Genç Kadınlarda Meme Kanseri

Genel Bakış

Meme kanseri, meme dokusundaki hücrelerin kontrolsüz bir şekilde çoğalmasıyla başlayan bir hastalıktır. Genç kadınlarda (40 yaş altında) görülen meme kanseri, diğer yaş gruplarındaki hastalığın aynısıdır, ancak tanı ve tedavi sürecinde bazı farklılıklar olabilir. Bu yazıda, genç kadınlarda meme kanserinin belirtileri, risk faktörleri ve tedavi seçenekleri hakkında anlaşılır bilgiler bulacaksınız.

Genç kadınlarda meme kanseri nadirdir; tüm meme kanseri vakalarının yaklaşık %5-7'si 40 yaş altındaki kadınlarda görülür. Ancak bu yaş grubunda meme kanseri, tüm kanserler arasında en sık görülen türlerden biridir.

Çoğunlukla 15-39 yaş arası kadınları etkiler, ancak genç erkeklerde de çok nadir görülebilir. Ailesinde meme kanseri olanlar veya genetik yatkınlık taşıyanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Memede hissedilen ağrısız veya ağrılı bir kitle (sertlik)
• Koltuk altında veya köprücük kemiği çevresinde şişlik
• Memede şekil veya boyut değişikliği
• Meme cildinde çekilme, buruşma veya portakal kabuğu görünümü
• Meme başında içe çökme, yara, kabuklanma veya akıntı (özellikle kanlı akıntı)
• Memenin bir bölgesinde sürekli ve açıklanamayan ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Meme kanseri çocuklarda son derece nadirdir. Bu nedenle çocuklarda görülen göğüs bölgesi şikayetleri genellikle iyi huylu nedenlere bağlıdır.
• Eğer bir çocukta memede sertlik, şişlik veya akıntı fark edilirse, mutlaka bir çocuk doktoruna danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı kadınlarda meme kanseri belirtileri genç kadınlarla benzerdir, ancak meme dokusu yaşla birlikte azaldığı için kitleler daha kolay fark edilebilir.
• Yaşlı kadınlarda meme başı akıntısı, ciltte yara veya kızarıklık gibi belirtiler daha belirgin olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Hücrelerin DNA'sında oluşan hasar ve mutasyonlar kansere yol açar.
• Özellikle BRCA1 ve BRCA2 genlerindeki kalıtsal mutasyonlar, meme kanseri riskini önemli ölçüde artırır.
• Kadınlık hormonları olan östrojen ve progesteron, bazı meme kanseri türlerinin büyümesini tetikleyebilir.
• Çoğu meme kanserinin kesin bir nedeni yoktur; genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıkar.

Risk faktörleri

• Ailede (anne, kız kardeş, kız çocuk) meme veya yumurtalık kanseri öyküsü
• BRCA1, BRCA2 veya diğer meme kanseri genlerinde değişiklik olması
• Erken adet görmeye başlama (12 yaşından önce) ve geç menopoza girme (55 yaşından sonra)
• İlk çocuğu 30 yaşından sonra doğurma veya hiç doğurmamış olmak
• Uzun süre doğum kontrol hapı kullanımı (risk çok küçük olmakla birlikte)
• Alkol kullanımı, sigara içmek, aşırı kilo ve hareketsiz yaşam
• Daha önce göğüs bölgesine radyasyon (ışın) tedavisi almış olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yeni bir meme kitlesi fark ettiğinizde, kitlenin ağrılı olup olmadığına bakmaksızın en kısa sürede doktora başvurun.
• Meme başı akıntısı, özellikle kanlı veya kendiliğinden gelen akıntı varsa vakit geçirmeden muayene olun.
• Meme cildinde çekilme, kızarıklık, portakal kabuğu görünümü veya iyileşmeyen yara fark ederseniz aynı gün doktorunuzu arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 20'li yaşlardan itibaren kendi kendine meme muayenesini her ay yapmak ve düzenli olarak kadın doğum veya genel cerrahi uzmanına muayene olmak.
• Ailenizde meme kanseri öyküsü varsa, doktorunuz size daha erken yaşlarda ve daha sık tarama önerebilir.

Tanı

Meme kanseri tanısı, doktorun fizik muayenesi ve görüntüleme yöntemlerinin ardından şüpheli dokudan alınan örneğin (biyopsi) mikroskop altında incelenmesiyle konur. Genç kadınlarda meme dokusu yoğun olduğu için ultrason genellikle ilk tercih edilen görüntüleme yöntemidir.

Yapılabilecek testler

• Meme ultrasonu (ilk olarak genç kadınlarda önerilir)
• Mamografi (genellikle 40 yaş üstünde veya doktorun gerekli gördüğü durumlarda)
• Meme manyetik rezonans görüntüleme (MR) (yüksek riskli veya şüpheli durumlarda)
• Biyopsi (iğne ile örnek alma veya cerrahi biyopsi) – kesin tanı için gereklidir
• İleri evre şüphesinde bilgisayarlı tomografi (BT), kemik sintigrafisi gibi tetkikler

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce size meme ve genel sağlık öykünüzü soracak, ardından memelerinizi ve koltuk altlarınızı muayene edecektir. Gerekli görürse görüntüleme yapılacak ve sonuca göre biyopsi planlanacaktır. Biyopsi işlemi genellikle lokal anesteziyle yapılır, çok kısa sürer ve ciddi bir ağrı yapmaz. Sonuçlara göre tedavi ekibi (genel cerrah, onkolog, radyasyon onkoloğu) size en uygun tedaviyi birlikte belirler.

