Atipik Endometriyal Hiperplazi: Rahim İç Duvarında Hücresel Değişiklikler

Genel Bakış

Atipik endometrial hiperplazi, rahmin içini kaplayan tabakanın (endometriyum) normalden daha kalın olduğu ve bu tabakadaki hücrelerin mikroskop altında bazı anormallikler gösterdiği bir durumdur. Bu bir kanser değildir, ancak tedavi edilmediğinde rahim kanserine dönüşme riski taşır. 'Atipik' kelimesi, hücrelerin normal olmayan bir görünüm aldığını ifade eder.

Endometrial hiperplazi, özellikle menopoz dönemine yakın ve menopoz sonrası kadınlarda görülür. Atipik tipi daha az yaygındır ve her 100 endometrial hiperplazi vakasından yaklaşık 10-20'sinde atipik hücre değişiklikleri bulunur. Bu durumun görülme sıklığı tam olarak bilinmemekle birlikte, jinekolojik polikliniklere başvuran kadınlarda anormal kanamanın araştırılması sonucunda sıklıkla karşılaşılan bir bulgudur.

Bu durum, genellikle 35 yaş üstü ve menopoza yaklaşan ya da menopoza girmiş kadınları etkiler. Ayrıca adet düzensizliğine neden olan polikistik over sendromu, aşırı kilo (obezite) ve hormon tedavisi alan kadınlarda da görülebilir. Nadiren de olsa genç kadınlarda da ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adet kanamalarının aşırı yoğun veya uzun süreli olması
• Adet aralarında kanama
• Menopoz sonrası yeniden vajinal kanama
• Adet döngüsünün 21 günden kısa sürede tekrarlaması
• Ara ara lekelenme şeklinde kanama

Çocuklarda belirtiler

• Atipik endometrial hiperplazi, çocuklarda görülmez. Bu durum, adet görmeye başlamış kadınları etkiler.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoz sonrası görülen her türlü vajinal kanama, endometrial hiperplazinin en önemli belirtisi olabileceğinden mutlaka ciddiye alınmalı ve bir kadın hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Östrojen hormonunun, rahim iç tabakasını sürekli kalınlaştıracak şekilde fazla olması ve progesteron hormonunun bu etkiyi dengelememesi
• Yumurtlamanın düzenli olmaması (özellikle menopoz öncesi dönemde)
• Radyasyon veya bazı kanser tedavilerinde kullanılan ilaçların rahim iç tabakası üzerindeki etkileri

Risk faktörleri

• Aşırı kilolu olmak (obezite)
• Yüksek tansiyon
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Polikistik over sendromu
• Adet görmeye geç yaşta başlamak
• Menopoza geç girmek (55 yaş sonrası)
• Çocuk doğurmamak
• Bazı meme kanseri ilaçlarıyla tedavi görmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Menopoz sonrası herhangi bir vajinal kanamanız olduysa
• Adet kanamanız alışılmadık şekilde yoğun veya uzun sürdüyse
• Adet aralarında sürekli veya tekrarlayan kanamalarınız varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ailesinde veya kendinde endometrial kanser öyküsü olanlar
• Yukarıda sayılan risk faktörlerinden birine sahipseniz ve henüz düzenli jinekolojik muayene yaptırmıyorsanız
• Hormon tedavisi alıyorsanız ve rahim kanamanız olduysa

Tanı

Doktorunuz öncelikle şikayetlerinizi dinler ve jinekolojik muayene yapar. Ardından rahim iç tabakasının kalınlığını değerlendirmek için ultrason kullanılır. Kesin tanı için rahim içinden küçük bir doku örneği alınır (biyopsi) ve bu örnek patoloji laboratuvarında mikroskop altında incelenir.

Yapılabilecek testler

• Pelvik muayene
• Transvajinal ultrasonografi (rahim iç kalınlığını ölçen ultrason)
• Endometrial biyopsi (rahim içinden parça alınması)
• Histeroskopi (gerekirse kamera ile rahim içinin görüntülenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Bu işlemler genellikle ağrısız veya hafif rahatsızlık hissi ile tamamlanır. Biyopsi sırasında kısa süreli kramp hissedilebilir. Sonuçların çıkması genellikle 1-2 hafta sürer. Doktorunuz sonuçları size açıklayacak ve tedavi sürecini birlikte planlayacaktır.

