Kolera: Belirtileri, Bulaşma Yolları ve Korunma

Genel Bakış

Kolera, Vibrio cholerae adlı bir bakterinin neden olduğu, şiddetli ishal ve kusmaya yol açan bulaşıcı bir bağırsak hastalığıdır. Hastalık genellikle kirli su ve yiyeceklerle bulaşır. Erken tedavi edilmezse ciddi sıvı kaybına neden olabilir.

Dünya genelinde her yıl milyonlarca vaka görülür, ancak ülkemizde temiz su ve altyapı sayesinde nadirdir. Yurt dışı seyahatlerden sonra görülebilir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler daha ağır geçirebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aniden başlayan bol sulu ishal (pirinç suyu gibi)
• Kusma
• Susuzluk hissi
• Gözlerin çökmesi ve ciltte kuruluk
• Kas krampları
• Halsizlik ve bitkinlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda belirtiler daha hızlı kötüleşebilir
• Ateş görülebilir
• Uykuya eğilim ve ağlarken gözyaşı gelmemesi
• Bıngıldakta çökme (bebeklerde)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda sıvı kaybı daha hızlı ciddileşir
• Bilinç karışıklığı veya baş dönmesi
• Kalp çarpıntısı ve tansiyon düşmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Vibrio cholerae bakterisi ile enfekte olmuş dışkı ile kirlenmiş suyun içilmesi
• Kirli suyla yıkanmış sebze ve meyvelerin tüketilmesi
• Hastanın dışkısıyla temas etmiş eller yoluyla bulaşma

Risk faktörleri

• Temiz su ve kanalizasyon altyapısının yetersiz olduğu bölgelerde yaşamak veya seyahat etmek
• Az pişmiş veya çiğ deniz ürünleri yemek
• Mide asidini azaltan sağlık sorunları veya ilaçlar
• Kalabalık ve hijyen koşullarının kötü olduğu ortamlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli ishal ve kusma varsa
• Ağızdan sıvı alamıyorsanız
• İshalle birlikte halsizlik ve baş dönmesi yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Seyahatten döndükten sonra açıklanamayan ishal varsa
• Susuzluk belirtileri başladıysa

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi ve seyahat geçmişinizi sorar, ardından dışkı örneğiyle test yapar.

Yapılabilecek testler

• Dışkı kültürü: bakteriyi tespit etmek için dışkı örneği incelenir
• Hızlı test: bazı durumlarda dışkıda bakteri antijeni aranır
• Gerekirse kan testi: sıvı kaybına bağlı elektrolit dengesizliğini gösterir

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz sıvı kaybı belirtilerini değerlendirir. Tanı için genellikle dışkı örneği yeterlidir. Sonuçlar birkaç gün sürebilir, ancak doktorunuz kesin sonuçtan önce tedaviye başlayabilir.

Tedavi

Koleranın temel tedavisi, kaybedilen sıvı ve tuzun hızla yerine konmasıdır. Çoğu hasta ağızdan alınan sıvı ve tuz karışımıyla tedavi edilir. Ağır vakalarda damar yoluyla sıvı verilir.

Evde kişisel bakım

• İlk yardım olarak temiz su, şeker ve tuz karışımı içmek (ağızdan rehidratasyon) önemlidir
• Mümkün olduğunca dinlenmek
• İshal süresince temiz ve iyi pişmiş yiyecekler yemek
• Elleri sık sık sabunla yıkamak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz sıvı kaybını ölçerek uygun şekilde ağızdan veya damardan sıvı ve elektrolit (tuz) tedavisi verir. Bu tedavi, hastalığın en önemli ilacıdır. Bazı durumlarda hastalığın süresini kısaltmaya yardımcı antibiyotik kullanılabilir; ancak antibiyotikler yalnızca doktor kararıyla ve gerekli durumlarda kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kolera için cerrahi tedavi gerekmez. Tedavi tıbbi sıvı desteğiyle yapılır.

Bu durumla yaşamak

Hastalık sırasında bol sıvı almak ve evde dinlenmek gerekir. İyileşme genellikle birkaç gün içinde olur. Doktorunuzun önerdiği takipleri aksatmamak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Temiz su kaynakları kullanmak
• Tuvalet sonrası ve yemekten önce elleri yıkamak
• Yiyecekleri iyi pişirmek ve çiğ ürünleri yıkamadan yememek

Diyet ve egzersiz

İshal bitene kadar yağlı ve ağır yiyeceklerden kaçının. Başlangıçta muz, pirinç, elma püresi ve kızarmış ekmek gibi sindirimi kolay besinler tercih edin. İyileşince normal beslenmeye dönün ve egzersize hafif yürüyüşlerle başlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ciddi bir enfeksiyon geçirmek endişe ve stres yaratabilir. Ailenizden ve arkadaşlarınızdan destek alın. Hastalığı atlattıktan sonra normal yaşama dönmek zaman alabilir.

Önleme

Evet, kolera büyük ölçüde önlenebilir. Temiz su içmek, elleri yıkamak ve hijyen kurallarına uymak en etkili yollardır.

Aşılar

Kolera aşısı, bazı riskli bölgelere seyahat edenler veya salgın bölgelerde yaşayanlar için önerilebilir. Aşı koruyucu olsa da hijyen önlemlerinin yerini tutmaz. Aşı hakkında doktorunuza danışın.

Tarama programları

Kolera için düzenli bir tarama testi önerilmez. Ancak salgın bölgelerde veya şüpheli temas durumlarında doktorunuz gerekli görürse test yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciddi sıvı kaybına bağlı şok
• Böbrek yetmezliği
• Kanda elektrolit dengesizliği
• Koma ve ölüm (nadir ama mümkün)

Uzun vadeli görünüm

Erken ve doğru tedaviyle kolera tamamen iyileşen bir hastalıktır. Tedavi edilen hastaların çoğu birkaç gün içinde toparlar. Kalıcı bir hasar bırakmaz. Bu nedenle belirtiler fark edildiğinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurmak hayat kurtarıcıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.