Glomerülonefrit: Böbreklerde İltihaplanma

Genel Bakış

Glomerülonefrit, böbreklerin içindeki küçük filtrelerin (glomerül) iltihaplanmasıdır. Bu filtreler, kanı temizleyerek atık maddelerin idrar yoluyla vücuttan atılmasını sağlar. İltihap, bu filtrelerin düzgün çalışmasını bozar ve böbrek hasarına neden olabilir.

Glomerülonefrit çok sık görülen bir hastalık değildir, ancak her yaşta ortaya çıkabilir. Görülme sıklığı ülkeden ülkeye değişmekle birlikte, böbrek yetmezliğine yol açan önemli hastalıklardan biridir.

Her yaşta, her cinsiyette ve her etnik grupta görülebilir. Streptokok enfeksiyonu sonrası gelişen türü özellikle çocuklarda daha sıktır. Otoimmün hastalıklara bağlı türler ise genç erişkinlerde ve orta yaşlılarda daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrarda kan (idrar pembe, kırmızı veya çay rengi görünebilir)
• İdrarda köpüklenme (protein kaçağının belirtisi olabilir)
• Ayak bilekleri, bacaklar veya yüzde şişlik (ödem)
• Yüksek tansiyon (kan basıncının artması)
• İdrar miktarında azalma

Çocuklarda belirtiler

• Özellikle sabahları göz kapaklarında ve yüzde şişlik
• İdrarda kan görülmesi
• Karın ağrısı
• Halsizlik ve yorgunluk
• Tansiyon yüksekliği

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Akciğerlerde sıvı birikmesine bağlı nefes darlığı
• Yorgunluk, iştahsızlık ve bulantı gibi böbrek yetmezliği belirtileri
• Tansiyon yüksekliği ve buna bağlı baş ağrısı

Nedenler

Ana nedenler

• Geçirilmiş streptokok enfeksiyonu (bademcik iltihabı veya cilt enfeksiyonu) sonrası gelişen bağışıklık tepkisi
• Bağışıklık sistemi hastalıkları: Lupus, IgA nefropatisi, IgA vasküliti gibi
• Kan damarlarını etkileyen iltihaplı hastalıklar (vaskülitler)
• Bazı ilaçlar veya toksinlere maruziyet (nadir)
• Şeker hastalığı ve yüksek tansiyon böbrek damarlarına hasar vererek zamanla glomerülonefrite benzer bir tabloya yol açabilir

Risk faktörleri

• Geçirilmiş streptokok enfeksiyonu öyküsü
• Ailede böbrek hastalığı olması
• Lupus gibi otoimmün bir hastalığa sahip olmak
• Sigara içmek
• Kontrolsüz yüksek tansiyon

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrarınızda kan fark ederseniz
• Yüzünüzde, ellerinizde veya ayak bileklerinizde açıklanamayan şişlik olursa
• Tansiyonunuz yüksekse ve buna baş ağrısı, görme bulanıklığı eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uzun süredir devam eden halsizlik, yorgunluk veya iştahsızlık yaşıyorsanız
• İdrarınızda köpüklenme olduğunu fark ediyorsanız
• Diyabet, hipertansiyon veya ailede böbrek hastalığı nedeniyle düzenli böbrek kontrolü yaptırmanız gerekiyorsa

Tanı

Doktorunuz tıbbi öykünüzü dinleyecek, fizik muayene yapacak ve kan ile idrar testleri isteyecektir. Gerekirse böbrek biyopsisi adı verilen bir işlemle böbrekten küçük bir parça alınarak mikroskopta incelenir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili: protein, kan hücreleri ve diğer anormallikler araştırılır
• Kan testleri: kreatinin, üre, elektrolitler ve bağışıklık sistemi göstergeleri ölçülür
• Böbrek ultrasonu: böbreklerin boyutu, yapısı ve kan akımı değerlendirilir
• Böbrek biyopsisi: kesin tanı için yapılabilir
• Tansiyon ölçümü

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç gün ila birkaç hafta sürebilir. Biyopsi yapılacaksa işlem öncesinde hazırlık yapılır ve işlem sonrasında kısa bir süre hastanede gözlem gerekebilir. Sonuçlara göre doktorunuz size özel bir tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

