Asit Reflü ve GÖRH: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Genel Bakış

Gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH), mide içeriğinin ve özellikle mide asidinin yemek borusuna geri kaçması ve sık sık rahatsız edici belirtilere yol açması durumudur. Herkes zaman zaman reflü yaşayabilir; ancak GÖRH, bu durumun haftada birkaç kez tekrarlaması veya yemek borusunda hasar oluşturması olarak tanımlanır.

Çok yaygın bir sorundur; yetişkinlerin önemli bir kısmı hayatının bir döneminde reflü belirtileri yaşar.

Her yaşta görülebilir. Hamile kadınlar, fazla kilolu veya obez bireyler, 40 yaş üstü yetişkinler ve mide fıtığı olanlar daha yüksek risk taşır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste veya mide ağzında yanma hissi
• Ağza acı veya ekşi tadın gelmesi
• Yutkunma sırasında takılma hissi
• Kronik öksürük ve boğazda takılma hissi
• Ses kısıklığı ve sık boğaz temizleme ihtiyacı
• Yemekten sonra geğirme veya şişkinlik

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde sık kusma ve huysuzluk
• Yeme ve içmede isteksizlik
• Kilo almada yavaşlık
• Öksürük veya hırıltılı solunum
• Karın ağrısı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Genellikle daha az şiddetli göğüs yanması; daha çok ses kısıklığı, boğazda yanma veya ağızda asit tadı
• Yutma güçlüğü ve yiyeceklerin boğazda takılma hissi
• İştahsızlık ve istem dışı kilo kaybı
• Kronik öksürük ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonları

Nedenler

Ana nedenler

• Alt yemek borusu kapağının (sfinkter) gevşek olması veya uygun zamanda kapanmaması
• Mide fıtığı (hiatal herni)
• Mide boşalmasının yavaş olması
• Hamilelikte büyüyen rahmin mideye baskı yapması
• Aşırı yemek, yatmadan hemen önce yemek yeme, aşırı yağlı ve baharatlı beslenme

Risk faktörleri

• Fazla kilolu veya obez olmak
• Hamilelik
• Sigara içmek veya pasif maruziyet
• Alkol kullanımı
• Büyük öğünler yemek, özellikle akşam geç saatlerde
• Stres ve uyku eksikliği
• Bazı ilaçlar (ağrı kesiciler, kalp hastalığı ilaçları, astım ilaçları gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yutkunma sırasında ağrı veya yiyeceklerin takılması
• Sürekli kusma veya bulantı
• İstemsiz kilo kaybı
• Kanama veya kansızlık belirtileri (solukluk, halsizlik)
• Karın bölgesinde şiddetli ağrı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Haftada iki kezden fazla reflü belirtisi yaşıyorsanız
• Reçetesiz ilaçlara rağmen belirtiler 2 haftadan uzun sürüyorsa
• Gece reflü nedeniyle sık sık uyanıyorsanız
• Ses kısıklığı, öksürük, boğaz ağrısı gibi atipik belirtiler varsa

Tanı

Tanı, belirtilerinizin öyküsü ve fizik muayene ile başlar. Doktorunuz şikayetlerinizi sorar, başka bir sorun olup olmadığını değerlendirir ve gerekli görürse bazı testler önerir.

Yapılabilecek testler

• Endoskopi: Yemek borusunu görüntülemek için ağızdan veya burundan ince ve esnek bir tüp ile yapılan işlem. Hafif sedasyon altında yapılır.
• 24 saatlik pH takibi: Yemek borusundaki asit düzeyini ölçen küçük bir cihaz takılır; bu, reflünün derecesini gösterir.
• Manometri: Yemek borusundaki kasılma gücünü ve kapağın fonksiyonunu ölçer.
• Baryumlu röntgen: Yemek borusu ve midenin kontrastlı madde ile röntgenini çeker.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ve testler genellikle ayaktan yapılır. Endoskopi sırasında hafif bir uyku hali verilir, işlem 5-10 dakika sürer. Sonuçlar çıktığında doktorunuz size bulguları ve tedavi seçeneklerini açıklar.

Tedavi

Tedavinin amacı belirtileri hafifletmek, yemek borusunu asit hasarından korumak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi kademelidir; önce yaşam tarzı değişiklikleri, ardından ilaçlar ve son olarak duruma göre cerrahi yer alır.

