Endoleak: Anevrizma Onarımı Sonrası Kan Kaçağı

Genel Bakış

Endoleak (endolik), anevrizma (damar balonlaşması) tedavisi için damar içine yerleştirilen bir stent greftin (kılıflı boru) etrafından veya içinden, anevrizma kesesine kan sızmasıdır. Bu durum, anevrizmanın içindeki basıncın düşmesini engelleyerek yırtılma riskini sürdürebilir.

EVAR geçiren hastaların yaklaşık %10-30'unda endoleak gelişebilir; bu oran anevrizmanın tipine ve yapılan işleme göre değişir.

Aort anevrizması nedeniyle endovasküler onarım (stent greft takılması) yapılan kişileri etkiler. Daha büyük veya karmaşık anevrizması olanlarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle hiçbir belirti olmaz.
• Bazen karın veya sırtta hafif dolgunluk hissi olabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Anevrizma çocuklarda çok nadir olduğu için endoleak neredeyse hiç görülmez.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaş grubunda, özellikle anevrizma onarımı sonrası daha sık izlenir; belirtiler diğer yaş gruplarıyla benzerdir.

Nedenler

Ana nedenler

• Stent greftin anevrizma boynuna tam oturmaması (sızıntı)
• Greft içindeki bağlantı yerlerinden kaçak
• Greftin üzerindeki küçük bir delik veya yırtık
• Anevrizma kesesini besleyen yan dal damarlardan geriye kan akışı (endoleak Tip II en sık görülendir)
• Stent greftin zamanla kayması veya büzüşmesi

Risk faktörleri

• Büyük çaplı anevrizma
• Kıvrımlı veya dar damar yapısı
• Sigara kullanımı
• Yüksek tansiyon
• Daha önce anevrizma onarımı geçirmiş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani ve şiddetli ağrı (acil servise başvurun)
• Bayılma, baş dönmesi veya şoka dair bulgular
• Mide bulantısı ve soğuk terleme ile birlikte karın ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Planlanmış görüntüleme kontrollerinize düzenli gitmek
• Hafif, sürekli bir rahatsızlık hissi
• Doktorunuzun belirttiği herhangi bir değişiklik

Tanı

Endoleak, genellikle belirti vermediğinden, anevrizma onarımı sonrası yapılan rutin kontrollerde tespit edilir. Hekiminiz şüphelenirse görüntüleme yöntemlerine başvurur.

Yapılabilecek testler

• Renkli Doppler ultrason (anevrizma kesesindeki kan akımını gösterir)
• Bilgisayarlı tomografi (BT) anjiyografi (en ayrıntılı yöntem)
• Manyetik rezonans (MR) anjiyografi (bazı durumlarda tercih edilir)

Randevunuzda neler beklenir

Takip programınız genellikle işlemden sonraki 1. ay, 6. ay ve 12. ayda, ardından yılda bir kez görüntüleme içerir. Testler sırasında damar yolundan kontrast madde verilebilir; çoğu kişi için oldukça güvenlidir.

Tedavi

Endoleak tedavisi, kaçağın tipine, büyüklüğüne ve anevrizmanın büyüyüp büyümediğine bağlıdır. Bazı küçük kaçaklar tedavi gerektirmeden izlenir; bazıları ise tekrar girişimle kapatılır.

Evde kişisel bakım

• Tansiyonunuzu düzenli ölçtürün ve normal sınırlarda tutun
• Sigara içiyorsanız bırakın; sigara bırakma desteği alın
• Sağlıklı kiloda kalmaya özen gösterin
• Takip randevularınızı aksatmayın

Tıbbi tedaviler

Endoleak için doğrudan ilaç tedavisi yoktur. Yaklaşım genellikle girişimsel işlemler veya açık cerrahidir. Ancak yüksek tansiyon ve kolesterol gibi risk faktörlerinin kontrol altında tutulması, damar sağlığınızı korumanıza yardımcı olur.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Anevrizma kesesi belirgin şekilde büyüyorsa, kalıcı Tip I veya Tip III endoleak varsa ya da belirti veren bir kaçak söz konusuysa hekiminiz yeni bir işlem önerebilir. Bu işlem endovasküler yoldan (damar içinden) veya açık cerrahi ile yapılabilir.

Bu durumla yaşamak

Endoleak tanımlandıktan sonra hayatınızın büyük ölçüde normal seyretmesi beklenir. En önemli nokta, hekiminizin belirlediği kontrollere sadık kalmaktır. Günlük aktivitelerinizi yapabilirsiniz, ancak ağır kaldırmaktan ve ıkındırıcı hareketlerden kaçınmanız önerilebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kan basıncınızı düzenli takip edin
• Tuz tüketimini azaltın
• Stres yönetimine özen gösterin
• Düzenli hafif-orta düzeyde egzersiz (yürüyüş gibi) yapın

Diyet ve egzersiz

Damar dostu bir beslenme benimseyin: Bol sebze, meyve, tam tahıl, sağlıklı yağlar (zeytinyağı, balık) ve az tuz. Kırmızı eti sınırlayın. Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş veya benzeri aerobik egzersiz önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tekrar bir işlem geçirme kaygısı veya anevrizmanın yırtılması korkusu sık görülen duygulardır. Bu duygular normaldir; lütfen hekiminizle veya bir ruh sağlığı uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Endoleak tamamen önlenemeyebilir, ancak deneyimli bir damar cerrahisi ekibi tarafından planlanan ve uygulanan işlemler riski azaltır. Ayrıca tansiyon kontrolü ve sigarasız yaşam, anevrizma büyümesini yavaşlatarak ikincil sorunları önlemeye yardımcı olur.

Tarama programları

EVAR sonrası düzenli aralıklarla yapılan görüntüleme tetkikleri (ultrason veya BT) tarama niteliğindedir ve endoleakin erken yakalanmasını sağlar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Anevrizma kesesinde genişleme
• Anevrizma yırtılması (rüptür) ve iç kanama
• Hayatı tehdit eden şok tablosu

Uzun vadeli görünüm

Endoleak tanısı alan kişilerin büyük çoğunluğu, uygun takip ve gerekirse müdahale ile sağlıklı bir yaşam sürmeye devam eder. Günümüzde kullanılan yöntemler sayesinde başarı oranları yüksektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.