Kalp Krizi (Miyokard Enfarktüsü)

Genel Bakış

Kalp krizi, kalp kasına kan taşıyan damarlardan birinin aniden tıkanması sonucu kalp kasının bir bölümünün hasar görmesidir. Halk arasında 'kalp durması' ile karıştırılsa da kalp genellikle atmaya devam eder, ancak yeterli kan alamayan bölge ciddi zarar görür. Erken müdahale hayat kurtarır.

Kalp krizi, dünyada ve ülkemizde en sık ölüme neden olan hastalıklardan biridir. Gelişen tedaviler sayesinde hayatta kalma oranları giderek artmaktadır.

Kalp krizi her yaşta görülebilse de en sık 50 yaş üzeri erkeklerde ve 60 yaş üzeri kadınlarda ortaya çıkar. Sigara kullanan, hipertansiyonu, şekeri veya yüksek kolesterolü olan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste baskı, sıkışma veya ağrı
• Ağrının çene, sol kol veya sırta yayılması
• Nefes darlığı
• Soğuk terleme
• Bulantı veya kusma
• Baş dönmesi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kalp krizi çok nadirdir. Ancak doğuştan kalp hastalığı olan çocuklarda göğüs ağrısı, yorgunluk, morarma veya bayılma gibi belirtiler görülebilir. Bu durumda derhal sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha sessiz olabilir. Göğüs ağrısı yerine sadece nefes darlığı, halsizlik, zihinsel karışıklık veya bayılma görülebilir. Bu belirtileri fark ettiğinizde vakit kaybetmeden yardım isteyin.

Nedenler

Ana nedenler

• Kalp krizinin en yaygın nedeni aterosklerozdur: damar duvarlarında yağ, kolesterol ve diğer maddelerden plak oluşması. Plak yırtıldığında kan pıhtısı oluşabilir ve damarı aniden tıkayabilir.
• Nadiren damar spazmı (damarın aniden kasılması) da kalp krizine yol açabilir.

Risk faktörleri

• Sigara içmek ve tütün ürünleri kullanmak
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Ailede genç yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam
• Sağlıksız beslenme
• Aşırı stres ve öfke

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrınız dinlenmekle geçmiyor, giderek artıyorsa veya nefes darlığı, soğuk terleme, bayılma eşlik ediyorsa hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kalp hastalığı riskiniz yüksekse düzenli doktor kontrolüne gidin. Tansiyon, kolesterol ve kan şekeri ölçümlerinizi yaptırın.

Tanı

Doktor önce belirtilerinizi dinler ve risk faktörlerinizi sorgular. Fizik muayene ve bazı tetkiklerle tanıyı doğrular.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyografi (EKG): kalbin elektriksel aktivitesini ölçer
• Kan testleri: kalp kası hasarını gösteren troponin gibi belirteçlere bakılır
• Ekokardiyografi: kalbin ultrason ile görüntülenmesi
• Anjiyografi: damarların röntgen ile görüntülenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Acil servise gittiğinizde hızla EKG çekilir ve kan testleri yapılır. Tanı konduğunda tedaviye hemen başlanır. Bu süreçte sakin olmanız ve sağlık ekibiyle iş birliği yapmanız önemlidir.

Tedavi

Kalp krizinin tedavisinde amaç, tıkanan damarı en kısa sürede açmak ve kalp kasını korumaktır. Tedaviye ne kadar erken başlanırsa kalbe kalıcı hasar verme riski o kadar azalır.

Evde kişisel bakım

• 112'yi arayarak ambulans isteyin; kendi arabanızla hastaneye gitmeye çalışmayın.
• Sakin olmaya çalışın ve oturur durumda dinlenin.
• Sıkı kıyafetlerinizi gevşetin.
• Doktorunuzun daha önce önerdiği bir kalp ilacı varsa, talimatına göre kullanın.

Tıbbi tedaviler

Hastanede damarı açmak için girişimsel yöntemler uygulanabilir. Bu işlemler sırasında tıkalı bölgeye balon şişirilerek damar genişletilebilir ve çoğu zaman damarın açık kalmasını sağlayan küçük bir tüp (stent) yerleştirilebilir. Ayrıca pıhtı oluşumunu engelleyen ve kalbin yükünü azaltan ilaçlar da kullanılabilir. Tedavi protokolünü mutlaka doktorunuz belirler.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda, özellikle ana damarlardan biri tıkanmışsa veya damar yapısı stente uygun değilse, koroner bypass ameliyatı gerekebilir. Ameliyatta vücudun başka bölgesinden alınan sağlıklı bir damar kullanılarak tıkanıklığın ötesine yeni bir yol oluşturulur.

Bu durumla yaşamak

Kalp krizi geçirdikten sonra yaşamınızı düzenlemeniz, iyileşme sürecinin en önemli parçasıdır. Doktorunuzun verdiği ilaçları düzenli kullanın ve kontrol randevularınızı aksatmayın. Efor durumuna göre günlük aktivitelerinizi planlayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun.
• Doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli egzersiz yapın.
• Stresi yönetmeye çalışın; nefes egzersizleri ve yürüyüş yardımcı olabilir.
• Alkolü sınırlandırın veya bırakın.
• Kilonuzu sağlıklı bir aralıkta tutun.

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir beslenme modeli benimseyin: sebze ve meyveler, tam tahıllar, baklagiller, yağlı balıklar ve zeytinyağı gibi sağlıklı yağlar tüketin. Doymuş yağlardan, işlenmiş gıdalardan ve aşırı tuzdan kaçının. Yürüyüş gibi hafif tempolu egzersizlerle günde 30 dakika, haftada 5 gün aktif olmayı hedefleyin. Yeni bir egzersiz planına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp krizi geçirdikten sonra kaygı, korku veya depresif hissetmek normaldir. Bu duygular bazı hastalarda aylarca sürebilir. Yaşadığınız duyguları yakınlarınızla paylaşın ve gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin. Ruhsal iyilik hali, kalp sağlığını da olumlu etkiler.

Önleme

Kalp krizinin birçok risk faktörü önlenebilir veya kontrol altına alınabilir. Sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, sigara içmemek ve tansiyon, şeker, kolesterol gibi riskleri düzenli takip etmek kalp krizi riskini büyük ölçüde azaltır.

Aşılar

Kalp krizini doğrudan önleyen bir aşı yoktur. Ancak grip ve zatürre aşıları kalp hastalarında enfeksiyon kaynaklı tetiklenmeleri önleyebilir. Aşı takvimi için aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri; kan basıncı, kolesterol ve kan şekeri ölçümleri ile aile öykünüze göre doktorunuzun önereceği testler sayesinde risklerinizi erken fark edebilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp kasında kalıcı hasar (kalp yetmezliği)
• Ritm bozuklukları (aritmi)
• Kalp duvarında yırtılma
• Ani kalp durması
• Ölüm

Uzun vadeli görünüm

Kalp krizi ciddi bir durumdur, ancak modern tıbbın getirdiği hızlı ve etkili tedaviler sayesinde birçok insan kalp krizinden sonra sağlıklı ve dolu dolu bir yaşam sürebilmektedir. Tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kalbinizin korunması mümkündür. Umut etmek için çok neden var.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.