Hidrosel (Su Fıtığı) Nedir?

Genel Bakış

Hidrosel, erkeklerde testislerin bulunduğu torbanın (skrotum) içinde sıvı birikmesidir. Bu sıvı birikimi torbada şişlik ve ağırlık hissi yaratabilir. Genellikle ağrısızdır ve çoğu zaman zararsızdır.

Evet, oldukça yaygındır. Yeni doğan erkek bebeklerin yaklaşık %5-10'unda görülür. Erişkin erkeklerde de belirli yaşlarda daha sık ortaya çıkabilir.

Yeni doğan erkek bebekler, çocuklar ve yetişkin erkekler. Özellikle 40 yaş üstü erkeklerde ve skrotum bölgesinde travma veya enfeksiyon geçirenlerde daha sık görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Skrotumda (testis torbasında) şişlik
• Ele gelen dolgunluk veya ağırlık hissi
• Genellikle ağrısız olması
• Şişliğin zamanla büyüyebilmesi
• Doktor muayenesinde ışık tutulduğunda şişliğin içinden ışık geçebilmesi

Çocuklarda belirtiler

• Erkek bebeklerde testis torbasının bir tarafında veya iki tarafında şişlik
• Şişlik bazen iki taraflı olabilir
• Bebek ağlarken veya ıkınırken şişlik belirginleşebilir
• Genellikle ağrısız ve yumuşaktır

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Skrotumda yavaş gelişen şişlik
• Hastalık veya travma sonrası aniden oluşan şişlik
• Ağırlık hissi ve rahatsızlık
• Çok büyük hidroselde yürüme veya cinsel ilişki sırasında zorlanma

Nedenler

Ana nedenler

• Yenidoğanlarda, testislerin karından torbaya indiği kanalın (processus vaginalis) kapanmaması nedeniyle sıvı birikmesi
• Erişkinlerde testis torbası içindeki zarın fazla sıvı üretmesi
• Skrotum veya testis enfeksiyonları (epididimit veya orşit gibi)
• Skrotum bölgesine gelen darbe veya travma
• Nadiren, testis tümörü gibi altta yatan bir hastalık

Risk faktörleri

• Yenidoğan döneminde olmak
• Prematüre doğmak
• Skrotum veya kasık bölgesinde geçirilmiş enfeksiyon
• Skrotum bölgesinde travma öyküsü
• Kasık fıtığı ameliyatı geçirmek
• 40 yaş üstü erkek olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Skrotumda ani ve şiddetli ağrı varsa
• Şişliğin üzerinde kızarıklık, sıcaklık artışı ve ateş varsa
• İdrar yaparken yanma veya zorluk varsa
• Şişlik çok hızlı büyüyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Skrotumda yeni başlayan, ağrısız şişlik fark ettiğinizde
• Şişlik birkaç haftadan uzun sürdüğünde
• Muayene sırasında kitleden şüphelenildiğinde
• Daha önce bilinen hidroselde şişlik belirgin şekilde arttığında

Tanı

Doktor öncelikle hastanın öyküsünü dinler ve skrotumu muayene eder. Muayenede ışık uygulanarak şişliğin içindeki sıvı olup olmadığı değerlendirilebilir. Gerekirse ultrason ile kesin tanı konur.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: doktorun skrotumu elle muayene etmesi
• Transillüminasyon: el feneri benzeri ışıkla şişliğin içine bakılması
• Skrotal ultrason: ses dalgalarıyla sıvı kesesinin görüntülenmesi
• Kan veya idrar testleri: altta yatan enfeksiyon veya başka bir hastalık şüphesinde

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısız ve birkaç dakika sürer. Ultrason cihazı testis torbasına jel sürülerek yapılır ve herhangi bir ağrı yaratmaz. Tanı konulduktan sonra doktor size hidroselin izlenmesi için uygun aralıkları önerecektir.

Tedavi

Hidroselin tedavisi; kişinin yaşına, hidroselin boyutuna ve altta yatan nedene bağlıdır. Bebeklerde çoğu hidrosel kendiliğinden geçtiği için genellikle bir süre izlenir. Erişkinlerde küçük ve belirti vermeyen hidroselde de izlem yeterli olabilir. Büyük, rahatsızlık veren veya altta yatan bir hastalığa bağlı hidroselde cerrahi tedavi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Hidrosel genellikle ağrısız olduğu için özel bir bakım gerektirmez.
• Şişliğin büyüyüp büyümediğini düzenli olarak kontrol edin.
• Ağrı veya hassasiyet olursa dinlenin ve sıkı kıyafetlerden kaçının.
• Soğuk uygulama yapmayı deneyebilirsiniz, ancak önce doktorunuza danışın.
• İdrar yaparken yanma gibi belirtiler eşlik ediyorsa doktora başvurun.

