Gebelikte Şiddetli Bulantı ve Kusma

Genel Bakış

Gebelikte şiddetli bulantı ve kusma, halk arasında sabah hastalığı olarak bilinen durumun aşırı bir şeklidir. Hamileliğin ilk aylarında ortaya çıkar ve günün her saatinde sürebilir. Anne adayının günlük yaşamını etkileyebilir, ancak bebeğe zarar vermesi gerekmez. Bazı durumlarda tıbbi destek önemlidir.

Evet, oldukça yaygındır. Hamilelerin yaklaşık yüzde 80'i bir derece bulantı yaşar, yarısı da kusma ile karşılaşabilir.

Genellikle ilk üç aylık hamilelik dönemindeki kişileri etkiler. İlk gebelikte daha sık görülebilir; ikiz ya da üçüz gibi çoğul gebeliklerde risk artar. Daha önce gebelik bulantısı geçirenler ya da ailede böyle bir öykü bulunanlar daha yatkındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Mide bulantısı hissi
• Kusma
• Kokulara karşı hassasiyet
• Bazı yiyeceklerden tiksinme
• Tükürük miktarında artış
• Yorgunluk ve hâlsizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Gebeliğin erken döneminde hızla yükselen hormonlar (hCG ve östrojen) bulantıya yol açabilir.
• Midenin boşalma hızının yavaşlaması bulantıyı artırabilir.
• Koku alma duyusunun fazla hassaslaşması bazı kokuların bulantı hissini tetiklemesine neden olabilir.
• Gebelikte değişen kan şekeri ve dolaşım dengesi bulantıyı etkileyebilir.
• Genetik ve psikolojik etkenler de bulantıya katkıda bulunabilir.

Risk faktörleri

• İlk gebelik
• Çoğul gebelik (ikiz, üçüz)
• Daha önceki gebelikte bulantı ve kusma yaşamak
• Ailede şiddetli gebelik bulantısı öyküsü
• Hareket hastalığı veya migrene eğilim
• Koku hassasiyeti yüksek olan kişilerde daha sık görülebilir

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Hiçbir sıvıyı vücudunuzda tutamıyorsanız
• Kusmuk içinde kan görürseniz
• Şiddetli karın ağrınız varsa
• İdrar çıkışınız belirgin şekilde azaldıysa
• Kendinizi aşırı hâlsiz, bitkin hissettiyseniz veya bayılma yaşadıysanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bulantı ve kusma günlük işlerinizi engelliyorsa
• Şikayetleriniz hamileliğin 12. haftasından sonra da süruyorsa
• Yemek yemekte zorlanıyorsanız ve kilo verdiyseniz
• Doğum öncesi kontrollerinizde bulantı ve kusmadan mutlaka bahsedin

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve genel bir muayene yapar. Hamilelik haftanıza uygun olarak bulantı ve kusmanın normal sınırlarda olup olmadığını değerlendirir. Gerekli görürse bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar testi: Vücudun susuz kalıp kalmadığını gösteren keton düzeyine bakılır.
• Kan testi: Elektrolitler ve böbrek fonksiyonları kontrol edilebilir.
• Ultrason: Gerekli görülürse gebelik kesesi ve bebeğin durumu değerlendirilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz ne kadar süredir bulantı yaşadığınızı, ne yiyip içtiğinizi, kusma miktarınızı ve başka şikayetleriniz olup olmadığını soracaktır. Muayene ve testler çoğunlukla ayakta yapılır, hastanede yatmayı gerektirmez. Şiddetli bulantı ve kusmada sıvı takviyesi için hastanede gözlem gerekebilir.

