Karaciğer Yağlanması Nedir?

Genel Bakış

Karaciğer yağlanması, karaciğer hücrelerinde normalden fazla yağ birikmesi demektir. Karaciğerde çok az miktarda yağ bulunması normaldir; ancak yağ oranı karaciğerin ağırlığının yüzde 5'inden fazla olduğunda bu durum yağlı karaciğer hastalığı olarak adlandırılır.

Evet, ülkemizde ve dünyada en sık görülen karaciğer hastalıklarından biridir. Erişkinlerin yaklaşık dörtte birinde yağlı karaciğer hastalığı bulunduğu düşünülmektedir.

Her yaşta görülebilir, ancak 40-60 yaş arasındaki kişilerde, fazla kilolu veya diyabet hastalarında daha sık rastlanır. Son yıllarda çocuklarda da görülme sıklığı artmaktadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle hiçbir belirti vermez.
• Hafif yorgunluk veya halsizlik hissedilebilir.
• Sağ üst karında dolgunluk veya hafif rahatsızlık olabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda da genellikle belirti görülmez.
• Karında hafif rahatsızlık, yorgunluk ve dikkat dağınıklığı yaşanabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda yorgunluk ve halsizlik daha belirgin olabilir.
• Bazı hastalarda karaciğer fonksiyon testlerinde bozukluk fark edilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Fazla kilolu veya obez olmak
• İnsülin direnci veya tip 2 diyabet
• Kan yağlarında (trigliserit ve kolesterol) yükseklik
• Hızlı kilo kaybı veya dengesiz beslenme
• Alkol kullanımı (alkole bağlı yağlı karaciğer)

Risk faktörleri

• Obezite
• Diyabet
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol veya trigliserit
• Ailede karaciğer hastalığı öyküsü
• Bazı ilaçlar (yalnızca doktor kontrolünde değerlendirilmelidir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Sarılık yani ciltte ve gözlerde sararma
• Karında şişlik veya karın ağrısı
• Şiddetli halsizlik veya kafa karışıklığı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Rutin kan testlerinde karaciğer enzimleriniz yüksek çıkarsa
• Diyabet, kolesterol veya kilo kontrolü nedeniyle doktorunuz görüntüleme isterse
• Ailenizde karaciğer sirozu veya karaciğer kanseri öyküsü varsa

Tanı

Doktor önce size ve ailenize sağlık geçmişinizi sorar, fizik muayene yapar. Ardından kan testleri ve görüntüleme yöntemleriyle karaciğer yağlanmasını değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (karaciğer enzimleri ve diğer işlevler)
• Karın ultrasonu (yağ birikimini gösteren görüntüleme)
• Fibroscan veya elastografi (karaciğer sertliğini ölçen özel bir cihaz)
• Gerekirse karaciğer biyopsisi (karaciğerden küçük bir örnek alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle ağrısız ve kısa süren testlerle konur. Ultrason ve kan tetkikleri için aç gitmeniz gerekebilir. Biyopsi nadiren gerekir ve uzman doktor tarafından yapılır. Sonuçlara göre doktorunuz size özel bir takip planı hazırlar.

Tedavi

Karaciğer yağlanması için onaylanmış özel bir ilaç bulunmamaktadır. Tedavinin temeli altta yatan nedenleri düzeltmektir: kilo vermek, sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak ve alkolden kaçınmak.

Evde kişisel bakım

• Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz yapın.
• Sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlardan zengin beslenin.
• Vücut ağırlığının yüzde 5-10'unu vermek karaciğer yağını azaltır.
• Alkol tüketimini tamamen bırakın veya en aza indirin.
• Şekerli içecekler ve işlenmiş gıdalardan uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, diyabet, kolesterol veya hipertansiyon gibi eşlik eden hastalıkların tedavisini düzenler. Karaciğer hasarı ilerlediyse, uzman bir hekim tarafından takip ve bazı ilaçlar önerilebilir. Hangi ilacın kullanılacağına yalnızca doktor karar vermelidir; bu nedenle reçetesiz ilaç kullanmaktan kaçının.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok ileri dönemlerde, karaciğer sirozu veya karaciğer yetersizliği gelişirse, karaciğer nakli gerekebilir. Bu durum nadirdir ve uzman merkezlerde değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Yağlı karaciğer hastalığı olan çoğu kişi günlük yaşamına rahatça devam eder. Önemli olan sağlıklı alışkanlıklar edinmek ve doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmamaktır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada 3-5 gün tempolu yürüyüş yapın.
• Öğünlerinizi düzenli ve dengeli planlayın.
• Şekerli atıştırmalıklar yerine meyve ve kuruyemiş tercih edin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stresle başa çıkmak için yürüyüş, nefes egzersizi veya hobi edinin.

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme önerilir: zeytinyağı, sebze, meyve, balık ve kurubaklagil. Kırmızı et, kızartma ve hazır gıdaları azaltın. Egzersiz olarak hızlı yürüyüş, yüzme, bisiklet veya hafif tempolu koşu iyi seçeneklerdir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak zaman zaman kaygı ve stres yaratabilir. Bu duyguları aileniz ve arkadaşlarınızla paylaşmak, ihtiyaç halinde bir psikolog veya uzmandan destek almak önemlidir. Karaciğerinizle ilgili herhangi bir sorunla yalnız değilsiniz.

Önleme

Evet, çoğu zaman önlenebilir. Sağlıklı vücut ağırlığını korumak, düzenli egzersiz yapmak, dengeli beslenmek ve alkolden kaçınmak en önemli adımlardır.

Aşılar

Hepatit A ve Hepatit B aşıları karaciğer sağlığını korumaya yardımcı olabilir. Bu aşıları yaptırmanız gerekip gerekmediğini doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

Herkes için rutin tarama önerilmez. Ancak fazla kilolu, diyabetli veya karaciğer hastalığı açısından risk grubunda iseniz doktorunuz kan testleri ve ultrason ile değerlendirme yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Karaciğer iltihabı (steatohepatit)
• Karaciğerde sertleşme (fibroz)
• Siroz (karaciğerin yapısının bozulması)
• Karaciğer kanseri riskinde artış

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu: Çoğu insan yaşam tarzı değişiklikleriyle yağlı karaciğerini geri çevirebilir. Erken tanı konduğunda, kilo verme ve sağlıklı beslenme ile karaciğer normal işlevine dönebilir. Düzenli doktor takibi sayesinde ciddi sorunların büyük bölümü önlenebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.