Böbrek Kaynaklı Yüksek Tansiyon (Renal Hipertansiyon)

Genel Bakış

Böbrek kaynaklı yüksek tansiyon, böbreklerin tansiyonu düzenlemede yetersiz kalması veya böbreklere giden damarlarda daralma olması nedeniyle kan basıncının sürekli yüksek seyretmesidir. Böbrekler, tuz ve su dengesini ayarlayarak ve bazı hormonlar üreterek tansiyonu kontrol eder. Bu işlevler bozulduğunda tansiyon yükselir. Bu durum hem böbrek hastalığının bir sonucu hem de böbrek hasarının bir nedeni olabilir.

Böbrek kaynaklı yüksek tansiyon, toplumdaki yüksek tansiyon vakalarının küçük bir kısmını oluşturur, ancak kronik böbrek hastalığı olan kişilerde daha sık görülür. Tüm yüksek tansiyon hastalarının önemli bir bölümünde altta yatan bir böbrek sorunu bulunabilir.

Böbrek hastalığı olanları, böbrek atardamarlarında damar sertliği gelişenleri, diyabet veya yüksek kolesterolü olanları, sigara kullananları ve ailesinde böbrek hastalığı öyküsü bulunan kişileri daha çok etkiler. İleri yaşla birlikte görülme sıklığı artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu zaman hiç belirti vermez; yüksek tansiyon genellikle tansiyon ölçülürken fark edilir.
• Yorgunluk ve halsizlik hissi
• Baş ağrısı, özellikle sabahları
• Yüzde, ellerde veya ayaklarda şişlik (ödem)
• İdrara çıkma sıklığında ve miktarında değişiklik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda daha çok büyüme geriliği veya kilo alamama olarak kendini gösterebilir.
• Okul taramalarında tansiyonun yüksek çıkması
• Yorgunluk, halsizlik ve baş ağrısı gibi belirsiz şikayetler olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Genellikle belirti vermez, bu nedenle düzenli tansiyon ölçümü önemlidir.
• Yüksek tansiyonun neden olduğu baş dönmesi, çarpıntı veya yürürken dengesizlik gibi şikayetler görülebilir.
• Yaşlılarda böbrek fonksiyonlarında azalma zaten olduğu için yüksek tansiyon daha kolay hasara yol açabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Böbrek atardamarlarının daralması (renal arter stenozu) – damar sertliği veya damar duvarındaki yapısal bozukluk nedeniyle olabilir.
• Kronik böbrek hastalığı – böbrek dokusunun hasar görmesi tansiyon düzenleme mekanizmasını bozar.
• Böbrek kistleri veya tümörleri gibi böbrek yapısını etkileyen sorunlar
• Böbrek iltihapları (nefrit) – bağışıklık sisteminin böbreklere zarar vermesi

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Yüksek kolesterol
• Ailede böbrek hastalığı veya yüksek tansiyon öyküsü
• İleri yaş
• Aşırı tuzlu beslenme
• Obezite

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Evde yapılan ölçümlerde tansiyonun sürekli olarak 180/120 mmHg üzerinde çıkması
• Yüksek tansiyonla birlikte göğüs ağrısı, nefes darlığı veya nörolojik belirtiler yaşanması
• İdrar miktarının belirgin azalması veya idrarda kan görülmesi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yetişkinlerin yılda en az bir kez tansiyon ölçtürmesi
• Bilinen böbrek hastalığı olanların düzenli aralıklarla doktor kontrolüne gitmesi
• Ailede yüksek tansiyon veya böbrek hastalığı öyküsü varsa risk değerlendirmesi yaptırmak

Tanı

Doktorunuz tansiyonunuzu birkaç kez ölçecek, tıbbi geçmişinizi dinleyecek ve fizik muayene yapacaktır. Böbrek kaynaklı yüksek tansiyondan şüphelenirse çeşitli kan ve idrar testleri ile görüntüleme yöntemleri isteyecektir.

Yapılabilecek testler

• Kan basıncı ölçümü – farklı günlerde yapılan ölçümleryle doğrulanır.
• Kan testleri – böbrek fonksiyonlarını gösteren üre, kreatinin ve elektrolit ölçümleri
• İdrar testleri – idrarda protein veya kan olup olmadığına bakılması
• Böbrek ultrasonu – böbreklerin boyutunu, yapısını ve damarlarını değerlendirme
• Bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans anjiyografi – böbrek damarlarındaki daralmaları görüntüleme

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde doktorunuz size birkaç test yapılmasını önerebilir. Bu testler genellikle ağrısız ve güvenlidir. Bazen tanıyı kesinleştirmek için ileri görüntüleme gerekebilir. Tüm sonuçlar çıktığında doktorunuz size hangi durumun tansiyonunuzu yükselttiğini ve en uygun tedavi planını anlatacaktır.