Tedavi

Tedavinin ilk adımı beslenme ve yaşam tarzı düzenlemeleridir. Bulantı ve kusma günlük yaşamı etkileyecek düzeydeyse veya kilo kaybı gelişiyorsa doktorunuz gebelikte güvenli kabul edilen ilaçlar ve destekler önerebilir. Tedavinin amacı belirtileri kontrol altına almak ve annenin yeterli beslenmesini sağlamaktır. Çok şiddetli vakalarda damardan sıvı takviyesi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Günde üç büyük öğün yerine az az ve sık sık yemek yiyin.
• Sabah yataktan kalkmadan önce tuzlu kraker veya bisküvi atıştırın.
• Baharatlı, yağlı ve ağır kokulu yiyeceklerden kaçının.
• Zencefil içeren yiyecek ve içeceklerden deneyerek faydalanabilirsiniz, ancak önce doktorunuza danışın.
• Sıvı alımını öğünlerle birlikte değil, öğün aralarında küçük yudumlarla yapın.
• Ortamı havalandırın ve kokulardan uzak durun.
• Yemek yedikten hemen sonra uzanmayın, kısa bir süre oturun veya yürüyün.
• Yorgunluğun bulantıyı artırabileceğini unutmayın ve dinlenin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gebelikte kullanılması uygun olan bulantı giderici ilaçlar ve vitamin destekleri önerebilir. İlaç tedavisinde doz ve süre doktor tarafından belirlenir. Şiddetli kusma durumunda hastanede damardan sıvı ve elektrolit takviyesi yapılabilir. Kendi başınıza ilaç almayın; mutlaka doktorunuza danışın.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamınızı bulantı eğiliminize göre düzenlemek faydalıdır. Sabah işe kalktığınızda yavaş davranın ve küçük bir atıştırmalık tüketin. İş yerinde veya evde sık sık mola verin, temiz hava alın. Çevrenizdeki kişilerden destek isteyin ve ev işlerini paylaşmak bulantınızı azaltabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bol dinlenin, geç saatlere kadar ayakta kalmayın.
• Parfüm, deodorant, temizlik ürünleri gibi keskin kokulardan uzak durun.
• Sabahları yataktan aniden değil, yavaşça kalkın.
• Yürüyüş gibi hafif aktiviteler yapın, ancak aşırı yorucu egzersizlerden kaçının.
• Stresten uzak durmaya çalışın, gevşeme ve nefes egzersizlerini deneyin.

Diyet ve egzersiz

Az ve sık yemek yemek mideyi çok yormadan tok tutar. Muz, patates, kraker, pirinç gibi hafif gıdalar çoğu zaman daha iyi tolere edilir. Yemeklerle birlikte sıvı içmek yerine, öğünler arasında su için. Hafif yürüyüşler ve hamilelik güvenli egzersizler sindirimi destekler ve bulantıyı azaltabilir. Egzersiz programınıza başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli bulantı ve kusma yorgunluk, kaygı, çaresizlik ve moral bozukluğu yaratabilir. Bu duyguları yaşamanız normaldir ve kendinizi suçlamamalısınız. Şikayetlerinizin ciddiye alınması önemlidir; doktorunuz, aileniz ve eşinizle açıkça konuşmaktan çekinmeyin. Destek almak süreci çok daha kolaylaştırır.

Önleme

Gebelikte bulantı ve kusmayı tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak beslenme düzeni, tetikleyici kokulardan kaçınma ve dinlenme gibi önlemlerle bulantının şiddeti hafifletilebilir. Daha önce gebelik bulantısı yaşayanlar, bir sonraki gebelikte erken önlemler için doktora danışmalıdır.

Aşılar

Bu durumu önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Bu durum için özel bir tarama testi yoktur. Rutin gebelik muayeneleri ve kan testleri, riskli durumların erken fark edilmesine yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Vücudun susuz kalması (dehidratasyon)
• Elektrolit dengesizliği
• Kilo kaybı ve yetersiz beslenme
• Günlük işleri yapamayacak kadar bitkinlik
• Şiddetli gebelik bulantısı ve kusması (hiperemezis gravidarum) tablosunun gelişmesi

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki, gebelik bulantısı ve kusması çoğu kadında 12-16. haftalar arasında kendiliğinden hafifler veya tamamen geçer. Bebeğin sağlığı üzerinde olumsuz bir etki bırakmaz. Şiddetli durumlarda bile uygun tıbbi destek ile anne ve bebeğin sağlığı başarıyla korunur. Doktorunuzla düzenli iletişimde kalmak bu süreci en sağlıklı şekilde atlatmanızı sağlar.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.