Skolyoz (Omurga Eğriliği): Belirtileri ve Tedavisi

Genel Bakış

Skolyoz, omurganın (bel kemiği) yanlara doğru eğilmesi ve omurganın 'S' veya 'C' şeklini almasıdır. Bu eğrilik, omurgayı oluşturan kemiklerin normal dizilişinin bozulmasıyla ortaya çıkar.

Skolyoz toplumun yaklaşık %2-3'ünde görülür. Yani oldukça yaygındır; fakat çoğu vaka hafif seyreder.

Skolyoz her yaşta görülebilir. En sık çocukluk ve ergenlik döneminde başlar; kızlarda erkeklere göre daha sıktır. Ayrıca yaşlanmaya bağlı olarak yetişkinlerde de gelişebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Omuzların veya kalçaların eşit yükseklikte olmaması
• Bir kürek kemiğinin diğerine göre daha belirgin olması
• Bel veya sırt ağrısı
• Vücudun hafifçe bir tarafa eğik durması
• Giysilerin simetrik bir şekilde vücuda oturmaması

Çocuklarda belirtiler

• Öne eğildiğinde sırtın bir tarafının kaburga nedeniyle çıkıntılı görünmesi
• Başın vücudun tam ortasında durmaması
• Bir bacağın diğerinden daha uzun görünmesi
• Yürüme veya koşmada dengesizlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sırt ve bel ağrısı
• Duruş bozukluğu ve kamburlaşma eğilimi
• Boy kısalması
• Bacaklarda uyuşma, karıncalanma veya güçsüzlük

Nedenler

Ana nedenler

• İdiyopatik skolyoz: Nedeni kesin bilinmemekle birlikte genetik yatkınlık ve büyüme faktörleri rol oynar. En yaygın türdür.
• Nöromüsküler skolyoz: Serebral palsi, kas distrofisi veya omurilik felci gibi sinir ve kas hastalıklarına bağlıdır.
• Konjenital skolyoz: Omurga kemiklerinin anne karnında anormal gelişmesi sonucu doğumda var olan eğriliktir.
• Dejeneratif skolyoz: Yaşlanmayla birlikte omurga disklerinin aşınması ve eklemlerin yıpranması nedeniyle oluşur.

Risk faktörleri

• Ailede skolyoz öyküsü olması
• Kadın cinsiyet (eğriliğin ilerleme riski daha yüksek)
• 10-15 yaş arası hızlı büyüme dönemi
• Bazı nöromüsküler hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa
• Ağrı nedeniyle günlük işlerinizi yapamıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çocuğunuzda omuz veya kalça yüksekliğinde belirgin bir fark fark ederseniz
• Sırt ağrınız birkaç haftadır geçmiyorsa
• Duruşunuzda giderek artan bir bozukluk fark ederseniz

Tanı

Doktor, öncelikle size ve çocuğunuza bazı sorular sorar ve sırtı dikkatle muayene eder. Öne eğilme testi veya skolyometre adı verilen ölçüm aletiyle eğriliğin varlığı ve şiddeti değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Omuz, kalça ve omurga hizasının gözlemlenmesi
• Öne eğilme testi: Ayaklar bitişik, kollar serbest şekilde öne eğilerek sırtın her iki yanındaki kaburga çıkıntılarının kontrol edilmesi
• Röntgen: Eğrilik açısının (Cobb açısı) ölçülmesi için en yaygın kullanılan görüntüleme yöntemi
• MR (Manyetik Rezonans) veya BT (Bilgisayarlı Tomografi): Gerekli durumlarda omurilik ve sinir köklerini değerlendirmek için istenebilir

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis süreci genellikle kısa sürer. Muayene ve röntgen sonrasında doktorunuz, eğriliğin derecesine göre size takip veya tedavi planı önerir. Gerekirse sizi ortopedi uzmanına yönlendirir.

