Fungal Sinüzit (Mantar Kaynaklı Sinüs Enfeksiyonu)

Genel Bakış

Fungal sinüzit, sinüslerin (yüz kemiklerinin içinde bulunan hava dolu boşlukların) mantar adı verilen mikroorganizmalarla enfekte olması ve iltihaplanmasıdır. Normalde havada bulunan mantarlar çoğu insanda hastalığa yol açmaz; ancak bazı durumlarda sinüslerde birikerek enfeksiyona neden olabilir.

Fungal sinüzit, bakteriyel veya viral sinüzit kadar yaygın değildir. Ancak alerjik fungal sinüzit özellikle astım ve nazal polip (burunda et) sorunu olan kişilerde daha sık görülebilir.

Fungal sinüzit her yaşta görülebilir; ancak bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler (örneğin diyabet, kanser tedavisi görenler veya organ nakli yapılanlar), astım hastaları ve burunda polip bulunan kişiler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Burun tıkanıklığı
• Yüzde dolgunluk veya ağrı hissi
• Koyu renkli burun akıntısı
• Geniz akıntısı
• Koku alamama veya koku duyusunda azalma
• Baş ağrısı
• Öksürük ve boğaz tahrişi

Çocuklarda belirtiler

• Burun tıkanıklığı nedeniyle beslenme zorluğu
• Huzursuzluk ve ağlama
• Genizden nefes alma
• Gece öksürüğü veya horlama
• Kulak ağrısı veya dolgunluk hissi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Koku kaybının daha belirgin olması
• Yüz ağrısı ve baş ağrısı
• Halsizlik ve yorgunluk
• Bilinç bulanıklığı veya kafa karışıklığı (özellikle bağışıklık sistemi zayıfsa)

Nedenler

Ana nedenler

• Aspergillus gibi mantarların sinüslerde birikmesi
• Alerjik reaksiyon sonucu sinüs mukozasının şişmesi ve mantarın burada çoğalması
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması durumunda mantarın sinüs dokusuna girmesi

Risk faktörleri

• Astım veya alerjik rinit
• Burunda polip olması
• Diyabet veya bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar
• Kemoterapi veya bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanımı
• Uzun süre kortizonlu ilaç kullanımı
• Çevresel küf/mantar maruziyeti

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtileriniz 10 günden uzun sürüyorsa
• Yüzünüzde veya göz çevresinde şiddetli ağrı veya şişlik varsa
• Ateşiniz yükseliyorsa
• Bağışıklık sisteminizi zayıflatan bir hastalığınız varsa ve sinüzit belirtileri yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kronik burun tıkanıklığı ve geniz akıntısı varsa
• Koku duyunuz azaldıysa
• Sık sık sinüzit atakları geçiriyorsanız

Tanı

Doktor öncelikle şikâyetlerinizi dinler ve burnunuzu muayene eder. Burun içine ince bir kamera ile bakabilir (endoskopi). Kesin tanı için görüntüleme yöntemleri ve bazen küçük bir örnek alınması (biyopsi) gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Burun endoskopisi
• Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması
• Alerji testleri
• Mantar kültürü veya doku biyopsisi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç aşamadan oluşur. Belirtileriniz ve muayene bulguları doğrultusunda doktorunuz uygun testleri ister. Sonuçlara göre size özel bir tedavi planı hazırlanır. Bu süreçte endişelenmenize gerek yok; doktorunuz her adımda size eşlik edecektir.

Tedavi

Fungal sinüzit tedavisi, enfeksiyonun türüne, yaygınlığına ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişir. Amaç, mantarın sinüslerden temizlenmesi, iltihabın azaltılması ve belirtilerin kontrol altına alınmasıdır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde burun içi tuzlu su (serum) ile yıkama yapmak
• Bol su içmek
• Ortamı nemli tutmak
• Sigaradan ve dumanından uzak durmak
• Alerjenlerden ve küflü ortamlardan kaçınmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, durumunuza göre burun içi kortikosteroid spreyler, ağızdan alınan ilaçlar veya antifungal (mantar önleyici) tedaviler önerebilir. İlaçların adı, dozu ve süresi doktor tarafından belirlenmelidir. Reçetesiz veya başkasının önerdiği ilaçları kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı fungal sinüzit türlerinde (özellikle alerjik fungal sinüzit veya mantar topu durumlarında) cerrahi müdahale gerekebilir. Endoskopik sinüs cerrahisi ile sinüslerdeki mantar birikintileri temizlenir ve havalanma sağlanır. Ameliyat gerekip gerekmediğine doktorunuz karar verecektir.

Bu durumla yaşamak

Fungal sinüzit ile yaşarken burun temizliğinize ve yıkama yöntemlerinize dikkat etmeniz önemlidir. Doktorunuzun önerdiği takip planına uyun ve belirtilerinizde kötüleşme fark ederseniz zaman kaybetmeden başvurun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Evinizdeki nem oranını dengede tutun ve küflenmeyi önleyin
• Evcil hayvan tüyü ve toz gibi alerjenlerden uzak durun
• Düzenli uyuyun ve stresten kaçının
• Sigara içilen ortamlardan uzak durun

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek bağışıklık sisteminizi güçlendirmeye yardımcı olur. Bol sebze ve meyve tüketin, yeterince su için. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler vücut direncini artırabilir, ancak aşırı yorucu aktivitelerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik sinüzit belirtileri yaşam kalitesini düşürebilir ve kişiyi yorgun, mutsuz hissettirebilir. Bu durumun sizi olumsuz etkilemesine izin vermeyin. Duygularınızı yakınlarınızla paylaşın, gerekirse bir psikologdan veya destek grubundan yardım isteyin. Unutmayın, tedaviyle belirtiler kontrol altına alınabilir.

Önleme

Fungal sinüziti tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riski azaltmak için yapabilecekleriniz vardır. Altta yatan alerji veya astım gibi durumları iyi yönetmek, küften uzak durmak ve bağışıklık sistemini güçlü tutmak koruyucu olabilir.

Aşılar

Fungal sinüzite karşı koruyan bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Fungal sinüzit için genel toplumda rutin bir tarama önerilmez. Risk altındaki kişilerin düzenli doktor kontrolü yaptırması yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sinüslerde mantar topu (fungal top) oluşumu
• Mantarın göz çukuruna veya beyne yayılması (özellikle bağışıklık sistemi zayıf kişilerde)
• Kronik sinüzit ve tekrarlayan ataklar
• Koku duyusunun kalıcı olarak kaybı
• Yüz ve göz çevresinde kemik yıkımı (nadir)

Uzun vadeli görünüm

Fungal sinüzit, erken tanı ve uygun tedavi ile çoğu zaman başarıyla yönetilebilir. Tedavi süreci uzun olabilir, ancak doktorunuzun önerilerine uyduğunuzda belirtileriniz büyük ölçüde kontrol altına alınır. Olumlu düşünmek ve tedavinize düzenli devam etmek iyileşmenize yardımcı olur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.