Tedavi

Meme kanseri tedavisi kişiye özeldir; tümörün türüne, evresine ve genetik özelliklerine göre değişir. Tedavide birden fazla yöntem birlikte kullanılabilir. Genç yaşta meme kanseri olduğu için doktorunuz ayrıca doğurganlığın korunması konusunda da sizinle konuşacaktır.

Evde kişisel bakım

• Tedavi sürecinde vücudunuzu dinleyin ve dinlenmeye zaman ayırın.
• Doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli gidin.
• Tedavinin yan etkileri hakkında soru sormaktan çekinmeyin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Sağlıklı beslenmeye çalışın ve yeterince uyuyun.

Tıbbi tedaviler

Temel tedavi yöntemleri arasında cerrahi (tümörün veya memenin kısmen/ tamamen çıkarılması), radyoterapi (ışın tedavisi), kemoterapi (ilaçla tedavi), hormonal tedavi (hormonlara duyarlı tümörler için) ve hedefe yönelik akıllı ilaçlar bulunur. Hetero, hangi tedavinin uygulanacağına doktorlar karar verir; tümörün moleküler özellikleri ve hastalığın yayılımı belirleyicidir. İlaçların adları ve dozları mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat, meme kanseri tedavisinin en önemli basamaklarından biridir. Tümörün büyüklüğüne ve yayılımına göre meme koruyucu cerrahi (lumpektomi) veya memenin tamamının alınması (mastektomi) yapılabilir. Ameliyat sonrası meme rekonstrüksiyonu (yeniden yapılandırma) da mümkündür.

Bu durumla yaşamak

Meme kanseri tedavisi sırasında yorgunluk, bulantı, saç dökülmesi gibi yan etkilerle karşılaşabilirsiniz. Bu durumların geçici olduğunu bilin. Günlük aktivitelerinizi enerjinize göre planlayın, kendinize nazik olun. İş ve sosyal hayatınızı destekleyecek düzenlemeler yapmak için doktorunuzla ve işvereninizle konuşabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü yürüyüş, yüzme veya yoga gibi hafif egzersizler yapmaya çalışın.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, meditasyon veya hobiler edinin.
• Yeterli ve dengeli beslenin; işlenmiş gıdalardan uzak durun.
• Tedavi sürecinde alkol kullanımını sınırlayın veya bırakın.

Diyet ve egzersiz

Araştırmalar, bitki ağırlıklı, sebze ve meyveden zengin, tam tahıllı, yağ oranı düşük bir beslenmenin iyileşme sürecine olumlu katkı sağlayabileceğini göstermektedir. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapmak, kilo kontrolüne yardımcı olur ve tedavi sonrası tekrarlama riskini azaltabilir. Ancak herhangi bir diyet veya egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Meme kanseri tanısı ve tedavisi kaygı, üzüntü, öfke ve korku gibi duygulara yol açabilir. Özellikle genç yaşta bu hastalık, beden imajı ve doğurganlık gibi konularda ek hassasiyet yaratabilir. Bu duyguları yalnız yaşamayın; bir psikolog veya psikiyatristten destek almak çok değerlidir.

Önleme

Meme kanserini tamamen önlemek her zaman mümkün değildir, ancak bazı risk faktörlerini azaltmak ve düzenli kontrol ile erken yakalamak mümkündür. Sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek (düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, alkolü sınırlama, sigara içmeme) riski azaltabilir.

Aşılar

Meme kanserine karşı şu anda koruyucu bir aşı yoktur.

Tarama programları

Kendi kendine meme muayenesini her ay yapmak, doktor muayenelerini aksatmamak ve aile öyküsüne göre doktorunuzun önerdiği tarama programlarına (ultrason, mamografi, MR) katılmak erken teşhis için gereklidir. 20-39 yaş arası kadınlarda her 1-3 yılda bir muayene önerilmektedir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tümörün memeden çevre dokulara, koltuk altı lenf bezlerine yayılması
• Kanserin kemik, karaciğer, akciğer veya beyin gibi uzak organlara sıçraması
• Tedavi edilmezse kanserin vücudun genelini etkilemesi ve hayati organların fonksiyonlarını bozması

Uzun vadeli görünüm

Genç yaşta meme kanseri daha agresif olabilmekle birlikte, günümüzdeki tedavi yöntemleri sayesinde büyük çoğunlukla başarılı sonuçlar alınmaktadır. Erken teşhis, doğru tedavi ve düzenli takip ile birçok genç kadın meme kanserini atlatıp uzun ve sağlıklı bir yaşam sürebilmektedir. Umutlu kalmak ve doktorunuza güvenmek çok önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.