Aort Anevrizması

Genel Bakış

Aort anevrizması, vücudumuzun ana atardamarı olan aortun duvarının zayıflayarak balon gibi şişmesidir. Aortun duvarı normalde güçlü ve esnektir; anevrizmada bu duvar incelir ve genişler. Bu genişleme bir yırtılmaya yol açarsa hayati tehlike oluşturabilir.

Toplumda sanıldığından daha sık görülür. Özellikle 65 yaş üstü erkeklerde, sigara içenlerde ve hipertansiyonu olanlarda daha yaygındır.

En çok 65 yaş üstü erkekleri etkiler. Sigara içenler, yüksek tansiyonu olanlar, ailede aort anevrizması öyküsü bulunanlar ve bazı genetik bağ dokusu hastalıkları olanlar risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle hiçbir belirti vermez.
• Karında veya sırtta hafif, derin bir ağrı olabilir.
• Karında atan bir kitle hissedilebilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda çok nadirdir ve sıklıkla bağ dokusu hastalıklarıyla ilişkilidir.
• Belirtiler göğüs veya karın ağrısı şeklinde ortaya çıkabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler genellikle sessizdir ve hazımsızlık, sırt ağrısı gibi şikayetlerle karışabilir.
• Riskli kişilerde düzenli kontrol ile tesadüfen fark edilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yüksek tansiyon
• Damar sertliği (ateroskleroz) — damar duvarında yağ birikimi
• Sigara içmek
• Damar duvarını zayıflatan iltihaplı hastalıklar
• Bağ dokusu bozuklukları (örn. Marfan sendromu)
• Aort damarına gelen travma

Risk faktörleri

• Sigara kullanımı
• 65 yaş üzerinde olmak
• Erkek cinsiyet
• Ailede aort anevrizması öyküsü
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Obezite
• Bazı genetik hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani ve şiddetli karın, sırt veya göğüs ağrısı yaşarsanız vakit kaybetmeden 112'yi arayın.
• Bayılma, soğuk terleme gibi şok belirtilerinde derhal acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sigara içiyorsanız, ailede anevrizma öyküsü varsa veya yüksek tansiyonunuz varsa düzenli kontrolleri ihmal etmeyin.
• 65 yaş üstü erkekler, doktorlarına aort anevrizması taraması yaptırmaları gerektiğini sorabilir.

Tanı

Aort anevrizması çoğunlukla rutin bir kontrol veya başka bir nedenle yapılan görüntüleme sırasında tesadüfen saptanır. Doktorunuz karın muayenesinde atan bir kitle hissedebilir ve tanıyı görüntüleme yöntemleriyle doğrular.

Yapılabilecek testler

• Ultrasonografi — karın bölgesindeki anevrizmaları tespit etmek için en sık kullanılan yöntemdir.
• Bilgisayarlı tomografi (BT) anjiyografi — aortun ayrıntılı görüntüsünü verir.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR / MRA) — damar yapısını detaylı gösterir.
• Göğüs röntgeni — göğüs bölgesindeki anevrizmaları bazen gösterebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde doktorunuz size aile öykünüzü ve şikayetlerinizi sorar. Görüntüleme testleri sırasında birkaç dakika hareketsiz yatmanız istenir. Sonuçlara göre anevrizmanın boyutu, yeri ve duvar yapısı değerlendirilir; bu da tedavi planını belirler.

Tedavi

Tedavi, anevrizmanın boyutuna, büyüme hızına, belirtilerine ve genel sağlık durumunuza göre planlanır. Küçük ve sabit anevrizmalarda düzenli doktor takibi önerilir. Büyük veya hızla büyüyen anevrizmalarda cerrahi veya damar içinden yapılan müdahale gerekebilir. Tedavi kararı mutlaka damar cerrahisi uzmanı tarafından verilmelidir.

