Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı (Nazolakrimal Kanal Tıkanıklığı)

Genel Bakış

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı, gözyaşının burun boşluğuna akmasını sağlayan ince kanalın kısmen veya tamamen tıkanmasıdır. Bu durumda gözyaşı düzgün boşalamaz ve gözlerde sulanma, yaşarma ve bazen enfeksiyon görülür.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle yeni doğan bebeklerin yaklaşık %20'sinde görülür ve 1 yaşına kadar birçoğunda kendiliğinden iyileşir. Erişkinlerde ise daha çok 40 yaş sonrası ve kadınlarda sık görülür.

Yenidoğan bebekleri, özellikle prematüre doğanları; erişkinlerde ise kadınları ve orta yaş üstü kişileri daha çok etkiler. Ayrıca yüz travması geçirenlerde veya göz enfeksiyonlarına yatkın kişilerde risk artabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gözde sürekli yaşarma ve gözlerin ıslak kalması
• Gözyaşının yanaklardan akması
• Göz kapağı ve kirpiklerde kabuklanma
• Sabahları gözlerin yapışkan olması
• Gözün iç köşesinde hafif kızarıklık veya şişlik
• Bulanık görme (aşırı yaşarmaya bağlı) – ancak görme kaybı olmaz

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde sürekli yaşaran gözler
• Kirpiklerde sarı kabuklanma
• Göz kapağının şiş olması
• Genellikle iki taraflı olmasa da bazen iki gözde birden görülebilir
• Ağlarken gözyaşının burundan akmak yerine yanaklardan akması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Gözde sürekli sulanma ve rahatsızlık hissi
• Gözün iç köşesinde ağrı veya yanma
• Göz kapağında şişlik ve kızarıklık
• Göz çapaklanması ve iltihap belirtileri
• Görme bulanıklığı (yaşarmaya bağlı)

Nedenler

Ana nedenler

• Bebeklerde doğuştan kanalın tam olarak açılmamış olması
• Yaşlılıkla birlikte kanal dokusunun incelip daralması
• Göz veya burun enfeksiyonları sonrası kanalda iltihap ve tıkanıklık
• Yüz veya burun bölgesine alınan darbeler
• Nadir olarak tümör veya kistlerin kanala baskı yapması

Risk faktörleri

• Yenidoğan bebek olmak
• Kadın olmak
• 40 yaş üstünde olmak
• Sık göz veya burun enfeksiyonu geçirmek
• Yüz bölgesinde ameliyat veya travma öyküsü
• Glokom (göz tansiyonu) tedavisi gibi bazı göz damlalarını uzun süre kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Gözü tam kapatacak şekilde göz kapaklarında şişlik
• Gözde şiddetli ağrı ve kızarıklık
• Ateşle birlikte gözde akıntı ve şişlik
• Görme bulanıklığı veya görme kaybı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Gözlerde sürekli sulanma günlük aktiviteleri etkiliyorsa
• Sabahları gözleri açmakta zorlanacak kadar çapaklanma oluyorsa
• Bebeklerde 6 aydan uzun süren göz sulanması
• Tekrarlayan göz enfeksiyonu oluyorsa

Tanı

Doktor, belirtilerinizi dinler ve gözünüzü dikkatlice muayene eder. Gözyaşı kanalının açık olup olmadığını anlamak için basit bir test yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Gözyaşı uzaklaştırma testi (göze damlatılan boyanın ne kadar sürede kaybolduğuna bakılır)
• Gözyaşı kanalı yıkaması: İnce bir sonda ile kanalın tıkalı olup olmadığı kontrol edilir
• Gerekirse görüntüleme testleri (bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans) yapılabilir

Randevunuzda neler beklenir

Önce aile hekiminiz veya göz doktorunuz muayene eder. Kanalın durumunu netleştirmek için sizi bir göz hastalıkları uzmanına yönlendirebilir. Testler genellikle ağrısız ve kısa sürer. Bebeklerde yıkama ve muayene sırasında geçici bir rahatsızlık olabilir ama çoğu bebek işlem sırasında sakinleşir.

Tedavi

Tedavi kişinin yaşına, tıkanıklığın nedenine ve şiddetine göre değişir. Bebeklerde önce konservatif yöntemler uygulanır; erişkinlerde ise cerrahi daha sık gerekebilir. Amaç kanalın açılması ve gözyaşı akışının yeniden sağlanmasıdır.

