Hiperaldosteronizm (Conn Sendromu) Nedir?

Genel Bakış

Hiperaldosteronizm, böbreküstü bezlerinin (böbreklerin üstünde yer alan küçük bezler) aldosteron adlı hormonu olması gerekenden fazla üretmesidir. Aldosteron, vücudunuzun tuz ve su dengesini düzenleyen bir hormondur. Fazla aldosteron, vücudunuzun tuz tutmasına ve potasyum kaybetmesine yol açar; bu durum yüksek tansiyona ve bazı belirtilere neden olabilir.

Hiperaldosteronizm, özellikle tansiyonu ilaçlarla iyi kontrol edilemeyen veya yüksek tansiyona düşük potasyum eşlik eden kişilerde akla gelmelidir. Yüksek tansiyon hastalarının yaklaşık yüzde 5-10'unda hiperaldosteronizm olabileceği tahmin edilmektedir. Ancak bu durum sıklıkla teşhis edilemeyebilmektedir.

Hiperaldosteronizm her yaşta görülebilse de en sık 30-50 yaş arası erişkinlerde tanı alır. Kadınlarda ve erkeklerde benzer sıklıkta görülür. Genç yaşta yüksek tansiyonu olan veya dirençli hipertansiyonu bulunan kişilerde daha sık değerlendirilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle hiç belirti vermez veya belirtiler yüksek tansiyona bağlıdır
• Baş ağrısı
• Yorgunluk ve hâlsizlik
• Kas krampları veya güçsüzlük
• Aşırı susama hissi
• Sık idrara çıkma
• Kalp çarpıntısı

Nedenler

Ana nedenler

• Böbreküstü bezlerinden birinde iyi huylu bir tümörün (aldosteronoma) aşırı aldosteron üretmesi
• Her iki böbreküstü bezinin de normalden fazla çalışması (idiyopatik hiperplazi)
• Nadir olarak böbreküstü bezi kanseri

Risk faktörleri

• Ailede genç yaşta yüksek tansiyon veya hiperaldosteronizm öyküsü
• 40 yaşından önce başlayan yüksek tansiyon
• Üç veya daha fazla tansiyon ilacına rağmen tansiyonun yüksek kalması
• Düşük potasyum düzeyi (özellikle nedeni belli olmayan)
• Erken yaşta inme veya kalp krizi geçmişinin yüksek tansiyonla birlikte olması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Acil belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız (göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma, çarpıntı, şiddetli kas güçsüzlüğü) vakit kaybetmeden 112’yi arayın
• Tansiyonunuz 180/110 mmHg ve üzerindeyse ve ilacınızı aldığınız halde düşmüyorsa aynı gün acile başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tansiyonunuz düzenli takibe rağmen kontrolde değilse
• Yorgunluk, kas krampları, aşırı susama veya sık idrara çıkma gibi belirtilerden bir veya birkaçını yaşıyorsanız
• Ailenizde genç yaşta yüksek tansiyon öyküsü varsa
• Kan testlerinizde düşük potasyum saptandıysa

Tanı

Hiperaldosteronizm tanısı için doktorunuz öncelikle hikâyenizi dinler ve tansiyonunuzu ölçer. Ardından kan ve idrar testleri istemesi muhtemeldir. Testlerde aldosteron ve renin düzeylerine bakılır. Bu değerlendirme ile aşırı aldosteron üretimi olup olmadığı ve nedeni araştırılır.

Yapılabilecek testler

• Kan testi: Aldosteron, renin ve potasyum düzeyleri ölçülür; aldosteron/renin oranı değerlendirilir.
• İdrar testi: 24 saatlik idrarda aldosteron ve potasyum miktarına bakılır.
• Bilgisayarlı tomografi (BT): Böbreküstü bezlerinde tümör veya büyüme olup olmadığını görüntülemek için yapılır.
• Salin infüzyon testi ve adrenal ven örneklemesi: Tanıyı netleştirmek ve hangi bezin sorunlu olduğunu belirlemek için özel merkezlerde uygulanan ileri testlerdir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Bu süre içinde bazı ilaçlarınızın geçici olarak değiştirilmesi veya bırakılması gerekebilir; bu, test sonuçlarının doğruluğu içindir. Doktorunuz her adımda size bilgi vererek süreci yönetecektir. Sağlık Bakanlığı’nın rehberlerine uygun olarak tanı ve tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Tedavinin amacı kan basıncını kontrol altına almak, potasyum seviyesini dengelemek ve kalp-damar-böbrek hasarını önlemektir. Tedavi, altta yatan nedene ve hastanın genel durumuna göre planlanır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği tansiyon ilaçlarını düzenli ve aksatmadan kullanmak
• Tuz tüketimini azaltmak (yemeklere ekstra tuz eklememek, işlenmiş gıdalardan kaçınmak)
• Sağlıklı bir beden ağırlığını korumak
• Düzenli fiziksel aktivite yapmak
• Alkol tüketimini sınırlandırmak veya bırakmak
• Sigara içmemek
• Stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri, meditasyon gibi yöntemler denemek

