Kalp Kası Hastalığı (Kardiyomiyopati)

Genel Bakış

Kardiyomiyopati, kalp kasının yapısını veya işlevini etkileyen bir hastalık grubudur. Kalp kası kalınlaşabilir, incelip zayıflayabilir veya sertleşebilir. Bu durum kalbin vücuda yeterince kan pompalama yeteneğini azaltabilir. Kardiyomiyopati tek bir hastalık değil; birçok farklı türü olan bir kalp kası hastalığıdır.

Toplumda görülme sıklığı düşüktür, ancak en sık görülen türü olan dilate kardiyomiyopati, her 100.000 kişiden birkaçını etkileyebilir. Yine de kalp kası hastalıkları, genç yaşlarda görülen ciddi kalp sorunlarının önemli bir nedenidir.

Kardiyomiyopati her yaştan insanı etkileyebilir. Bazı türleri doğuştan gelir, bazıları ise yetişkinlikte veya ileri yaşlarda ortaya çıkar. Aile öyküsü, yüksek tansiyon, kalp damar hastalığı ve bazı enfeksiyonlar riski artırabilir. Ayrıca hamilelik döneminde de görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı (özellikle eforla veya yatarken)
• Yorgunluk ve halsizlik
• Göğüs ağrısı veya sıkışma hissi
• Çarpıntı (kalbin düzensiz veya hızlı atması)
• Ayak bilekleri, bacaklar ve ayaklarda şişme (ödem)
• Baş dönmesi veya bayılma

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde beslenme güçlüğü ve kilo alamama
• Hızlı nefes alma veya nefes alırken zorlanma
• Aşırı yorgunluk ve oyun oynarken çabuk yorulma
• Bayılma veya ani bilinç kaybı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Günlük aktivitelerde artan nefes darlığı
• Bacaklarda şişme ve hızlı kilo artışı
• Göğüs ağrısı ve çarpıntı
• Halsizlik ve nefes darlığının yaşlanmaya bağlanıp ihmal edilmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Genetik (kalıtsal) mutasyonlar – ailede kardiyomiyopati öyküsü
• Uzun süre kontrol altına alınmamış yüksek tansiyon
• Kalp krizi sonrası kalp kasında hasar
• Kalp kapakçık hastalıkları
• Viral enfeksiyonlar (miyokardit yani kalp kası iltihabı)
• Bazı bağışıklık sistemi hastalıkları
• Uzun süreli aşırı alkol kullanımı
• Bazı kanser ilaçları (kemoterapi sonrası gelişebilir)
• Şiddetli beslenme yetersizlikleri, özellikle B1 vitamini eksikliği

Risk faktörleri

• Ailede kardiyomiyopati, kalp yetmezliği veya ani kalp durması öyküsü
• Yüksek tansiyon
• Koroner arter hastalığı (kalp damarlarının daralması)
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Obezite
• İleri yaş
• Bazı ilaçlar ve toksik maddelere maruziyet
• Hamilelik (peripartum kardiyomiyopati)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığınız şiddetliyse veya istirahatte artıyorsa
• Bayılma veya bayılacak gibi hissetme yaşadıysanız
• Göğüs ağrınız kalp krizi şüphesi oluşturuyorsa – hemen 112'yi arayın
• Çarpıntılar sıklaştıysa ve baş dönmesi varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yeni başlayan nefes darlığı, yorgunluk veya bacak şişmesi fark ederseniz
• Ailenizde kardiyomiyopati veya genç yaşta kalp krizi öyküsü varsa
• Tansiyon, şeker veya obezite gibi kontrol edilmeyen risk faktörleriniz varsa

Tanı

Doktorunuz detaylı bir tıbbi öykü ve fizik muayene yapar. Ardından kalbin yapısını ve işlevini değerlendirmek için bazı testler isteyebilir. Tanı genellikle ekokardiyografi (kalbin ultrasonu) ile doğrulanır. Ayrıca aile öyküsü alınır ve aile üyelerinin taranması önerilebilir.

Yapılabilecek testler

• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu) – kalbin odacıklarını, duvar kalınlığını ve hareketini gösterir
• Elektrokardiyografi (EKG) – kalbin elektriksel aktivitesini ölçer
• Göğüs röntgeni – kalbin boyutunu ve akciğerlerde sıvı birikimini gösterir
• Kan testleri – böbrek, tiroid ve kalp yetmezliği belirteçlerine bakar
• Egzersiz testi (efor testi) – hareket sırasında kalbin yanıtını değerlendirir
• Kalp MR'ı – kalp kasının ayrıntılı görüntüsünü verir
• Kalp biyopsisi – bazı durumlarda kalp kasından küçük bir doku örneği alınır

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde birden fazla test yapılabilir. Bu testlerin çoğu ağrısızdır ve hazırlık gerektirmez. Doktorunuz her testin neden yapılacağını ve nasıl geçeceğini size anlatacaktır. Tanı konulduktan sonra düzenli takip planı oluşturulur.

