Aşırı Terleme (Hiperhidroz)

Genel Bakış

Hiperhidroz, vücudun sıcaklığını dengelemek için ihtiyacı olandan çok daha fazla terleme durumudur. Bu terleme, hava sıcaklığı veya egzersizle ilgisi olmadan ortaya çıkabilir ve kişinin günlük yaşamını olumsuz etkileyebilir.

Evet, oldukça yaygındır. Ülkemizde ve dünyada milyonlarca kişiyi etkiler. Yine de pek çok kişi bu durumu utanç verici bulduğu için doktora başvurmayabilir.

Hiperhidroz herkesi etkileyebilir. Çoğunlukla çocukluk veya ergenlik döneminde başlar, bazen ailelerde görülür. Kadınlarda ve erkeklerde benzer sıklıkta olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Terleme, ortam sıcaklığına veya aktiviteye uygun olmayacak şekilde aşırı olur.
• Genellikle koltuk altı, avuç içi, ayak tabanı veya yüzde belirgindir.
• Kıyafetler sık sık ıslanır.
• Ciltte yumuşama, renk değişikliği veya kötü koku oluşabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda el ve ayak terlemesi sık görülür, bu nedenle yazı yazarken kağıt ıslanabilir.
• Oyun oynarken veya arkadaşlarla vakit geçirirken terleme utanç verici olabilir.
• Çocuk, ayakkabı veya terlik giymekten kaçınabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erişkinlerde terleme, başka bir sağlık sorununun (tiroid, şeker, menopoz sonrası vb.) belirtisi olabilir.
• Bazı ilaçlar da aşırı terlemeye yol açabilir.
• Yaşlılarda aniden ortaya çıkan şiddetli terleme, kalp sorunu gibi ciddi bir duruma işaret edebilir; bu yüzden ciddiye alınmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Birincil (nedeni bilinmeyen) hiperhidroz, genellikle sinir sistemindeki aşırı aktif ter bezlerinden kaynaklanır.
• İkincil hiperhidroz; tiroid sorunları, şeker hastalığı, enfeksiyonlar, menopoz veya bazı ilaçlar gibi başka bir duruma bağlı olarak gelişebilir.
• Stres, heyecan ve anksiyete de terlemeyi artırabilir.

Risk faktörleri

• Ailede hiperhidroz öyküsü olmak
• Tiroid, şeker hastalığı gibi kronik hastalıklara sahip olmak
• Obezite
• Menopoz döneminde olmak
• Bazı antidepresanlar veya ağrı kesiciler gibi ilaçları kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Terleme aniden ve şiddetli başladıysa, özellikle göğüs ağrısı, nefes darlığı veya baş dönmesi eşlik ediyorsa derhal 112’yi arayın veya acile gidin.
• Gece terlemeleri ile birlikte ateş, kilo kaybı veya yutma güçlüğü gibi başka şikayetler varsa aynı gün doktorunuzla görüşün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Aşırı terleme günlük yaşamınızı etkiliyorsa, iş ya da sosyal hayatınızda sorun yaratıyorsa bir aile hekimine veya dermatoloji (cilt hastalıkları) uzmanına başvurun.
• Terlemenin yanında başka belirtiler (çarpıntı, yorgunluk, ateş) fark ediyorsanız araştırılması için doktora görünün.

Tanı

Doktorunuz size terlemenizin öyküsünü soracak ve fizik muayene yapacaktır. Terlemenin altta yatan bir hastalıktan mı yoksa birincil hiperhidrozdan mı kaynaklandığını belirlemek için bazı tetkikler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: tiroid fonksiyonları, kan şekeri
• Terleme testi: nişasta-iyot testi gibi, terlemeyi görünür hale getiren testler
• Gerekirse akciğer filimi veya idrar testleri

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz aşırı terlemenin nerede, ne zaman ve hangi sıklıkta olduğunu öğrenmek ister. Muayene sonrasında size tedavi seçeneklerini anlatacak; gerekirse sizi bir uzmana (dermatoloji, endokrinoloji gibi) yönlendirecektir.

Tedavi

Hiperhidrozun birçok tedavi seçeneği vardır. Tedavi, terlemenin yaygınlığına, nedenine ve kişinin yaşam kalitesine göre doktor tarafından belirlenir. Amaç terlemeyi tamamen durdurmak değil, rahatsız edici seviyeye düşürmektir.

