İletişimli Hidrosel (Testis Çevresinde Su Fıtığı)

Genel Bakış

İletişimli hidrosel, testislerin etrafını saran kılıf içinde sıvı birikmesidir. "Hidrosel" kelimesi, su kesesi anlamına gelir. İletişimli olması, bu sıvı kesesinin karın boşluğu ile bağlantısının bulunması demektir; böylece sıvı karından torbaya gidip gelebilir. Bebeklerde genellikle doğuştan gelen bu durum, yetişkinlerde farklı sebeplerle ortaya çıkabilir.

Yenidoğan erkek bebeklerde, özellikle erken doğanlarda oldukça sık karşılaşılır. Yetişkin erkeklerde ise daha nadir bir durumdur.

En sık yeni doğmuş erkek bebeklerde görülür. Prematüre (erken doğum) bebeklerde risk daha yüksektir. Yetişkinlerde ise karın içi basıncın arttığı kişilerde veya daha önce geçirilmiş kasık ameliyatı sonrasında ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Testis torbasında (skrotum) ağrısız, yumuşak şişlik
• Şişliğin gün içinde veya ayakta durunca büyümesi, yatınca küçülmesi
• Kasıkta hafif bir dolgunluk veya ağırlık hissi

Çocuklarda belirtiler

• Bebek bezi değiştirirken veya banyo sırasında fark edilen, genellikle bir tarafta yumuşak şişlik
• Ağlama, öksürme ya da ıkınma anında şişliğin belirginleşmesi
• Bebekte ağrı belirtisi olmaması, şişliğin ışık tutulduğunda (transillüminasyon) parlaması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Özellikle akşam saatlerinde ve uzun süre ayakta kalınca belirginleşen ağrısız şişlik
• Kasıkta rahatsızlık, sızı ya da ağırlık hissi
• Şişliğin ellendiğinde yumuşak olması ve itmekle karına doğru küçülebilmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Doğumsal neden: Anne karnında gelişim sırasında karın zarının (processus vaginalis) tam kapanmaması, bebeklerde iletişimli hidroselin en sık sebebidir. Bu açıklıktan karın içi sıvısı torbalara sızabilir.
• Yetişkinlerde karın içi basıncının artması: Sürekli öksürük, kronik kabızlık, ağır kaldırma veya karında sıvı birikmesi (asit) gibi durumlar doğuştan küçük bir açıklığı genişleterek hidrosele yol açabilir.
• Enfeksiyon veya travma: Testis veya epididim (testisin üstündeki küçük organ) iltihabı, darbe gibi olaylar da bazen karınla bağlantılı olmayan bir hidrosel yapabilir; ancak iletişimli tip daha çok ilk iki nedene bağlıdır.

Risk faktörleri

• Erken doğum (prematürite)
• Ailede hidrosel veya kasık fıtığı öyküsü
• Karın içi basıncını artıran meslekler (ağır yük kaldıran işçiler) ya da sporlar
• Karında sıvı birikmesine neden olan siroz gibi karaciğer hastalıkları
• Daha önce geçirilmiş kasık bölgesi ameliyatı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Testis torbasında ani, şiddetli ağrı olursa
• Şişlik elle itildiğinde geri gitmiyor, sertleşiyor ve ağrı, bulantı, kusma eşlik ediyorsa
• Kızarıklık, ateş veya genel durumda bozulma fark edilirse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bebeğinizin testis torbasında fark ettiğiniz her türlü şişlik durumunda (ağrısız bile olsa) bir çocuk doktoruna başvurun.
• Bir çocukta şişlik 1 yaşına kadar devam ediyorsa, çocuk cerrahisi veya üroloji değerlendirmesi gerekir.
• Yetişkinlerde günlük hayatı etkilemese bile her yeni fark edilen kasık veya testis torbası şişliği için aile hekimine danışılmalıdır.

Tanı

İletişimli hidroselden şüphelenildiğinde tanı, öncelikle dikkatli bir fizik muayene ile başlar. Doktorunuz şişliğe el feneri ile ışık tuttuğunda (transillüminasyon testi) içinden geçen ışık sıvı olduğunu gösterir. Kesin tanı ve diğer acil durumların dışlanması için ultrason kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Transillüminasyon (ışık testi) ile şişlik ışık geçiriyorsa içinde sıvı olduğu anlaşılır.
• Skrotal ultrason: Ağrısız ve hızlı bir görüntüleme yöntemidir; hidroselle bağlantıyı, testis yapısını gösterir ve testis torsiyonu gibi acil durumları ekarte eder.
• Kan ve idrar tahlilleri: Enfeksiyon şüphesi varsa yardımcı olabilir, ancak rutin tanıda çoğunlukla gerekmez.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle birkaç dakika sürer ve ağrılı değildir. Bebeklerde huzursuzluk olabilir, ancak çoğu zaman sakinleştirici ilaca ihtiyaç duyulmaz. Ultrason sırasında torba bölgesine ılık jel sürülüp bir prob gezdirilir, sadece hafif bir temas hissedilir.