Tedavi

Tedavinin amacı kalp kasının daha fazla hasar görmesini önlemek, belirtileri azaltmak ve kalbi korumaktır. Tedavi planı, kardiyomiyopatinin türüne, belirtilerinizin şiddetine ve genel sağlık durumunuza göre kişiselleştirilir. Düzenli doktor takibi tedavinin temelidir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği tedavi planına sadık kalın ve kontrollerinizi aksatmayın
• Sağlıklı kilonuzu koruyun
• Tuz tüketimini azaltın; işlenmiş ve hazır gıdalardan uzak durun
• Alkol ve tütün ürünlerinden kaçının
• Egzersizi doktorunuza danışarak yapın
• Belirtilerinizi günlük olarak not alın ve ani kilo değişimlerini takip edin

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisinde tansiyonu düşürmek, kalbin iş yükünü hafifletmek, ritim bozukluklarını kontrol etmek ve fazla sıvıyı atmaya yardımcı olmak amacıyla farklı ilaç grupları kullanılır. Doktorunuz size hangi ilacın uygun olduğuna karar verir. Bazı hastalarda kalp pili veya diğer kalp cihazları gerekebilir. Ayrıca altta yatan neden (örneğin tiroit hastalığı veya vitamin eksikliği) tedavi edilmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç tedavisinin yetersiz kaldığı ileri durumlarda kalp pili, kalp kapakçık onarımı ve nadiren kalp nakli gibi cerrahi seçenekler değerlendirilir. Bu seçenekler doktorunuzla birlikte ele alınır ve fayda-risk oranına göre planlanır.

Bu durumla yaşamak

Kardiyomiyopati ile yaşam, belirtileri iyi yönetmek ve düzenli bir yaşam tarzı sürdürmekten geçer. Kendinizi nasıl hissettiğinizi takip etmek, ne zaman dinlenmeniz gerektiğini bilmek önemlidir. Günlük aktivitelerinizi belirtilerinize göre düzenleyin ve aşırı yorucu işlerden kaçının.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli, hafif veya orta yoğunluklu egzersizler (örneğin yürüyüş) doktor izniyle yapılabilir
• Yeterince uyuyun ve dinlenin
• Stres yönetimi uygulayın; derin nefes ve meditasyon faydalı olabilir
• Sigara ve alkol kullanmayın
• Sıvı alımınızı doktorunuzun önerdiği şekilde dengeleyin

Diyet ve egzersiz

Kalp sağlığı için sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlardan zengin bir beslenme önerilir. Tuzu kısıtlamak, vücutta ödem oluşumunu azaltır. Egzersiz konusunda herkese uygun tek bir program yoktur; size özel bir plan için doktorunuzdan veya fizyoterapistinizden yardım alın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü ve belirsizlik hissi yaratabilir. Bu duygular normaldir ve hastalığın bir parçası olarak ele alınmalıdır. Ailenizden ve arkadaşlarınızdan destek almak yükü hafifletebilir. Eğer kendinize zarar verme düşünceleriniz olursa veya ciddi bir bunalım yaşarsanız, derhal 112'yi arayın veya en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.

Önleme

Kalıtsal kardiyomiyopati türleri tamamen önlenemez. Ancak yüksek tansiyon, şeker hastalığı ve kalp damar hastalığı gibi risk faktörlerini kontrol altında tutmak, hastalığın ortaya çıkmasını veya ilerlemesini geciktirebilir. Sağlıklı bir yaşam tarzı, kalbinizi korumada önemlidir.

Aşılar

Grip ve zatürre gibi enfeksiyonlar kalp hastalığını kötüleştirebilir. Bu nedenle doktorunuzun önerdiği aşıları yaptırmanız önemlidir. Size uygun aşı programı için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Ailede genç yaşta kalp hastalığı veya ani ölüm öyküsü varsa, diğer aile bireylerinin kardiyomiyopati açısından taranması önerilebilir. Tarama genellikle EKG ve ekokardiyografi ile yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp yetmezliği: Kalbin vücudun ihtiyacını karşılayacak kadar kan pompalayamaması
• Kalp kapakçık bozuklukları
• Kalp krizi riskinde artış
• Emboli: Kalpte oluşan pıhtının damarları tıkaması, inme riski
• Hayatı tehdit eden ritim bozuklukları ve ani kalp durması

Uzun vadeli görünüm

Kardiyomiyopati ciddi bir durum olabilir, ancak günümüzde tanı ve tedavi olanakları oldukça gelişmiştir. Uygun tedavi, düzenli takip ve sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleriyle birçok kişi aktif ve tatmin edici bir yaşam sürdürebilir. Geleceğe umutla bakmak için iyi bir neden vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.