Karaciğer Hastalığı

Genel Bakış

Karaciğer, vücudun en büyük iç organıdır. Yemekleri sindirmeye yardımcı olur, zararlı maddeleri temizler ve enerjiyi depolar. Karaciğer hastalığı, karaciğerin hasar görmesi ve işlevlerini yapamaması durumudur. Zamanla bu hasar artabilir.

Karaciğer hastalığı dünyada yaygındır. Yağlı karaciğer, hepatit ve siroz gibi türleri sık görülür.

Her yaştan kişiyi etkileyebilir. Ancak aşırı alkol alanlar, fazla kilolu olanlar, diyabeti olanlar ve hepatit virüsü taşıyanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• İştah azalması
• Bulantı
• Karın bölgesinde ağrı veya rahatsızlık
• Cildin ve göz aklarının sararması (sarılık)
• Koyu renkli idrar
• Açık renkli dışkı

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde uzun süren sarılık
• Kilo alamama veya büyüme geriliği
• İştahsızlık ve huzursuzluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı veya unutkanlık
• Denge sorunları ve düşmeler
• Günlük aktivitelerde belirgin yorgunluk

Nedenler

Ana nedenler

• Hepatit virüsleri (A, B, C)
• Aşırı alkol kullanımı
• Karaciğerde yağ birikmesi (yağlı karaciğer)
• Bağışıklık sisteminin karaciğere saldırması (otoimmün hastalık)
• Bazı ilaçlar ve zehirli maddeler
• Kalıtsal (genetik) hastalıklar

Risk faktörleri

• Çok fazla alkol içmek
• Aşırı kilolu veya obez olmak
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Hepatit virüsüyle enfekte olmak
• Steril olmayan enjektör veya dövme aletlerini kullanmak
• Korunmasız cinsel ilişki

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Cildiniz veya gözleriniz sarardıysa
• Karınınız hızla şişiyorsa
• Kusma veya dışkıda kan görüyorsanız
• Bilinç bulanıklığı yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır süren yorgunluk varsa
• İştahınız belirgin şekilde azaldıysa
• Sindirim sorunlarınız sürekli hale geldiyse
• Ailede karaciğer hastalığı öyküsü varsa

Tanı

Doktor önce sağlık geçmişinizi dinler ve fizik muayene yapar. Ardından kan testleri ve görüntüleme yöntemleriyle karaciğerin durumu değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (karaciğer enzimleri ve fonksiyonları)
• Ultrasonografi (karın görüntüleme)
• FibroScan (karaciğer sertliğini ölçen cihaz)
• Gerekirse karaciğer biyopsisi (parça alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Genellikle tanı için birkaç adım gerekir. Kan testleri için aç karnına gitmeniz istenebilir. Görüntüleme sırasında ağrı olmaz. Tüm süreç boyunca doktorunuz size eşlik eder ve sonuçları açıklar.

Tedavi

Karaciğer hastalığının tedavisi, altta yatan nedene ve hastalığın ne kadar ilerlediğine bağlıdır. Amaç karaciğerin daha fazla hasar görmesini durdurmak ve işlevini korumaktır.

Evde kişisel bakım

• Tamamen alkolü bırakmak
• Sağlıklı ve dengeli beslenmek
• Düzenli egzersiz yapmak
• Doktorunuzun önerdiği kontrollere gitmek
• Bilinçsiz ilaç ve bitkisel ürün kullanmaktan kaçınmak

Tıbbi tedaviler

Tedavide altta yatan hastalığa yönelik ilaçlar kullanılabilir. Örneğin hepatit virüslerine karşı antiviral ilaçlar, yağlı karaciğer için metabolik düzenleyiciler veya bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar verilebilir. Hangi ilacın kullanılacağına doktor karar verir ve doz kişiye özel ayarlanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hastalık çok ilerlemişse ve karaciğer yetmezliği gelişmişse, karaciğer nakli değerlendirilebilir. Bu karar, uzman bir ekip tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Karaciğer hastalığıyla yaşarken doktorunuzun önerilerini düzenli uygulamanız önemlidir. Enerjinizi korumak için dinlenmeye zaman ayırın, ağır işlerden kaçının ve desteğinizi ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Alkolden tamamen uzak durun
• Sigara kullanmayın
• Kilonuzu sağlıklı bir aralıkta tutun
• Grip ve enfeksiyonlara karşı önlem alın
• Doktorunuza danışmadan yeni ilaç veya takviye kullanmayın

Diyet ve egzersiz

Diyetinizde tuzu azaltın, bol sebze ve meyve yiyin. Protein kaynaklarını doktorunuzun belirttiği miktarda tüketin. Haftanın birçok günü hafif tempolu yürüyüş gibi aktiviteler yapabilirsiniz. Beslenme planı kişiye özel olduğundan bir diyetisyenden destek alın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Karaciğer hastalığı gibi kronik bir durumla yaşamak kaygı, üzüntü ve depresyona yol açabilir. Bu duyguları tanımak ve destek aramak tedavinin bir parçasıdır. Bir psikolog veya psikiyatristten yardım alabilirsiniz.

Önleme

Karaciğer hastalığının birçok nedeni önlenebilir. Aşırı alkolden kaçınmak, sağlıklı kiloda kalmak, hepatit aşıları olmak ve hijyen kurallarına dikkat etmek riski azaltır.

Aşılar

Hepatit A ve hepatit B aşıları karaciğer hastalıklarının önlenmesinde etkilidir. Risk grubunda olanlar aşı için sağlık kuruluşuna başvurabilir.

Tarama programları

Hastalık belirtisi olmasa bile risk grubundaki kişilere düzenli karaciğer testleri önerilebilir. Doktorunuz hangi sıklıkta kontrol yaptırmanız gerektiğini söyleyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Siroz (karaciğerin sertleşmesi)
• Karaciğer yetmezliği
• Karaciğer kanseri
• Karın içinde sıvı birikmesi (asit)
• Beyin fonksiyonlarının bozulması (hepatik ensefalopati)

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedavi ile karaciğer hastalığının birçok türü kontrol altına alınabilir. Karaciğer hasarlı olsa bile kendini yenileme kapasitesi yüksektir. Düzenli doktor takibi ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile umut verici bir gelecek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.