Yemek Borusu (Özofagus) Hastalıkları

Genel Bakış

Yemek borusu, ağzınız ile midenizi birbirine bağlayan kaslı bir tüptür. Yemek borusu hastalıkları, bu tüpün çalışmasını etkileyen ve yutma güçlüğü, göğüs ağrısı veya mide yanması gibi belirtilere yol açan durumlardır. Bu grupta reflü, yemek borusu iltihabı, yutma güçlüğü ve nadir görülen hareket bozuklukları sayılabilir.

Evet, yemek borusu hastalıkları çok yaygındır. Özellikle mide reflüsü (gastroözofageal reflü) toplumda her 5 kişiden yaklaşık 1'inde görülür.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Bebeklerde geçici reflü sık görülürken, yetişkinlerde 40 yaş üzerinde daha sık rastlanır. Reflü, hamilelerde ve fazla kilolu kişilerde daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste yanma hissi (mide yanması)
• Ağza acı veya ekşi su gelmesi
• Yutma güçlüğü
• Yutarken ağrı
• Ses kısıklığı veya boğazda takılma hissi
• Kronik öksürük

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde sık kusma ve huzursuzluk
• Yemek yemeyi reddetme
• Kilo alamama
• Tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yutma güçlüğü daha belirgin olabilir
• Kilo kaybı
• Göğüs ağrısı, kalp ağrısıyla karışabilir
• Sessiz reflü: tipik yanma olmadan boğazda takılma, öksürük

Nedenler

Ana nedenler

• Mide asidinin yemek borusuna geri kaçması (reflü)
• Yemek borusunun alt kapağının zayıflaması
• Virüs veya bakterilere bağlı yemek borusu iltihabı
• Yemek borusu kaslarının düzensiz çalışması (motilite bozukluğu)
• Yemek borusunda daralma veya tıkanıklık yapan yapısal sorunlar

Risk faktörleri

• Fazla kilolu olmak
• Hamilelik
• Sigara ve alkol kullanımı
• Yağlı, baharatlı veya asitli gıdalarla beslenmek
• Yemek yedikten hemen sonra uzanmak
• Bazı ilaçlar (doktorunuza danışmadan bırakmayın)
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yutma güçlüğü veya yutma ağrısı
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Kusmukta kan veya dışkıda siyah renk

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Haftada iki veya daha fazla mide yanması yaşıyorsanız
• Boğazda sürekli takılma veya ses kısıklığı varsa
• Reçetesiz mide ilaçlarını sık kullanıyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve yemek borusu bölgesini etkileyen diğer sorunları ekarte etmek için fizik muayene yapar. Gerek görürse sizi bir gastroenteroloji uzmanına yönlendirebilir.

Yapılabilecek testler

• Endoskopi: Ağızdan ince ve bükülebilir bir tüple yemek borusu ve midenin doğrudan incelenmesi
• pH metre: Yemek borusundaki asit seviyesinin 24 saat ölçülmesi
• Yutma grafisi: Yemek borusunun röntgenle görüntülenmesi
• Manometri: Yemek borusu kasılmalarının ve basıncının ölçülmesi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç hafta alabilir. Endoskopi gibi işlemler hafif sedasyonla yapılır ve aynı gün eve dönüş mümkündür.

Tedavi

Tedavinin amacı belirtileri azaltmak, yemek borusunun hasarını önlemek ve altta yatan nedeni ortadan kaldırmaktır. Çoğu durumda yaşam tarzı değişiklikleri ve doktorunuzun önereceği ilaçlarla belirtiler kontrol altına alınır.

Evde kişisel bakım

• Az ve sık yemek yiyin
• Yemekten sonra en az 2-3 saat dik oturun
• Yatak başını yükseltmek için başucunu destekleyin
• Yağlı, kızartma, baharatlı ve asitli yiyeceklerden kaçının
• Fazla kilonuz varsa sağlıklı bir şekilde kilo verin
• Sigara içmeyin, alkolü sınırlayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz mide asidini azaltan veya yemek borusu kas hareketlerini düzenleyen ilaçlar önerebilir. Bu ilaçların türü ve süresi kişiye göre belirlenir. İlaçları doktorunuzun önerdiği şekilde kullanmanız önemlidir. Asit baskılayıcı ilaçlar genellikle kısa veya uzun süreli kullanılabilir; doz ve süre mutlaka doktor tarafından ayarlanmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yemek borusunda ileri derecede daralma, yırtılma veya kanser öncüsü değişiklikler varsa cerrahi gerekebilir. Reflü için bazı durumlarda mide ağzını sıkılaştıran bir ameliyat düşünülebilir. Cerrahiye karar gastroenteroloji ve genel cerrahi uzmanlarının birlikte değerlendirmesiyle verilir.

Bu durumla yaşamak

Yemek borusu hastalıklarıyla yaşarken en önemli şey belirtilerinizi tetikleyen yiyecek ve alışkanlıkları tanımaktır. Günlük yaşamınızda küçük değişiklikler yaparak şikayetlerinizi büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Düzenli doktor takibi bu sürecin parçasıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemeklerden sonra hemen uzanmayın
• Dar kıyafetlerden kaçının
• Stresi yönetmek için yürüyüş ve nefes egzersizleri yapın
• Yatak başını 15-20 cm yükseltin
• Geceleri yemek yememeye özen gösterin

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir beslenme düzeni önemlidir. Domates, soğan, çikolata, nane ve kafein reflüyü artırabilir, bu yüzden bunlardan kaçınmak faydalıdır. Yemeklerden sonra hafif tempolu yürüyüş sindirimi destekler, ancak ağır egzersizler belirtileri kötüleştirebilir. Beslenme konusunda bir diyetisyenden destek alabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli yutma güçlüğü veya mide yanması endişe ve stres yaratabilir. Bu belirtiler yemek yemeyi zorlaştırdığı için sosyal ortamlarda sıkıntı yaşayabilirsiniz. Duygularınızı ailenizle ve doktorunuzla paylaşmak önemlidir.

Önleme

Yemek borusu hastalıklarının bir kısmı yaşam tarzı değişiklikleriyle önlenebilir. Reflüyü tetikleyen besinlerden kaçınmak, sağlıklı kiloyu korumak ve düzenli egzersiz yapmak en etkili önlemler arasındadır.

Aşılar

Yemek borusu hastalıkları için koruyucu bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Toplum genelinde rutin bir tarama önerilmez. Ancak uzun süren reflü hastalığı olan ve belirli risk faktörlerini taşıyan kişilere doktor endoskopi ile tarama önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yemek borusunda iltihap ve yara oluşumu
• Yemek borusunda daralma ve yutma güçlüğünün artması
• Yemek borusu hücrelerinde değişiklikler (Barrett özofagusu)
• Yemek borusu kanseri riskinde artış
• Aspirasyon nedeniyle tekrarlayan akciğer enfeksiyonları

Uzun vadeli görünüm

Yemek borusu hastalıklarının çoğu iyi bir tedavi ve yaşam tarzı düzenlemesiyle kontrol altına alınabilir. Erken tanı, oluşabilecek komplikasyonların önlenmesinde büyük önem taşır. Doktorunuzun önerdiği takibe sadık kalırsanız günlük yaşamınızı çok fazla etkilemeden bu durumla baş edebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.