Hamilelikte İdrar Kaçırma ve Mesane Kontrolü

Genel Bakış

Hamilelik sırasında büyüyen bebek rahmin içinde büyüdükçe mesaneye ve pelvik taban kaslarına baskı yapar. Bu baskı, özellikle öksürürken, hapşırırken veya gülerken idrar kaçırmaya neden olabilir. Buna stres tipi idrar kaçırma denir. Ayrıca hamilelik hormonları mesane ve çevresindeki kasları gevşeterek idrar kontrolünü zorlaştırabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Hamilelikte her üç veya dört kadından biri idrar kaçırma yaşar. Özellikle son aylarda ve ilk gebelikte daha sık fark edilebilir.

Doğurganlık çağındaki hamile kadınları etkiler. İleri anne yaşı, daha önce vajinal doğum yapmış olma, aşırı kilo alma ve kabızlık gibi durumlarda risk artabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Öksürürken, hapşırırken veya gülerken idrar kaçırma
• Ani idrar sıkışması hissi ve tuvalete yetişememe
• İdrara çıkma sıklığının artması
• Geceleri idrara kalkma ihtiyacının artması

Çocuklarda belirtiler

• Bu durum hamileliğe özgüdür ve çocukları kapsamaz. Çocuklarda görülen idrar kaçırma farklı nedenlerle olabilir; mutlaka çocuk doktoruna danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu makale hamile kadınlara yöneliktir. İleri yaştaki idrar kaçırma ayrı bir değerlendirme gerektirir; bir sağlık uzmanına başvurulmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Büyüyen rahmin mesaneye yaptığı baskı
• Hamilelik hormonlarının pelvik taban kaslarını ve bağ dokuları gevşetmesi
• Pelvik taban kaslarının zayıflaması
• Vücut ağırlığının artmasıyla mesaneye binen yükün çoğalması

Risk faktörleri

• Daha önce vajinal doğum yapmış olmak
• İleri anne yaşı
• Önceki gebeliklerde de idrar kaçırma yaşanması
• Gebelikte aşırı kilo alımı
• Kabızlık
• Kronik öksürük (örneğin astım veya sigara nedeniyle)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yaparken ağrı, yanma veya idrarda kan varsa
• İdrar kaçırma aniden çok artarsa
• Mesanenizi tam boşaltamadığınızı hissediyorsanız
• Ateş ve bel ağrısı birlikteyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hamilelik takipleriniz sırasında idrar kaçırma şikayetinizi doktorunuza mutlaka bildirin
• İdrar kaçırma günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Doğum sonrası dönemde idrar kaçırma devam ediyorsa

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve idrar kaçırmanın ne zaman, hangi durumlarda olduğunu sorar. Ardından basit bir jinekolojik muayene yapabilir. İdrar kaçırmanın altında idrar yolu enfeksiyonu veya başka bir neden olup olmadığını anlamak için tahliller isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili
• İdrar kültürü (enfeksiyon şüphesinde)
• Böbrek ve mesane ultrasonu
• Gerekirse ürodinami (mesane dolma ve boşalma fonksiyonunun değerlendirilmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Değerlendirme sırasında mahremiyetinize özen gösterilir. Doktorunuzun soruları basit ve anlaşılırdır; rahatça cevap vermeniz önemlidir. Muayene ve tahliller genellikle aynı gün içinde tamamlanır.

Tedavi

Hamilelikte idrar kaçırma çoğunlukla cerrahisiz yöntemlerle yönetilir. İlk adım pelvik taban egzersizleri, mesane eğitimi ve yaşam tarzı değişiklikleridir. Doğum sonrası sorunlar devam ederse farklı tedaviler de değerlendirilebilir.

Evde kişisel bakım

• Her gün düzenli olarak pelvik taban egzersizleri yapın
• Mesaneyi belirli aralıklarla boşaltmak için kendinize bir düzen oluşturun
• Kabızlığı önlemek için bol su için ve lifli beslenin
• Aşırı kilo alımından kaçının
• İdrar kaçırmayı tetikleyen hareketlerde (öksürük, hapşırık) önce pelvik taban kaslarını sıkın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz pelvik taban fizyoterapisi, mesane eğitimi ve davranışsal tedaviler önerebilir. Bazı durumlarda idrar kaçırmayı azaltmaya yardımcı ilaçlar da düşünülebilir ancak hamilelikte kullanılabilecek ilaçlar sınırlıdır ve mutlaka doktor önerisi şarttır. Kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hamilelik sırasında idrar kaçırma ameliyatı yapılmaz. Doğum sonrası şikayetler devam ederse ve diğer tedaviler yetersiz kalırsa, doktorunuz sizi bir kadın doğum veya üroloji uzmanına yönlendirerek cerrahi seçenekler hakkında bilgilendirebilir. Bu genellikle doğum sonrası dönemde değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Yanınıza yedek iç çamaşırı veya ince bir ped alarak gün içinde rahat edebilirsiniz. İdrar kaçırmanın utanılacak bir durum olmadığını unutmayın. Bu dönem geçicidir ve kontrol altına alınabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Pelvik taban egzersizlerini günlük rutininize ekleyin
• Sıvı alımınızı azaltmayın; yeterli su içmek idrar yolu enfeksiyonlarını önler
• Kafeinli içecekleri azaltın
• Uzun süre ayakta kalmamaya özen gösterin

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar, sebze, meyve ve bol su kabızlığı önler; kabızlık idrar kaçırmayı artırabilir. Yürüyüş ve yüzme gibi düşük etkili egzersizler hamilelikte genellikle güvenlidir. Egzersiz sırasında pelvik taban kaslarını sıkmayı unutmayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar kaçırma utanç, kaygı ve sosyal izolasyona yol açabilir. Bu duygular tamamen normaldir. Unutmayın, bu sizin suçunuz değildir ve yardım alabilirsiniz. Eşinizle ve sağlık uzmanınızla konuşmak sizi rahatlatabilir.

Önleme

Hamilelikte idrar kaçırmayı tamamen önlemek her zaman mümkün olmayabilir, ancak pelvik taban egzersizleri yapmak, sağlıklı kilo almaya özen göstermek ve kabızlıktan kaçınmak riski azaltabilir.

Aşılar

İdrar kaçırmayı doğrudan önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Hamilelik takiplerinde idrar yolu enfeksiyonu taramaları yapılabilir. İdrar kaçırma şikayeti olan kişilerin doktor tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İdrar yolu enfeksiyonu riski artabilir
• İdrarın tahriş etmesiyle ciltte kızarıklık ve mantar enfeksiyonu gelişebilir
• Sosyal yaşamdan uzaklaşma ve kaygı artışı görülebilir
• Doğum sonrası pelvik taban kaslarının zayıf kalması iyileşmeyi geciktirebilir

Uzun vadeli görünüm

Hamilelikle ilişkili idrar kaçırma çoğunlukla doğum sonrası ilk aylarda kendiliğinden iyileşir. Düzenli pelvik taban egzersizleri ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla bu dönemi rahatça yönetmeniz mümkündür. Devam eden şikayetlerde bile etkili tedavi seçenekleri vardır; destek almaktan çekinmeyin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.