Tedavi, glomerülonefritin nedenine, türüne ve böbreklerdeki hasarın derecesine göre kişiye özel olarak planlanır. Amaç iltihabı kontrol altına almak, belirtileri azaltmak, böbrek fonksiyonlarını korumak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaktır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği tuz kısıtlamasına uyun
• Günde yeterli miktarda sıvı için, ancak doktorunuzun önerdiği miktarın üzerine çıkmayın
• Sigara içmeyin ve alkolü sınırlayın
• Doktorunuza danışmadan ağrı kesici veya bitkisel ürün kullanmayın
• Tansiyonunuzu düzenli olarak takip edin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz iltihabı azaltan ve bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar önerebilir. Yüksek tansiyon için tansiyon ilaçları, ödem için idrar söktürücüler kullanılabilir. Diyetinizdeki tuz ve protein miktarı hastalığın durumuna göre ayarlanır. Tüm tedavi kararları mutlaka bir nefroloji uzmanı tarafından verilmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Glomerülonefrit için genellikle cerrahi bir işlem gerekmez. Ancak böbrek yetmezliği gelişen hastalarda diyaliz veya böbrek nakli seçenekleri değerlendirilebilir.

Bu durumla yaşamak

Glomerülonefrit ile yaşam, düzenli doktor kontrolleri, ilaç kullanımı ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları gerektirir. Yorgunluk hissettiğinizde dinlenin; günlük aktivitelerinizi enerjinize göre planlayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tansiyonunuzu düzenli ölçün ve kaydedin
• Doktorunuzun önerdiği diyet planına sadık kalın
• Doktorunuz onayladıysa düzenli olarak hafif egzersizler yapın (örneğin yürüyüş)
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, meditasyon veya hobi edinin
• Enfeksiyonlardan korunmak için önerilen aşıları yaptırın

Diyet ve egzersiz

Böbrek sağlığını korumak için genellikle tuz tüketimi azaltılır, potasyum ve fosfor dengesine dikkat edilir. Protein alımı böbrek fonksiyonuna göre ayarlanır. Düzenli hafif egzersizler (yürüyüş, yüzme) faydalıdır; ancak aşırı yorucu aktivitelerden kaçınılmalıdır. Diyet değişiklikleri için doktorunuza veya beslenme uzmanınıza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü veya strese neden olabilir. Bu duygularınızı aileniz ve yakınlarınızla paylaşın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin. Ruhsal sağlığınız fiziksel sağlığınız kadar önemlidir. Kendinize veya bir başkasına zarar verme düşünceniz olursa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Glomerülonefritin bazı türleri tamamen önlenemeyebilir. Ancak streptokok enfeksiyonlarının zamanında ve doğru tedavisi, hijyen kurallarına dikkat edilmesi, yüksek tansiyon ve diyabetin kontrol altında tutulması böbrek hasarını önlemeye veya yavaşlatmaya yardımcı olabilir.

Aşılar

Grip, zatürre (pnömokok) ve hepatit B aşıları böbrek hastalarında önerilir. Aşı takviminiz hakkında aile hekiminize veya nefroloji doktorunuza danışın.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrollerinde tansiyon ölçümü ve idrar tahlili ile böbrek hastalıkları erken dönemde fark edilebilir. Ailesinde böbrek hastalığı öyküsü olanlar, diyabet veya hipertansiyonu olanlar düzenli olarak böbrek fonksiyon testlerini yaptırmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik böbrek hastalığına ilerleme
• Böbrek yetmezliği
• Yüksek tansiyonun kötüleşmesi
• Kalp ve damar hastalıkları riskinin artması
• Vücutta sıvı ve tuz birikmesi sonucu kalp yetmezliği belirtileri

Uzun vadeli görünüm

Glomerülonefrit tedavi edilebilir bir hastalıktır. Erken tanı ve uygun tedavi ile böbrek hasarı sınırlandırılabilir, hastalığın ilerlemesi yavaşlatılabilir ve çoğu kişi normal bir yaşam sürdürebilir. Her hastanın durumu farklıdır; doktorunuz size en doğru bilgiyi ve yol haritasını verecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.