Tedavi

Böbrek kaynaklı yüksek tansiyon tedavisinin iki temel amacı vardır: tansiyonu düşürmek ve böbreklerin daha fazla hasar görmesini önlemek. Tedavi planı, altta yatan nedene ve böbrek hasarının derecesine göre kişiye özel olarak düzenlenir. Tedavide yaşam tarzı değişiklikleri ve tansiyon düşürücü ilaçlar birlikte kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli tansiyon ölçümü yapmak ve ölçümlerinizi not almak
• Düşük tuzlu beslenmek
• Doktorun önerdiği şekilde düzenli egzersiz yapmak
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• İlaçlarınızı düzenli almak ve dozunu kendiniz değiştirmemek
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya gevşeme teknikleri denemek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz tansiyonu düşürmek için bir veya birkaç ilaç reçete edebilir. Bu ilaçların seçimi, böbrek fonksiyonlarınız, yaşınız ve eşlik eden hastalıklarınıza göre belirlenir. İlaçlarınızı düzenli kullanmanız çok önemlidir. Ayrıca böbrek damarlarında ciddi bir daralma varsa, dar olan damarın balonla genişletilmesi veya damar içine sert bir tüp (stent) yerleştirilmesi gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Böbrek damarında ileri derecede darlık varsa ve ilaçlarla tansiyon kontrolü sağlanamıyorsa, anjiyografi ile damarın genişletilmesi veya stent takılması işlemi yapılabilir. Çok nadir durumlarda, bir böbrek iyice hasarlandıysa ve tansiyonu kontrol etmek mümkün değilse, o böbreğin cerrahi olarak çıkarılması gündeme gelebilir. Bu kararı nefroloji (böbrek hastalıkları) uzmanı ve kalp damar cerrahisi uzmanı birlikte verir.

Bu durumla yaşamak

Böbrek kaynaklı yüksek tansiyon, çoğu zaman uzun süreli bir durumdur. Ancak düzenli doktor kontrolleri, ilaçların doğru kullanımı ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile tansiyonunuz kontrol altında tutulabilir. Kendinizi günlük olarak izlemeniz ve doktorunuzla iş birliği yapmanız yaşam kalitenizi korumanın en önemli yoludur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tansiyonunuzu her gün aynı saatlerde ölçün ve kaydedin.
• Hekiminizin önerdiği egzersizleri düzenli yapın.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın.
• Stresten uzak durmaya çalışın, yeterli uyuyun.
• Düzenli ilaç kullanımını asla aksatmayın.

Diyet ve egzersiz

Böbrek sağlığını korumak için tuzu azaltmak çok önemlidir. Hazır işlenmiş gıdalardan, turşu ve salamura ürünlerden uzak durulmalıdır. Potasyumdan zengin sebze ve meyveler tüketilebilir, ancak böbrek fonksiyonları ilerlemiş böbrek hastalığına bağlı olarak bozuksa potasyum alımı konusunda doktorunuza danışın. Düzenli yürüyüş, yüzme veya bisiklete binme gibi haftada en az 150 dakikalık orta tempolu egzersiz tansiyonu düşürmeye yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak bazen kaygı ve stres yaratabilir. Yüksek tansiyonunuz böbrek kaynaklıysa, bu durumun sürekliliği endişe verebilir. Bu duygularınızı doktorunuzla veya bu alanda destek sağlayan profesyonellerle paylaşmaktan çekinmeyin. Gerektiğinde psikolojik destek almak da tedavinin bir parçasıdır.

Önleme

Böbrek kaynaklı yüksek tansiyonu tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, böbrek hastalığına yol açan risk faktörlerini kontrol altına alarak gelişimini büyük ölçüde yavaşlatabilir veya önleyebilirsiniz. Özellikle diyabet, yüksek tansiyon ve kalp hastalıklarının iyi yönetilmesi böbrek sağlığını korur.

Aşılar

Böbreklere doğrudan yüksek tansiyona neden olan bir enfeksiyonu önleyen özel bir aşı bulunmamaktadır, ancak genel sağlık için önerilen aşılar (örneğin grip ve zatürre aşıları) böbrek hastalığı riskini artırabilecek enfeksiyonlardan korunmaya yardımcı olabilir.

Tarama programları

Yüksek tansiyon çoğu zaman belirti vermediği için 18 yaşından itibaren en az yılda bir kez tansiyon ölçtürmek önemlidir. Özellikle diyabet, böbrek hastalığı öyküsü veya fazla kilonuz varsa düzenli olarak böbrek fonksiyon testleri yaptırmanız önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek hasarının ilerlemesi ve son dönem böbrek yetmezliği
• Kalp krizi riskinde artış
• İnme (felç) riskinde artış
• Gözlerdeki damarlarda hasar ve görme kaybı
• Damar hastalıkları ve bacaklarda dolaşım bozukluğu

Uzun vadeli görünüm

Böbrek kaynaklı yüksek tansiyon, erken teşhis ve düzenli tedavi ile başarılı şekilde kontrol altına alınabilir. Böbrek fonksiyonlarınızın korunması ve genel sağlığınızın iyileştirilmesi için ilaçlarınızı düzenli kullanmanız, tansiyonunuzu takip etmeniz ve sağlık ekibinizin önerilerine uymanız yeterlidir. Doktorunuzun gözetiminde birçok kişi normal ve üretken bir yaşam sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.