Akustik Nöroma: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Akustik nöroma, iç kulaktaki denge ve işitme siniri üzerinde gelişen, iyi huylu (kanser olmayan) ve genellikle yavaş büyüyen bir tümördür. Tıpta 'vestibüler schwannom' olarak da bilinir. Bu tümör, bulunduğu bölgede işitme kaybı, kulak çınlaması ve denge sorunlarına yol açabilir.

Akustik nöroma nadir bir hastalıktır. Her yıl 100.000 kişiden yaklaşık 1-2'sinde görüldüğü tahmin edilmektedir. Görüntüleme yöntemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte daha sık saptanır hale gelmiştir; ancak yine de toplumda nadir kabul edilen bir durumdur.

Genellikle 30-60 yaş arasındaki yetişkinlerde görülür. Kadınlarda biraz daha sıktır. Nadiren çocuklarda ve yaşlılarda da görülebilir; çocuklukta saptanan olgular genellikle nörofibromatozis tip 2 (NF2) adı verilen kalıtsal bir hastalıkla ilişkilidir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Tek taraflı işitme kaybı, özellikle yüksek frekanslarda belirgindir
• Kulakta çınlama (tinnitus)
• Denge kaybı, baş dönmesi veya dengesizlik hissi
• Kulakta dolgunluk hissi
• Bazı kişilerde yüzde uyuşma veya karıncalanma

Çocuklarda belirtiler

• Çok nadirdir; çocuklarda görüldüğünde genellikle NF2 gibi genetik bir hastalığın bulgusudur.
• Tek taraflı işitme kaybı çocuk tarafından fark edilmeyebilir; bu nedenle okul başarısızlığı, iletişim güçlüğü veya sık düşme gibi belirtilere dikkat edilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta akustik nöromaya bağlı işitme kaybı sıklıkla yaşa bağlı işitme kaybıyla karıştırılabilir.
• Denge sorunları ve düşme riski daha belirgin olabilir.
• Kulak çınlaması veya iki kulak arasında belirgin işitme farkı varsa mutlaka değerlendirilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir.
• İşitme ve denge sinirini saran Schwann hücrelerinin anormal şekilde çoğalmasından kaynaklanır.
• Nadir olarak NF2 gen mutasyonuna bağlı gelişebilir.

Risk faktörleri

• 30-60 yaş aralığında olmak
• Ailede nörofibromatozis tip 2 (NF2) öyküsü bulunması
• Baş veya boyun bölgesine daha önce radyasyon tedavisi uygulanmış olması
• Çok uzun süre yüksek sese maruz kalmak (araştırmalar devam etmektedir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani işitme kaybı
• Yüzde ani güçsüzlük veya uyuşma
• Şiddetli baş dönmesiyle birlikte bulantı ve kusma
• Denge kaybı nedeniyle günlük hareketlerin kısıtlanması

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tek taraflı kulak çınlaması
• İki kulak arasında fark edilen işitme azlığı
• Uzun süreli dengesizlik hissi
• Kulakta dolgunluk basınç hissi

Tanı

Doktorunuz öncelikle belirtilerinizi dinler ve kulak burun boğaz (KBB) muayenesi yapar. Ardından işitme testi ve gerekirse görüntüleme yöntemleri uygulanır. Kesin tanı için genellikle manyetik rezonans görüntüleme (MRI) kullanılır.

Yapılabilecek testler

• İşitme testi (odiyometri)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MRI) — özellikle kontrastlı
• Bilgisayarlı tomografi (BT) — MRI yapılamayan durumlarda
• Denge testleri

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde öncelikle bir KBB uzmanına, ardından gerektiğinde nörolog ve beyin cerrahına yönlendirilirsiniz. Tümörün boyutu, yerleşimi ve işitme durumunuza göre bir tedavi planı oluşturulur. Bazı durumlarda hemen tedavi gerekmez; tümör düzenli aralıklarla takip edilebilir.

Tedavi

Akustik nöroma için tek bir tedavi yoktur. Size en uygun seçenek tümörün boyutuna, büyüme hızına, belirtilerinize, yaşınıza ve genel sağlık durumunuza göre belirlenir. Temel seçenekler düzenli takip, radyocerrahi ve cerrahidir. Bu karar multidisipliner bir ekip tarafından verilmelidir.