Tedavi

Tedavi, hücre değişikliğinin derecesine, yaşınıza, genel sağlık durumunuza ve gelecekte çocuk sahibi olma isteğinize göre belirlenir. Tedaviyle hem kanser riski azaltılır hem de anormal kanamalar kontrol altına alınır. Bazı durumlarda sadece düzenli takip yeterli olabilir; bazı durumlarda ise ilaç veya cerrahi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrollere eksiksiz gitmek
• Kiloluysanız sağlıklı bir kiloya ulaşmak
• Düzenli egzersiz yapmak
• Kanama düzenini not almak (ne zaman, ne kadar, kaç gün sürdüğü)
• Sigara ve aşırı alkol kullanımından kaçınmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz hormon tedavisi önerebilir. Bu tedavide genellikle progesteron benzeri ilaçlar kullanılır; amaç rahim iç tabakasını incelterek anormal hücrelerin gerilemesini sağlamaktır. İlacın türü, dozu ve kullanım süresi, kişinin özelliklerine göre doktor tarafından belirlenir. Bu ilaçların çeşitli formları (hap, rahim içi araç vb.) olabilir; mutlaka doktorunuzun önerisine göre kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çocuk sahibi olmayı düşünmeyen, menopoz döneminde veya sonrasında olan, ileri derecede hücre değişikliği bulunan veya ilaç tedavisinin yetersiz kaldığı durumlarda rahmin tamamen alınması (histerektomi) önerilebilir. Bu ameliyat, kansere dönüşme riskini tamamen ortadan kaldırır. Ameliyatın ayrıntıları ve sonrası doktorunuz tarafından size açıklanacaktır.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sürecinde en önemli şey doktorunuzla düzenli iletişimde kalmak ve önerilen kontrolleri aksatmamaktır. Vücudunuzdaki değişiklikleri takip etmek, özellikle kanama düzenindeki farklılıkları not etmek tedavinin başarısını takip etmede yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku düzeni oluşturmak
• Stresten uzak durmak ve gevşeme teknikleri öğrenmek
• Sosyal aktivitelere katılmak
• Aile ve arkadaşlarla vakit geçirip duygularınızı paylaşmak

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve protein açısından zengin; işlenmiş gıdalardan uzak bir beslenme düzeni genel sağlığınızı destekler. Haftanın çoğu günü 30-40 dakika yürüyüş gibi orta yoğunlukta egzersiz yapmak, kilo vermeye ve hormon dengenizi iyileştirmeye yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bu tanıyı öğrenmek kaygı ve endişe yaratabilir. 'Kanser öncüsü' terimi korkutucu gelebilir; ancak bu durum büyük oranda tedavi edilebilir ve kanser gelişmesi önlenebilir. Yaşadığınız duyguları aileniz veya yakın arkadaşlarınızla paylaşmak rahatlatıcı olabilir. Gerekirse bir psikolojik destek almayı düşünebilirsiniz.

Önleme

Atipik endometrial hiperplaziyi tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, riski azaltmak için sağlıklı kiloyu korumak, düzenli egzersiz yapmak ve diyabet, tansiyon gibi kronik hastalıkları kontrol altında tutmak büyük önem taşır. Adet düzensizliği yaşayan kadınların düzenli jinekolojik kontrol yaptırması erken tanı şansını artırır.

Aşılar

Bu durum için koruyucu bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Risk altındaki kadınlarda (özellikle obezite, diyabet veya aile öyküsü olanlarda) düzenli jinekolojik muayene ve yıllık ultrason önerilebilir. Doktorunuza başvurarak tarama ihtiyacınızı öğrenebilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Anormal hücreler zamanla daha fazla değişime uğrayabilir ve endometrial kansere dönüşebilir.
• Kronik ve yoğun kanamalar kansızlığa (anemi) yol açabilir.
• Tedavi edilmezse, kanser rahim dışına yayılma riski taşır.

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu: Atipik endometrial hiperplazi erken dönemde yakalandığında, düzenli tedavi ve takip ile çoğu kadında tamamen iyileşme sağlanır. Tedavi sonrası sağlıklı ve üretken bir yaşam sürmek mümkündür. Önemli olan doktorunuzla işbirliği içinde uygun tedaviyi zamanında almaktır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.