Tedavi

Tedavi yaklaşımı hastanın yaşına, hidroselin tipine ve yarattığı şikayetlere göre değişir. Bebeklerde iletişimli hidrosel genellikle 1-2 yaşına kadar kendiliğinden kapanır; bu nedenle ‘bekle ve gör’ yöntemi uygulanır. Yetişkinlerde ise öncelikle altta yatan sebep (enfeksiyon, karın içi basınç gibi) tedavi edilir, şikayet devam ederse cerrahi seçenekler değerlendirilir.

Evde kişisel bakım

• Bebeklerde bez bölgesini sık sık temizleyip kuru tutarak tahrişi önleyin.
• Yetişkinlerde destekleyici (süspansuar tipi) iç çamaşırı kullanmak günlük rahatsızlığı azaltabilir.
• Karın içi basıncını artıran ağır kaldırma, zorlama ve uzun süreli ayakta kalma gibi durumlardan mümkün olduğunca kaçının.

Tıbbi tedaviler

İletişimli hidroselin ilaçla tedavisi yoktur; ancak bir enfeksiyon (örneğin epididimit) hidroseli tetiklemişse, doktorunuz enfeksiyona yönelik uygun antibiyotik reçete edebilir. Sıvının iğne ile çekilmesi (aspirasyon) geçici rahatlama sağlasa da sıvı genellikle kısa sürede geri gelir ve enfeksiyon riski taşıdığı için rutin bir yöntem değildir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bebeklerde şişlik 1-2 yaşına kadar geçmez, büyür veya kasık fıtığı eşlik ediyorsa cerrahi düşünülür. Yetişkinlerde ise kişiye rahatsızlık veren, günlük hayatı etkileyen veya büyümeye devam eden hidroselde ameliyat önerilir. Ameliyat, genellikle kasık bölgesinden küçük bir kesi ile karın bağlantısını kapatmaya yönelik yapılır ve sonrası iyileşme genellikle hızlıdır.

Bu durumla yaşamak

İletişimli hidrosel çoğu zaman günlük aktiviteleri kısıtlamaz. Şişliğin gün içinde boyut değiştirmesi normaldir. Doktorunuzun önerdiği kontrollere uyarak hayatınıza devam edebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bol ve rahat giysiler tercih edin.
• Uzun süre ayakta kalmak şişliği artırabilir; fırsat buldukça oturarak dinlenin.
• Spor yaparken testisleri destekleyen koruyucu (korse) kullanmak rahatlık sağlayabilir.

Diyet ve egzersiz

Hidrosel için özel bir diyet gerekmez, ancak dengeli beslenme ve lifli gıdalarla kabızlıktan kaçınmak karın içi basıncı azaltarak dolaylı fayda sağlayabilir. Yürüyüş, yüzme gibi hafif egzersizler yapılabilir; ağırlık kaldırma, zorlayıcı karın hareketleri önerilmez.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Genital bölgede fark edilen bir şişlik, özellikle erkeklerde, endişe ve utanma duygusuna yol açabilir. İletişimli hidroselin yaygın, iyi huylu ve tedavi edilebilir bir durum olduğunu bilmek rahatlatıcıdır. Bu süreçte kendinizi kaygılı hissederseniz doktorunuzla açıkça konuşmaktan çekinmeyin; gerekirse konunun uzmanı bir psikologdan destek alabilirsiniz.

Önleme

Bebeklerde doğuştan gelen iletişimli hidroseli önlemek mümkün değildir. Yetişkinlerde ise karın içi basıncını sürekli artıran durumların (kronik öksürük, kabızlık, ağır yük kaldırma) önüne geçmek, riski bir miktar azaltabilir.

Aşılar

Hidroseli önleyen herhangi bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Rutin bebek sağlığı kontrollerinde doktor, genital muayeneyi de yapar. Yetişkinlerde ise kendi kendine testis muayenesi yaparak değişiklikleri erken fark etmek faydalıdır; ancak hidrosel için özel bir tarama programı yoktur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nadiren, iletişimli hidrosel ile birlikte kasık fıtığı da bulunabilir; bu durumda bağırsak sıkışması (inkarserasyon) riski oluşabilir.
• Çok büyük hidroseller yürümede zorluk, ciltte tahriş ve enfeksiyona yatkınlık yaratabilir.
• Çok ender olarak testise bası yaparak kan dolaşımını etkileyebilir.

Uzun vadeli görünüm

Bebeklerde iletişimli hidroselin büyük çoğunluğu kendiliğinden kapanır ve tamamen iyileşir. Yetişkinlerde ise cerrahi sonrası başarı oranı oldukça yüksektir ve nüks (tekrarlama) nadirdir. Doğru zamanda uzman kontrolüyle korkulacak bir durum değildir; çoğu kişi tedavi sonrası şikâyetsiz yaşamına döner.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.