Evde kişisel bakım

• İşitme kaybınız varsa doktorunuzun önerisiyle işitme cihazı kullanmayı düşünün.
• Kulak çınlaması için düşük seviyeli arka plan sesi veya beyaz gürültü uygulamaları deneyebilirsiniz.
• Denge sorunlarınız varsa aniden ayağa kalkmaktan kaçının ve gerekirse baston kullanın.
• Yüksek sesten uzak durun, gürültülü ortamlarda kulak koruyucu kullanın.
• Düşme riskine karşı evinizde kaymaz zemin ve tutunma barları gibi önlemler alın.
• Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedavide belirtileri yönetmeye yönelik yaklaşımlar kullanılır. İşitme kaybı için işitme cihazları, baş dönmesi için denge tedavisi (vestibüler rehabilitasyon) önerilebilir. Tümör küçükse ve şikayet yoksa düzenli MRI ile izlem yeterli olabilir. Orta büyüklükteki tümörlerde stereotaktik radyocerrahi (çok odaklı, yüksek doz ışın tedavisi) uygulanabilir. Herhangi bir ilaç adı, dozu veya markası hekim tarafından belirlenmeden kullanılmamalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Tümör büyükse, işitme sinirine veya beyin sapına baskı yapıyorsa ya da belirtiler hızla artıyorsa cerrahi önerilebilir. Cerrahide amaç tümörü çıkarmak, mümkünse işitmeyi ve yüz sinirini korumaktır. Cerrahi kararı hastaya özel olarak verilir.

Bu durumla yaşamak

Akustik nöroma ile yaşam, işitme ve denge duyularınızdaki değişikliklere uyum sağlamayı gerektirir. Tedavi planınıza bağlı kalmak, belirtilerinizi takip etmek ve gerektiğinde yardım istemek günlük yaşamınızı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Gürültülü ortamlardan kaçının ve kulaklıkla yüksek sesle müzik dinlemeyin.
• Sigarayı bırakın; tütün ürünleri doku sağlığını olumsuz etkiler.
• Düzenli uyku ve stres yönetimine özen gösterin.
• Düzenli, hafif fiziksel aktivite (yürüyüş, yoga) denge ve genel sağlık için faydalıdır.
• Baş dönmesine neden olabilecek ani baş hareketlerinden kaçının.

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve çeşitlendirilmiş bir beslenme düzeni genel iyilik halinizi destekler. Düzenli yürüyüş, yüzme ve uzman kontrolünde yapılan denge egzersizleri koordinasyonu artırabilir. Kafein ve alkol, bazı kişilerde kulak çınlamasını veya baş dönmesini artırabileceğinden dikkatli tüketilmelidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İşitme kaybı, çınlama ve denge sorunları günlük yaşamı etkileyerek kaygı, moral bozukluğu ve sosyal çekilmeye neden olabilir. Bu duygular normal karşılanmalı ve profesyonel destek almaktan çekinmemelidir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatrist görüşleriyle ruhsal sağlığınız desteklenebilir.

Önleme

Akustik nöroma önlenebilir bir hastalık değildir; çoğu olguda nedeni bilinmemektedir. Yüksek sesten kaçınmak ve baş bölgesine gereksiz radyasyondan korunmak bazı durumlarda riski azaltabilir.

Aşılar

Akustik nöroma için aşısı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Genel toplumda akustik nöroma taraması önerilmez. Ailede NF2 öyküsü varsa genetik danışmanlık alınması ve düzenli kontroller yapılması önerilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İlerleyici ve kalıcı işitme kaybı
• Yüz bölgesinde uyuşma, güçsüzlük veya felç
• Kronik denge sorunları ve düşme riskinde artış
• Çok büyük tümörlerde beyin sapına baskıya bağlı baş ağrısı, bulantı, bilinç değişikliği ve hidrosefali (beyinde sıvı birikmesi)

Uzun vadeli görünüm

Akustik nöroma iyi huyludur ve birçok kişi yıllarca ciddi bir sorun yaşamadan takip edilir. Küçük tümörler genellikle tedavi gerektirmez, büyükler ise başarıyla tedavi edilebilir. Erken tanı ve uygun tedaviyle işitme ve sinir fonksiyonlarını koruma şansı yüksektir. Çoğu kişi normal ve üretken bir yaşam sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.