Tedavi

Skolyoz tedavisi, eğriliğin derecesine, hastanın yaşına, eğriliğin ilerleme riskine ve oluşturduğu belirtilere göre kişiye özel olarak planlanır. Tedavide amaç eğriliği düzeltmek değil, ilerlemesini durdurmak, ağrıyı azaltmak ve duruşu iyileştirmektir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli yürüyüş, yüzme ve esneme gibi hafif egzersizler yapmak
• Uzun süre aynı pozisyonda oturmamak, ara ara kalkıp hareket etmek
• Ağır çantaları sırt yerine iki omuza asılı şekilde dengeleyerek taşımak
• Yatarak dinlenmek, ağrıyı artırıyorsa uyku pozisyonunu değiştirmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz önerirse fizik tedavi, omurga çevresindeki kasları güçlendirmeye yardımcı olur. Çocuk ve ergenlerde, eğrilik ilerliyorsa, doktor tarafından bireysel ölçüleri alınarak yapılmış korse (ortez) belirli saatler boyunca takılabilir. Ağrı kesiciler gibi ilaçlar yalnızca doktorunuzun uygun görmesi ve önerdiği şekilde kullanılmalıdır. Bu nedenle ilaç kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi genellikle eğrilik açısı 45-50 derecenin üzerine çıktığında, hızla ilerlediğinde veya şiddetli ağrı, solunum zorluğu gibi ciddi problemlere yol açtığında önerilir. Ameliyatla omurgaya yerleştirilen özel çubuklar ve vidalar kullanılarak omurga düzeltilir ve sabitlenir. Bu karar, ortopedi uzmanı tarafından her hasta için ayrı ayrı değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Skolyoz olan çoğu insan, sıradan bir yaşam sürer; spor yapabilir, çalışabilir ve aile kurabilir. Önemli olan doktor kontrollerini aksatmamak ve ağrı ile baş etmek için vücudu dinlemektir. Eğrilik ilerlemiyorsa günlük hayatınızda neredeyse hiç bir kısıtlama olmaz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az iki kez omurgayı güçlendirici egzersizler yapmak
• Çalışma masasını ve ekranı göz hizasında konumlandırmak
• Sert yatak yerine vücudu destekleyen ortopedik yatak tercih etmek
• Sigara içmemek ve alkolü sınırlamak

Diyet ve egzersiz

Kalsiyum ve D vitamininden zengin beslenme kemik sağlığı için önemlidir. Süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler ve güneş ışığı yeterli D vitamini almanıza yardımcı olur. Yüzme, pilates ve yoga gibi düşük etkili egzersizler omurgayı esnetir ve güçlendirir. Ağırlık kaldırma gibi zorlayıcı aktiviteleri doktorunuza danışarak yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Skolyoz, özellikle ergenlik döneminde vücut görünümüyle ilgili kaygı ve özgüven sorunları yaratabilir. Bu duygular normaldir; ancak yalnız kalmayın. Aileniz ve yakın arkadaşlarınızla konuşmak, gerektiğinde bir psikologdan destek almak bu süreci daha kolaylaştırır.

Önleme

Çoğu skolyoz türünün kesin nedeni bilinmediği için önlenmesi tam olarak mümkün değildir. Ancak düzenli kontroller ve erken teşhis, eğriliğin ilerlemesini durdurabilir ve komplikasyonları önleyebilir.

Aşılar

Skolyozun doğrudan önlenmesini sağlayan bir aşı yoktur. Ancak bazı hastalıklara bağlı gelişen skolyoz türlerinden korunmak için çocukluk çağı aşılarınızı güncel tutmanız önerilir.

Tarama programları

Türkiye'de Sağlık Bakanlığı, okul çağı çocuklarında skolyozun erken yakalanması için belirli dönemlerde tarama programları düzenlemektedir. Aileler de çocuklarının sırt ve omuz asimetrisini düzenli olarak kontrol edebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eğriliğin giderek artması ve belirgin bir duruş bozukluğuna yol açması
• Kronik sırt ve bel ağrısı
• Şiddetli eğriliklerde akciğer ve kalbin sıkışması nedeniyle solunum sorunları
• Sinir sıkışmasına bağlı bacaklarda uyuşma, güçsüzlük ve nadiren yürüme zorluğu

Uzun vadeli görünüm

Skolyoz tedavisinde başarı oranları yüksektir. Pek çok insan, tıbbi takip ve uygun tedaviyle sağlıklı, üretken ve aktif bir yaşam sürer. Eğriliğiniz ne olursa olsun, doktorunuzun rehberliğinde yaşam kalitenizi artırmanız mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.