Yemek Borusunda Divertikül (Özofagus Divertikülü)

Genel Bakış

Yemek borusunun (özofagus) kas duvarındaki zayıf bir bölgeden dışarı doğru balonlaşarak oluşan küçük bir keseye divertikül denir. Bu kesede yiyecek ve tükürük birikebilir; bu da yutma güçlüğü, yemeklerin geri gelmesi ve ağız kokusu gibi belirtilere yol açabilir.

Toplumda nadir görülen bir durumdur. Özofagus divertikülü, sindirim sistemi divertikülleri arasında az rastlananlardandır ve yaş ilerledikçe daha sık ortaya çıkar.

Genellikle 50 yaşın üzerindeki kişilerde, özellikle 60 yaş sonrası erkeklerde daha sık görülür. Ancak yemek borusunun alt kısmındaki divertiküller her yaşta ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yutma güçlüğü, yiyeceklerin boğazda takılma hissi
• Yemekten birkaç dakika ya da saat sonra sindirilmemiş yiyeceklerin ağza geri gelmesi
• Ağız kokusu
• Boğazda gıdıklanma veya yumru hissi
• Öksürük, özellikle yatınca veya geceleri
• Ses kısıklığı
• İleri vakalarda yetersiz beslenmeye bağlı kilo kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• Yemek borusu kaslarının düzensiz kasılması sonucu iç basıncın artması
• Yemek borusu duvarındaki doğuştan ya da sonradan gelişen zayıf noktalar
• Yemek borusunun alt kısmındaki kapakçığın tam açılmaması nedeniyle basınç artışı
• Kas tabakasındaki yapısal bozukluklar

Risk faktörleri

• İlerlemiş yaş
• Gastroözofageal reflü hastalığı
• Yemek borusu kas hareket bozuklukları (akalazya gibi)
• Bağ dokusu hastalıkları
• Tekrarlayan yemek borusu iltihabı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yutma güçlüğü sürekli hale geldiyse en kısa sürede doktora başvurun.
• Kanlı kusma veya şiddetli göğüs ağrısı varsa acil tıbbi yardım alın.
• Nefes darlığıyla birlikte yutma zorluğu varsa hiç beklemeden sağlık kuruluşuna gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır süren yutma güçlüğü
• Yemek sonrası sık sık yiyeceklerin ağza geri gelmesi
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Yutma sırasında ağrı veya boğazda takılma hissi

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler, boyun ve yutma fonksiyonunuzu değerlendirir. Kesin tanı için çoğunlukla görüntüleme ve endoskopi yöntemlerinden yararlanılır.

Yapılabilecek testler

• Baryumlu yutma grafisi: Yemek borusunun X-ray ile kontrast madde kullanılarak görüntülenmesi
• Endoskopi: İnce ve bükülebilir bir kamera ile yemek borusunun içinin incelenmesi
• Özofagus manometrisi: Yemek borusundaki basınç ve kas hareketlerinin ölçülmesi
• Bilgisayarlı tomografi: Nadiren, komplikasyon şüphesinde kullanılabilir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle ayakta yapılır. Endoskopi öncesinde birkaç saat aç kalmanız istenebilir. İşlem sırasında hafif sakinleştirici verilebilir; çoğu kişi aynı gün evine dönebilir.

Tedavi

Tedavi; divertikülün büyüklüğüne, yerine, belirtilerinize ve genel sağlık durumunuza göre değişir. Belirti vermeyen küçük divertiküller düzenli takip edilir. Belirti verenlerde beslenme düzenlemeleri, ilaç tedavisi ve gerektiğinde girişimsel yöntemler uygulanır.

Evde kişisel bakım

• Yiyecekleri küçük lokmalar halinde alın ve iyice çiğneyin.
• Aynı anda hem yemek yiyip hem içmekten kaçının.
• Sık ve küçük öğünler tercih edin.
• Yemekten sonra en az 2-3 saat dik oturun veya yavaş bir yürüyüş yapın.
• Yatmadan hemen önce yemek yemeyin.
• Aşırı asitli, baharatlı ve yağlı yiyecekler gibi şikayetlerinizi artıran besinlerden uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz mide asidini dengeleyen veya yemek borusu kaslarını gevşeten ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar divertikülü ortadan kaldırmaz, ancak reflü ve kas spazmı gibi eşlik eden sorunları kontrol ederek belirtileri azaltabilir. Hangi ilacın kullanılacağına yalnızca hekim karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Divertikül büyükse, yutma güçlüğü şiddetliyse, tekrarlayan akciğer enfeksiyonu ya da kanama gibi komplikasyonlar geliştiyse; endoskopik olarak divertikül ağzının genişletilmesi veya cerrahi olarak kesenin çıkarılması gerekebilir. Ameliyat kararı uzman doktor tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Divertikülle yaşam, çoğunlukla beslenme alışkanlıklarını düzenleyerek kolaylaşır. Belirtilerinizi takip etmek, düzenli kontrollerinizi aksatmamak ve yutma güçlüğü kötüleşirse erken dönemde doktora başvurmak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Öğünleri küçük ve sık yapın.
• Yemekten sonra uzanmayın; gerekiyorsa başınızı yükselterek dinlenin.
• Yatak başını 10-15 cm yükseltmek gece reflüsünü azaltabilir.
• Yavaş yeme ve iyi çiğneme alışkanlığı edinin.
• Sigara ve alkol kullanımını bırakmak yemek borusu sağlığını destekler.

Diyet ve egzersiz

Yutmayı kolaylaştıran iyi pişmiş sebzeler, çorbalar, yoğurt ve yumuşak meyveler gibi besinleri tercih edin. Çok kuru, sert ve kaba gıdalardan kaçının. Düzenli yürüyüş ve hafif egzersiz sindirimi destekler; ancak karın içi basıncı artıran ağır kaldırma gibi aktivitelerde dikkatli olun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yutma güçlüğü ve yemek sonrası yiyeceklerin geri gelmesi sosyal ortamlarda kaygı ve utanç yaratabilir. Bu tür duygu ve düşünceler normaldir. Sürekli kaygı veya moral bozukluğu hissediyorsanız doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Özofagus divertikülünü tamamen önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Ancak reflüyü kontrol altında tutmak, sağlıklı beslenmek ve yutma güçlüğü belirtilerini erken fark edip değerlendirmek, divertikülün ilerlemesini ve komplikasyonlarını önlemeye yardımcı olabilir.

Tarama programları

Bu hastalığa özel bir tarama testi yoktur. Ancak 50 yaş üstü kişilerde açıklanamayan yutma güçlüğü veya yemek sonrası geri gelme şikayeti varsa, doktor tarafından değerlendirme yapılması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Aspirasyon pnömonisi: Yiyecek ve tükürüğün akciğere kaçmasıyla oluşan zatürre
• Divertikülit: Divertikül kesesinin iltihaplenması
• Kanama
• Nadir de olsa yemek borusu duvarının delinmesi
• İleri yutma güçlüğüne bağlı kilo kaybı ve beslenme yetersizliği

Uzun vadeli görünüm

Belirti vermeyen veya hafif seyreden divertiküller uzun yıllar sorun yaratmadan takip edilebilir. Uygun tedavi ve beslenme düzenlemeleriyle çoğu kişi günlük hayatına rahatça devam edebilir. Ameliyat gerektiğinde de başarı oranları genellikle yüksektir. Erken tanı ve düzenli doktor takibi ile yaşam kalitesi büyük ölçüde korunabilir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.