Evde kişisel bakım

• Yatmadan en az 2-3 saat önce yemek yemeyi bırakın
• Öğünlerinizi küçültün ve yavaş yiyin
• Yatak başını 15-20 cm yükseltin; yüksek yastık kullanmak yerine başlığı yükseltmek daha etkilidir
• Yağlı, baharatlı, asitli yemeklerden kaçının; kahve, çikolata, nane ve soğan gibi tetikleyicileri azaltın
• Fazla kilonuz varsa sağlıklı beslenerek kilo verin
• Sigarayı bırakın ve alkolü sınırlayın
• Dar giysilerden ve öne eğilmekten kaçının

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, mide asidini azaltan veya mide boşalmasını hızlandıran ilaçlar önerebilir. Reçetesiz kullanılan bazı antasitler kısa süreli belirti gidermede yardımcı olabilir; ancak hangi ilaç, hangi dozda ve ne kadar süreyle kullanılacağına doktorunuz karar vermelidir. İlaçları düzenli kullanmak ve dozları atlamamak önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi seçenekler genellikle ilaç tedavisinden yeterince fayda görmeyen, ilaç kullanmak istemeyen veya ciddi komplikasyonlar gelişen kişiler için düşünülür. Fundoplikasyon adı verilen ameliyatla mide üst bölümü yemek borusunun alt kısmını sararak kaçışı önler. Cerrahi kararı, gastroenteroloji uzmanı ve hasta birlikte verir.

Bu durumla yaşamak

GÖRH ile yaşamak, öğünlerinizi ve uyku düzeninizi planlamanızı gerektirir. Küçük değişiklikler şikayetlerinizi azaltabilir; örneğin yemek defteri tutarak hangi yiyeceklerin sizi tetiklediğini öğrenebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemek defteri tutarak kişisel tetikleyicilerinizi belirleyin
• Yemek sonrası hafif yürüyüş yapın; hemen uzanmayın
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri ve meditasyon deneyin
• Planlı ve yeterli uyuyun
• Sigarayı bırakmak için destek alın

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir diyet ve haftanın çoğu günü 30 dakika tempolu yürüyüş önerilir. Kızarmış yiyecekler, acılı soslar, narenciye, domates, soğan, sarımsak, kafein ve çikolata bazı kişilerde reflüyü artırır. Yemekten hemen sonra ağır egzersizden kaçının; yürüyüş gibi düşük yoğunluklu aktivite faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık reflü atakları uykuyu böler, yemek korkusu oluşturabilir ve günlük aktiviteleri sınırlayarak kaygı yaratabilir. Bu belirtilerle başa çıkmak için profesyonel destek almak, özellikle kronik hastalıkla yaşayan kişiler için önemlidir. Unutmayın, duygusal yük ciddiye alınmalıdır.

Önleme

Tamamen önlenemese de belirtilerin sıklığını azaltmak mümkündür. Tetikleyici yiyeceklerden kaçınmak, sağlıklı kilo, düzenli egzersiz ve yemek-sonrası alışkanlıklar reflü gelişimini büyük ölçüde önlemeye yardımcı olur.

Tarama programları

Rutin toplum taraması yoktur; ancak uzun yıllardır GÖRH olan ve risk grubundaki kişilerde doktorunuz, yemek borusundaki değişiklikleri kontrol etmek için endoskopi önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Özofajit: yemek borusu iltihabı; ağrı ve yutma güçlüğüne yol açabilir
• Yemek borusunda darlık: kronik hasar nedeniyle yemek borusu daralır, yiyecekler takılır
• Barrett özofagusu: yemek borusunun alt kısmındaki hücrelerin değişmesi; nadiren kansere dönüşebilir
• Kronik öksürük, astım alevlenmeleri ve diş çürümeleri gibi ek sorunlar
• Uyku kalitesinin bozulması ve gündüz yorgunluğu

Uzun vadeli görünüm

GÖRH'nin büyük çoğunluğu doğru tedavi ve yaşam alışkanlıklarıyla kontrol altına alınabilir. İlaçların düzenli kullanımı ve doktor takibi, komplikasyonların önlenmesinde çok etkilidir. Barrett özofagusu gelişen kişilerde bile düzenli izlemle risk düşüktür. Sağlıklı bir yaşam tarzı ile belirtilerinizi azaltmak mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.