Tıbbi tedaviler

Hidroselin kendisi için spesifik bir ilaç tedavisi yoktur. Altta yatan bir enfeksiyon varsa doktorunuz uygun antibiyotik tedavisini reçete edebilir. Kesin çözüm genellikle cerrahidir. Cerrahi öncesi doktorunuz hidroseli boşaltmak için iğneyle sıvı çekme (aspirasyon) işlemini önerebilir; ancak bu yöntem herkese uygun değildir ve sıvı geri birikebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hidrosel cerrahisi (hidroselektomi) genellikle hidrosel büyükse, ağrı yapıyorsa, günlük yaşamı etkiliyorsa veya altta yatan bir testis hastalığı şüphesi varsa önerilir. Ameliyat genellikle lokal veya genel anestezi ile yapılır ve aynı gün taburcu olunabilir.

Bu durumla yaşamak

Hidrosel genellikle günlük yaşamı engellemez. Çoğu kişi normal aktivitelerine devam edebilir. Büyük hidrosel varsa, dar iç çamaşırı giymek rahatsızlık hissini artırabilir. Ameliyat sonrası birkaç gün istirahat önerilir; doktorunuzun verdiği talimatlara uymanız önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bol ve rahat iç çamaşırı tercih edin.
• Şişlikte ani büyüme fark ederseniz doktorunuza başvurun.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı deneyin; genel sağlığınız için faydalıdır.
• Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın.

Diyet ve egzersiz

Hidroseli doğrudan etkileyen özel bir diyet yoktur. Dengeli ve sağlıklı beslenmek, bağışıklık sistemini güçlendirir ve vücudun genel iyileşmesini destekler. Egzersiz genellikle güvenlidir, ancak ağır kaldırma gibi aktiviteler kasık bölgesinde rahatsızlık yaratıyorsa doktorunuza danışın. Ameliyat sonrası dönemde birkaç hafta ağır egzersizden kaçınılması gerekebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hidrosel özellikle genç erkeklerde vücut görünümüyle ilgili endişelere yol açabilir ve psikolojik olarak zorlayıcı olabilir. Ancak hidroselin iyi huylu ve tedavi edilebilir bir durum olduğunu bilmek rahatlatıcıdır. Gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından destek almak faydalı olabilir.

Önleme

Hidroselin çoğu türü tamamen önlenemez. Yenidoğanlardaki hidrosel doğumsal bir durum olduğu için önlem alınamaz. Erişkinlerde ise skrotum travmasından kaçınmak, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak ve kasık bölgesi enfeksiyonlarını erken tedavi ettirmek riski azaltabilir.

Aşılar

Hidrosel için spesifik bir aşı yoktur. Ancak kabakulak gibi testis iltihabına yol açabilen enfeksiyonlara karşı aşılanmak dolaylı olarak koruyucu olabilir. Aşı takvimi için aile sağlığı merkezine başvurabilirsiniz.

Tarama programları

Hidrosel için toplumsal bir tarama programı bulunmamaktadır. Ancak erkeklerin kendi kendine testis muayenesi yapması ve anormal şişlikleri fark etmesi önerilir. Yeni doğan bebeklerde çocuk sağlığı izlemlerinde hidrosel kontrolü yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Çok büyük hidroselde skrotumda ağırlık ve rahatsızlık hissi artabilir.
• Nadiren, altta yatan bir testis tümörü tanısı gecikebilir.
• İğneyle boşaltma sonrası enfeksiyon veya sıvının tekrar birikmesi görülebilir.
• Çok büyük hidrosel, testiste bası yaparak nadiren kan dolaşımını etkileyebilir.

Uzun vadeli görünüm

Hidrosel genellikle tehlikeli değildir ve başarılı bir şekilde tedavi edilebilir. Bebeklerde kendiliğinden düzelme oranı yüksektir. Erişkinlerde cerrahi tedavi sonrası sonuçlar oldukça başarılıdır ve çoğu kişi normal hayatına geri döner. Düzenli doktor kontrolü ile altta yatan sorunlar erken yakalanabilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.