Evde kişisel bakım

• Temiz bir pamuk veya bezle gözünüzün iç köşesini düzenli olarak temizleyin
• Göze dokunmadan önce ellerinizi mutlaka yıkayın
• Bebeklerde doktorun öğrettiği gözyaşı kanalı masajını düzenli yapın
• Göz çevresine sıcak kompres uygulayarak birikintilerin yumuşamasını sağlayın
• Gözlerinizi ovuşturmaktan kaçının

Tıbbi tedaviler

İltihap veya enfeksiyon varsa, doktorunuz antibiyotik içeren damla veya merhem önerebilir. (Hekim önerisi olmadan ilaç kullanmayın.) Bebeklerde ve çocuklarda 6 ay ile 1 yaş arasında tıkanıklık geçmezse, kanalın açılması için ince bir sonda ile kanal yıkaması (probing) yapılabilir. Erişkinlerde kanal balonla genişletilebilir veya stent (küçük borucuk) yerleştirilebilir. Bu işlemler, tıkanıklığın yerine göre doktorunuzun uygun gördüğü seçeneklerdir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer tıkanıklık bebeklik döneminde geçmezse, erişkinlerde belirtiler yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiliyorsa veya cerrahi dışı yöntemler başarısız olursa, 'dakriyosistorinostomi' adı verilen cerrahi bir işlem uygulanabilir. Bu ameliyatta gözyaşı kesesine yeni bir yol açılarak gözyaşının buruna akması sağlanır. Cerrahi genellikle başarılıdır.

Bu durumla yaşamak

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı ile yaşamak, özellikle sürekli sulanan gözler nedeniyle rahatsız edici olabilir. Göz çevresini düzenli temiz tutmak, kuru ve temiz bir bezle silmek ve enfeksiyon belirtilerini gözlemlemek önemlidir. Günlük yaşamda göz makyajından kaçınmak ve rüzgarlı havalarda gözlük kullanmak sulanmayı azaltabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Göz kapaklarını her sabah ılık su ve bebek şampuanı gibi hassas temizleyicilerle temizleyin
• Bebeklerde masajı her gün düzenli olarak doktorun önerdiği sıklıkta yapın
• Gözlerinizi ovalamayın; bu tıkanıklığı kötüleştirebilir
• Enfeksiyon riskini azaltmak için makyaj, havlu ve yastık kılıfı gibi kişisel eşyaları ortak kullanmayın
• Düzenli göz muayenelerinizi ihmal etmeyin

Diyet ve egzersiz

Bu durum için özel bir diyet veya egzersiz kısıtlaması yoktur. Sağlıklı ve dengeli beslenmek bağışıklık sistemini güçlendirerek enfeksiyon riskini azaltabilir. Düzenli egzersiz genel sağlık için faydalıdır; ancak yüzerken veya yoğun aktivitelerde gözünüze hijyenik olmayan su kaçmasından kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli sulanan ve çapaklanan gözler, kişinin görünümüyle ilgili endişe yaratabilir ve sosyal ortamlarda rahatsızlık hissine yol açabilir. Bu normaldir. Tedavinin büyük ölçüde başarılı olduğunu bilmek rahatlatıcı olabilir. Duygusal yük hissediyorsanız, ailenize, arkadaşlarınıza veya bir sağlık uzmanına bunu anlatmaktan çekinmeyin.

Önleme

Çoğu gözyaşı kanalı tıkanıklığı doğuştan olduğu için tamamen önlenemez. Ancak göz hijyenine dikkat etmek, enfeksiyonları zamanında tedavi ettirmek ve göz bölgesine darbe almaktan kaçınmak bazı durumlarda tıkanıklığın önlenmesine yardımcı olabilir.

Aşılar

Gözyaşı kanalı tıkanıklığını doğrudan önleyen bir aşı yoktur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik göz enfeksiyonu (konjonktivit)
• Gözyaşı kesesinin iltihaplanması (dakriyosistit)
• Göz kapağında tekrarlayan şişlik ve ağrı
• Nadir durumlarda enfeksiyonun yüz ve göz çevresi dokulara yayılması (selülit)

Uzun vadeli görünüm

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı oldukça tedavi edilebilir bir durumdur. