Hastane Kaynaklı Enfeksiyonlardan Korunma

Genel Bakış

Hastane kaynaklı enfeksiyon, bir kişinin hastane veya başka bir sağlık kuruluşunda bakım alırken kapabileceği bir enfeksiyondur. Bu enfeksiyonlar sağlık hizmeti almadan önce kişide yoktur.

Oldukça sık görülür. Her yıl dünyada milyonlarca hasta, hastanede tedavi görürken enfeksiyon kapanmaktadır.

Hastanede yatan herkesi etkileyebilir, ancak risk en çok ameliyat olanlarda, yoğun bakımda yatanlarda, damar yolu veya idrar kateteri takılanlarda ve bağışıklık sistemi zayıf olanlarda yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ateş veya titreme
• Cerrahi yara çevresinde kızarıklık, şişlik, sıcaklık ve ağrı
• Öksürük, balgam veya nefes darlığı
• İdrar yaparken yanma veya sık idrar ihtiyacı
• Uzun süreli ishal
• Halsizlik ve bitkinlik

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve sürekli ağlama
• Beslenme isteksizliği veya emmede azalma
• Ateş veya ciltte döküntü
• Normalden farklı uyku hali

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı veya dalgınlık
• Düşme veya denge sorunları
• Halsizlik ve iştahsızlık
• Ateş her zaman görülmeyebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Bakteri, virüs veya mantarların sağlık çalışanlarının elleriyle bulaşması
• Hastane ekipmanlarının yeterince temizlenmemiş olması
• Damar yolu, idrar kateteri veya solunum cihazı gibi tıbbi araçların kullanılması
• Cerrahi yaraların enfekte olması
• Antibiyotiklere dirençli mikropların hastane ortamında yayılması

Risk faktörleri

• Uzun süre hastanede yatmak
• Yoğun bakımda tedavi görmek
• Ameliyat geçirmek
• Damar içi kateter veya idrar sondası takılması
• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar veya ilaçlar
• Çok küçük yaşta olmak veya ileri yaşta olmak
• Diyabet, kalp veya akciğer hastalığı gibi kronik rahatsızlıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüksek ateş veya tekrarlayan titreme
• Yara çevresinde kötüleşen kızarıklık, şişlik veya ağrı
• Nefes almada zorluk veya göğüs ağrısı
• Şiddetli ishal, kusma veya karın ağrısı
• Bilinç değişikliği, kafa karışıklığı veya bayılma hissi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hastaneden taburcu olduktan sonra herhangi bir enfeksiyon şüpheniz varsa
• Ateşiniz düşmüyorsa ve genel durumunuz iyi görünüyorsa
• Bağışıklığınızı etkileyen bir durumunuz varsa ve korunma yolları hakkında bilgi almak istiyorsanız

Tanı

Doktor, şikayetlerinizi dinleyecek ve fizik muayene yapacaktır. Enfeksiyonun nedenini anlamak için kan, idrar, balgam veya yara örneğinden kültür denilen testler istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan kültürü
• İdrar tahlili ve kültürü
• Yara sürüntüsü veya örnek kültürü
• Göğüs röntgeni gibi görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde hastanede kalma süreniz uzayabilir. Örnekler alınırken hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar, bu sırada doktorunuz gerekli önlemleri alacaktır.

Tedavi

Tedavi, enfeksiyonun türüne ve şiddetine göre değişir. Amaç mikropları yok etmek, belirtileri hafifletmek ve vücudun iyileşmesini desteklemektir. Özellikle dirençli mikroplara karşı tedavi planı dikkatli yapılmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun verdiği tedaviyi aynen uygulayın
• Bol sıvı tüketin ve dinlenin
• Ellerinizi sık sık su ve sabunla yıkayın
• Yara bakımında sağlık ekibinin önerilerine uyun
• Kullandığınız tüm ilaçları ve dozlarını sağlık ekibinizle paylaşın

Tıbbi tedaviler

Tedavide genellikle enfeksiyona neden olan mikroba yönelik antibiyotik veya antifungal ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar damardan veya ağızdan verilebilir. Ağır durumlarda oksijen desteği, damardan sıvı tedavisi ve enfekte cihazların değiştirilmesi veya çıkarılması gerekebilir. İlaç seçimi hastaya özel olarak doktor tarafından yapılır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer enfeksiyon bir apsenin (iltihap topluluğunun) içinde birikmişse veya kateter gibi bir cihazın üzerine yerleşmişse, cerrahi yöntemle drenaj veya cihazın çıkarılması gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Hastanede yatıyorsanız, sağlık çalışanlarının el hijyeni konusunda hatırlatmalarına kulak verin. Ziyaretçi kısıtlamalarına uyun ve kendi el hijyeninize dikkat edin. Taburcu olduktan sonra yaranızı ve genel durumunuzu gözlemlemeye devam edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli ve dengeli beslenmeye özen gösterin
• Tuvalet, yemek ve yara bakımı öncesi ve sonrasında ellerinizi yıkayın
• Önerilen aşılarınızı zamanında yaptırın
• Kronik hastalıklarınızı (diyabet, tansiyon vb.) kontrol altında tutun

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir bağışıklık sistemi için protein, sebze ve meyve ağırlıklı beslenin. Doktorunuz izin verdiğinde kısa yürüyüşler yapın; hareket, dolaşımı iyileştirir ve iyileşmeyi destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hastanede geçen süre ve enfeksiyon endişesi kaygı, stres ve depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir. Aileniz, arkadaşlarınız ve sağlık ekibinizle konuşun. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın.

Önleme

Evet, büyük ölçüde önlenebilir. El hijyeni, steril ekipman kullanımı, kateterlerin erken çıkarılması, hastane ortamının temizliği ve akılcı antibiyotik kullanımı en önemli önlemler arasındadır. Hasta ve ziyaretçilerin uyması gereken hijyen kuralları da enfeksiyon riskini azaltır.

Aşılar

Yıl içinde grip, zatürre (pnömokok) ve diğer önerilen aşıların yapılması, hastane enfeksiyonlarına yakalanma riskini dolaylı olarak düşürebilir. Aşılarınızı aile hekiminize danışarak güncelleyin.

Tarama programları

Hastaneye yatacak hastalar için tarama testi herkese rutin olarak önerilmez. Ancak bazı riskli durumlarda, özellikle yoğun bakım öncesinde MRSA (Staphylococcus aureus) gibi dirençli bakteriler için taşıyıcılık taraması yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sepsis (kan dolaşımı enfeksiyonu) ve bunun sonucu organ yetmezliği
• Yaranın iyileşmemesi veya yayılması
• Hastanede kalış süresinin uzaması ve ek tedavilerin gerekmesi
• Antibiyotiklere dirençli bakterilerin yayılması
• Ciddi vakalarda ölüm riski

Uzun vadeli görünüm

Hastane kaynaklı enfeksiyonların çoğu, erken tanı ve uygun tedavi ile başarılı şekilde iyileşir. Hastaların büyük kısmı tamamen sağlığına kavuşur. Önemli olan belirtileri fark etmek, doğru tedaviyi almak ve korunma önlemlerine uymaktır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.