Evde kişisel bakım

• Tansiyonunuzu düzenli ölçtürün ve yüksekse doktorunuzun önerdiği şekilde kontrol altına alın.
• Sigara içiyorsanız bırakma konusunda destek alın.
• Ağır kaldırmak, ıkınmak ve aşırı yorucu aktivitelerden kaçının.
• Doktorunuzun önerdiği kontrol randevularını aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

Tedavi yaklaşımı, anevrizmanın yırtılma riskini azaltmaya yöneliktir. Küçük anevrizmalarda tansiyon ilaçları ve kolesterol düşürücü önlemler yeterli olabilir. Büyük veya hızla büyüyen anevrizmalarda açık cerrahi veya endovasküler (kasık atardamarından yerleştirilen stent greft) yöntemler uygulanabilir. İlaç seçimi ve müdahale kararı tamamen doktorunuz tarafından verilmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Anevrizmanın çapı belirli bir boyutun üzerindeyse (örn. karın aortunda 5,5 cm) veya hızlı büyüyorsa cerrahi gerekebilir. Cerrahi kararı; anevrizmanın yeri, duvar yapısı, hastanın yaşı ve ek hastalıkları dikkate alınarak bireysel olarak verilir.

Bu durumla yaşamak

Aort anevrizması ile yaşayan çoğu kişi günlük yaşamına devam edebilir. Önemli olan düzenli kontrollere gitmek, kan basıncını kontrol altında tutmak ve doktorunuzun önerdiği aktivite kısıtlamalarına uymaktır. Hafif yürüyüşler genellikle güvenlidir, ancak ağır sporlar öncesinde doktorunuza danışmalısınız.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmemek
• Kan basıncını düzenli takip etmek
• Doktorunuzun verdiği ilaçları aksatmadan kullanmak
• Ağır kaldırma, ıkınma ve zorlayıcı hareketlerden kaçınmak

Diyet ve egzersiz

Kalp ve damar sağlığı için; bol sebze ve meyve, tam tahıl, sağlıklı yağlar ve az tuz içeren Akdeniz tipi bir beslenme önerilir. Düzenli ve hafif tempolu yürüyüş, iyi bir egzersizdir. Egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışmanız gerekir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bir anevrizmanın varlığı, yırtılma endişesi nedeniyle kaygıya yol açabilir. Bu kaygıyı ailenizle veya doktorunuzla paylaşmak önemlidir. Gerekirse psikolojik destek almak rahatlatıcı olabilir. Unutmayın ki düzenli takip sayesinde anevrizma kontrol altında tutulabilir.

Önleme

Aort anevrizmasını tamamen önlemek mümkün olmasa da risk faktörlerini kontrol etmek anevrizma oluşumunu yavaşlatabilir. Sigarayı bırakmak, tansiyonu düzenli takip etmek, sağlıklı beslenmek ve obeziteden kaçınmak en etkili korunma yöntemlerindendir.

Aşılar

Bazı enfeksiyonların damar duvarını zayıflatabileceği düşünülmektedir. Grip ve zatürre aşıları gibi enfeksiyonlardan korunma, genel damar sağlığını dolaylı olarak destekleyebilir. Aşılar hakkında doktorunuza danışmanız önerilir.

Tarama programları

Özellikle 65 yaş üstü sigara içen erkeklerde ve aile öyküsü olanlarda karın ultrasonu ile tarama önerilebilir. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın güncel tarama önerileri hakkında bilgi almak için aile hekiminize başvurabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Aort duvarının yırtılması (rüptür) — iç kanamaya yol açarak hayati tehlike oluşturur.
• Aort duvarının katmanları arasında yırtılma (diseksiyon) — acil cerrahi gerektirir.
• Yırtılma sonrası şok tablosu, organ hasarı ve hatta ölüm riski.

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedavi ile aort anevrizması olan pek çok kişi uzun ve sağlıklı bir yaşam sürebilir. Düzenli takip, kan basıncı kontrolü ve gerekli durumlarda zamanında cerrahi, riski önemli ölçüde azaltır. Bu nedenle doktorunuzun önerilerine uymak ve kontrolleri aksatmamak hayati önem taşır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.