz kalan deride kahverengi, pembe veya kırmızı renkte sertleşmiş kabuklu yaralar oluşabilir.
• Yaşlılarda iyileşmeyen ve kanayan yaralar daha sık olarak cilt kanserine işaret edebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Güneşten veya solaryumdan gelen ultraviyole (UV) ışınlarına maruz kalmak
• Geçmişte güneş yanığı geçirmek, özellikle çocuklukta
• Radyasyona maruziyet
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar
• Bazı genetik sendromlar ve aile yatkınlığı

Risk faktörleri

• Açık ten, kızıl veya sarı saç, mavi veya yeşil göz
• Çok sayıda ben (özellikle 50'den fazla)
• Ailede cilt kanseri öyküsü
• Yaşın ilerlemesi (özellikle 50 yaş sonrası)
• Güneşin dik olduğu saatlerde uzun süre bulunmak
• Solaryum kullanımı
• Zayıflamış bağışıklık sistemi (organ nakli, bazı hastalıklar veya ilaçlar nedeniyle)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Vücudunuzda yeni bir ben veya leke belirirse ve bu oluşum kaşınıyor, kanıyor veya hızla büyüyorsa
• Mevcut bir benteki değişiklikleri fark ederseniz (asimetri, düzensiz sınır, renk değişimi, çap artışı)
• İki haftadan uzun süredir iyileşmeyen bir yara varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda bir kez dermatolog tarafından cilt kontrolü yaptırmanızı öneririz, özellikle risk grubundaysanız.
• Yaz dönemi öncesinde benlerinizi kendiniz kontrol edin ve doktora göstermek istediğiniz noktaları not alın.

Tanı

Doktorunuz önce cildinizi ve şüpheli bölgeyi dikkatle muayene eder. Büyüteç benzeri bir alet (dermatoskop) yardımıyla lezyona daha detaylı bakar. Kuşku duyarsa biyopsi adı verilen bir işlemle küçük bir doku örneği alır ve patoloji laboratuvarına gönderir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Tüm cildin gözle incelenmesi
• Dermatoskopi: Cilt lezyonlarını büyüterek inceleyen cihaz ile muayene
• Biyopsi: Şüpheli bölgeden küçük bir parça alınarak mikroskopta incelenmesi
• Gerekirse görüntüleme testleri: Lenf bezlerine veya diğer organlara yayılım şüphesi durumunda ultrason, tomografi gibi yöntemler

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz şüpheli bölgeyi inceleyecek ve muhtemelen biyopsi yapacaktır. Biyopsi lokal anestezi ile yapılır, genellikle birkaç dakika sürer ve hafif bir rahatsızlık dışında ağrı hissetmezsiniz. Sonuçlar genellikle 3 ila 10 gün içinde çıkar. Sonuca göre sizinle birlikte en uygun tedavi planı belirlenir.

Tedavi

Cilt kanseri tedavisi; kanserin türüne, evresine, büyüklüğüne ve bulunduğu bölgeye göre değişir. Amaç kanserli dokunun tamamen çıkarılması ve yayılmasının önlenmesidir. Erken evrelerde tedavi oldukça başarılıdır. Tedavi planı, bir dermatolog, onkolog ve gerekirse plastik cerrahın yer aldığı bir ekip tarafından hazırlanır.

Evde kişisel bakım

• Tedavi sonrası doktorunuzun önerdiği şekilde güneşten korunun: geniş kenarlı şapka, uzun kollu giysiler ve güneş kremi kullanın.
• Ciltteki ameliyat veya biyopsi bölgesinin bakımını doktorunuzun tarif ettiği şekilde yapın ve yara iyileşmesini izleyin.
• Düzenli olarak cildinizi kendi başınıza kontrol edin ve yeni veya değişen oluşumları not edin.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin; sigara cilt sağlığını olumsuz etkiler.
• Önerilen kontrollere aksatmadan gidin.