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisinde aldosteronun etkisini azaltan ya da vücudunuzdaki fazla tuz ve suyu atılmasına yardımcı olan ilaçlar kullanılabilir. Potasyum seviyesini dengelemek için destekler de gerekebilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna yalnızca hekiminiz karar verir. Bu nedenle ilaç önerilerini doktorunuzdan almalısınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer sorun, böbreküstü bezlerinden birinde tek bir iyi huylu tümörden kaynaklanıyorsa, cerrahi olarak o bezin çıkarılması (adrenalektomi) önerilebilir. Ameliyat öncesinde tansiyon ve potasyum değerlerinin stabilize edilmesi gerekir. Ameliyat sonrası birçok hastada tansiyon normale döner veya ilaç ihtiyacı azalır.

Bu durumla yaşamak

Hiperaldosteronizm ile yaşarken düzenli doktor kontrollerinizi ihmal etmemeli, tansiyonunuzu evde düzenli ölçmeli ve ilaçlarınızı saatinde almalısınız. Günlük tansiyon ve belirti kaydı, doktorunuzun tedavinizi ayarlamasına yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düşük tuzlu beslenme alışkanlığı edinmek
• Meyve, sebze ve tam tahıl ağırlıklı beslenmeye özen göstermek
• Haftanın çoğu günü tempolu yürüyüş gibi orta yoğunlukta egzersiz yapmak
• Potasyum içeren gıdaları tüketirken doktorunuza danışmak (özellikle böbrek hastalığı varsa)
• İşlenmiş gıdalardan, hazır soslardan ve salamura yiyeceklerden kaçınmak

Diyet ve egzersiz

Tuzu azaltmak hiperaldosteronizm yönetiminin temelidir. Günlük tuz alımınızı azaltmak tansiyonunuzu düşürmeye yardımcı olur. Düzenli egzersiz de tansiyon kontrolünü destekler. Ancak yoğun egzersize başlamadan önce doktorunuzla konuşmalısınız.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak bazen kaygı, stres ve tükenmişlik hissine yol açabilir. Bu duygularla başa çıkmak için destek almak önemlidir. İhtiyaç duyduğunuzda doktorunuzdan bir psikolog veya psikiyatrist yönlendirmesi isteyebilirsiniz.

Önleme

Hiperaldosteronizmin kendisi bilinen önlemlerle engellenemez; ancak yüksek tansiyon ve düşük potasyum gibi sonuçları erken tanı ve uygun tedavi ile önlenebilir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve doktor kontrolü bu riskleri azaltmaya yardımcıdır.

Aşılar

Bu hastalığı önleyen herhangi bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Genel toplumda rutin bir tarama önerilmez; ancak dirençli hipertansiyonu olan, erken yaşta yüksek tansiyon tanısı alan veya düşük potasyum seviyesi bulunan kişilerde doktor tarafından hiperaldosteronizm araştırması yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kontrol altına alınmayan yüksek tansiyon kalp büyümesi, kalp krizi ve kalp yetersizliğine zemin hazırlar
• İnme (felç) riski artar
• Böbrek hasarı ve böbrek yetmezliği gelişebilir
• Düşük potasyum kas güçsüzlüğü, ritim bozuklukları ve ani kalp durmasına yol açabilir
• Göz ve damar hasarı görülebilir

Uzun vadeli görünüm

Doğru tedaviyle hiperaldosteronizmin olumsuz etkileri büyük oranda önlenebilir. Cerrahi tedavi uygulanan hastaların birçoğunda tansiyon normale döner. İlaçla takip edilen hastalarda da tansiyon kontrolü sağlanabilir. Düzenli doktor kontrolü ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile çoğu insan uzun ve sağlıklı bir yaşam sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.