Evde kişisel bakım

• Güçlü antiperspirant deodorantları (alüminyum klorür içeren) akşam yatmadan önce temiz ve kuru cilde uygulamak
• Pamuklu, hava geçiren kıyafetler giymek ve sentetik kumaşlardan kaçınmak
• Cildi düzenli yıkamak, nemli kalmamaya çalışmak
• Stres ve kaygıyı azaltmaya yönelik nefes egzersizleri veya gevşeme teknikleri denemek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz öncelikle reçeteli antiperspirantları, terlemeyi azaltan ağızdan ilaçları, iyontoforez adı verilen düşük elektrik akımı içeren su banyosunu veya terlemenin en yoğun olduğu bölgelere küçük dozlarda botulinum toksini enjeksiyonları uygulanmasını önerebilir. Bu yöntemler kişiye göre planlanır; hangisinin uygun olduğuna doktor karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer diğer tedaviler işe yaramazsa ve terleme çok şiddetliyse, cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Özellikle el terlemesi için göğüs bölgesindeki sinirlere yönelik endoskopik sempatik cerrahi (ETS) adı verilen bir işlem düşünülebilir. Ancak bu operasyonun riskleri ve yan etkileri vardır, bu nedenle karar mutlaka uzman bir ekip ile birlikte verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Aşırı terleme ile yaşamak zor olabilir. Günlük yaşamda yanınıza yedek kıyafet veya havlu almak, terleyen bölgeleri sık sık kurulamak size iyi gelebilir. İş veya okulda özel kumaşlardan yapılmış kıyafetler terlemeyi daha az belli edebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde bir kez duş almak ve sonrasında cildi iyice kurutmak
• Koltuk altları için gün içinde tekrar uygulanabilir antiperspirant kullanmak
• Ayak terlemesi için emici çoraplar giymek, gün içinde ayakkabı değiştirmek
• Sigara ve alkol kullanımını azaltmak
• Kafein ve baharatlı yiyeceklerden kaçınmak

Diyet ve egzersiz

Düzenli egzersiz genel sağlığınız için faydalıdır, ancak egzersiz sırasında daha fazla terleyebilirsiniz. Bu nedenle yanınıza havlu ve su alın, pamuklu spor kıyafetleri tercih edin. Baharatlı gıdalar, sıcak içecekler ve kafein terlemeyi artırabilir; bu tetikleyicileri belirleyip azaltmayı deneyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Aşırı terleme utanç, kaygı ve özgüven kaybına yol açabilir. El sıkışmaktan kaçınma, sosyal ortamlardan geri durma gibi davranışlar gelişebilir. Bu duyguları önemsemeli; gerekiyorsa bir psikolog veya psikiyatristten destek almalısınız. Unutmayın, bu durum sizin suçunuz değil ve tedavi edilebilir.

Önleme

Hiperhidrozun tamamen önlenmesi her zaman mümkün değildir, özellikle birincil hiperhidrozda. Ancak terlemeyi artıran tetikleyicilerden kaçınmak ve düzenli kişisel bakım uygulamak belirtilerin şiddetini azaltabilir.

Aşılar

Hiperhidroz için bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Bu durum için rutin tarama testi yoktur. Ancak aşırı terleme yaşayan herkes, altta yatan hastalıkların ekarte edilmesi için doktora başvurmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Cilt enfeksiyonları: nemli ve yumuşak zemin, bakteri ve mantar üremesine zemin hazırlar.
• Sosyal izolasyon ve kaygı: aşırı terleyen kişiler toplum içinde terlemekten çekinebilir.
• İş hayatında ve ilişkilerde zorluklar
• El sıkışma, yazı yazma, bilgisayar kullanma gibi günlük işlerde güçlük

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki hiperhidroz tedavi edilebilir bir durumdur. Pek çok kişi uygun tedavi ile terlemesini kontrol altına alabilir ve yaşam kalitesi belirgin şekilde artar. Tedaviye başlamak için geç kalmış sayılmazsınız; doktorunuzla yapacağınız görüşme, doğru çözümün ilk adımıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.