Tıbbi tedaviler

Medikal tedavi, doktorunuzun belirlediği plana göre uygulanır. İlk tedavi genellikle cerrahi olarak kanserli dokunun çıkarılmasıdır. Dondurma (kriyoterapi) ve radyoterapi gibi yöntemler de küçük veya yüzeyel tümörlerde kullanılabilir. İleri evre melanomda bağışıklık sistemini güçlendiren immünoterapi veya hedefe yönelik akıllı ilaçlar önerilebilir. Kemoterapi daha çok yaygın hastalıkta tercih edilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna, doktorunuz hastalığınızın evresine ve genel sağlık durumunuza göre karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi, cilt kanserinin en sık kullanılan ve çoğu zaman tek başına yeterli olan tedavi yöntemidir. Kanserli doku, çevresindeki sağlam doku da dahil olmak üzere cerrahi olarak çıkarılır. Küçük lezyonlar lokal anestezi ile günlük cerrahi olarak yapılabilir. Bazı durumlarda Mohs mikrografik cerrahi adı verilen özel bir teknikle kanser hücreleri katman katman temizlenir.

Bu durumla yaşamak

Cilt kanseri tedavisi sonrasında günlük yaşamınıza büyük ölçüde dönebilirsiniz. Önemli olan, cildinizi korumak ve düzenli kontrolleri ihmal etmemektir. Güneş korumasını alışkanlık haline getirin, gölgede kalmayı tercih edin ve cildinizi düzenli olarak kendiniz muayene edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneşin en güçlü olduğu saatlerde (10.00-16.00) mümkünse dışarı çıkmayın.
• Her gün en az 30 koruma faktörlü (SPF 30+) geniş spektrumlu güneş kremi sürün ve 2-3 saatte bir yenileyin.
• Güneş koruyucu kıyafetler, geniş kenarlı şapka ve UV koruyucu gözlük kullanın.
• Solaryum kullanmaktan kaçının.
• Cildinizi ayda bir kendiniz kontrol edin; benlerdeki değişiklikleri fotoğraflayarak takip edin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme, bağışıklık sisteminizi güçlendirir ve iyileşme sürecine destek olur. Özellikle renkli sebze ve meyveler, tam tahıllar ve yeterli protein içeren bir beslenme düzeni uygulayın. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler, hem fiziksel hem de ruhsal sağlığınıza iyi gelir. Bol su içmeyi unutmayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Cilt kanseri teşhisi ve tedavisi kaygı, korku ve stres yaratabilir. Bu duyguları hissetmek normaldir. Tedavinin iyileştirici olduğunu ve erken teşhisin başarıyı artırdığını kendinize hatırlatın. Duygularınızı aileniz ve arkadaşlarınızla paylaşın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Cilt kanserinin birçok türü, güneşten ve solaryum gibi yapay UV kaynaklarından korunarak büyük ölçüde önlenebilir. Güneşe çıkarken fiziksel ve kimyasal koruma yöntemlerini birlikte kullanmak, özellikle çocukluk döneminde güneş yanıklarını önlemek cilt kanseri riskini azaltır. Düzenli cilt muayenesi, kanseri erken evrede yakalamak için önemlidir.

Aşılar

Şu anda cilt kanserinden koruyan bir aşı bulunmamaktadır. Ancak bazı virüs kaynaklı cilt kanseri türleri için (örn. HPV ilişkili bazı lezyonlar) aşı korumasından söz edilebilir; bu konuda aile hekiminizden bilgi alabilirsiniz.

Tarama programları

Cilt kanseri için ulusal bir tarama programı olmamakla birlikte, risk grubundaki bireylerin yılda bir kez dermatoloji uzmanı tarafından muayene edilmesi önerilir. Kendi cildinizi düzenli olarak kontrol etmeniz de erken teşhis için yaşamsaldır. Sağlık Bakanlığı'nın kanser taramaları hakkında en güncel önerileri için aile hekiminize danışabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserli hücrelerin çevre dokuya ve derine yayılması
• Lenf bezlerine sıçrama
• Uzak organlara metastaz (özellikle melanomda karaciğer, akciğer ve beyine)
• Ciltte iyileşmeyen yaralar, kanama ve enfeksiyon
• İlerleyen tümörlerin estetik ve fonksiyonel bozukluklara yol açması

Uzun vadeli görünüm

Cilt kanseri, erken teşhis edildiğinde en tedavi edilebilir kanser türlerinden biridir. Çoğu cilt kanseri, basit cerrahi müdahaleyle tamamen iyileşir. Melanom erken evrede yakalandığında 5 yıllık sağ kalım oranı oldukça yüksektir. Tedavi sonrası düzenli takip ve güneşten korunma ile yeni kanser oluşma riski de azaltılabilir. Umutlu olmak ve doktorunuzun önerilerine uymak, sağlıklı bir gelecek için en önemli adımdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.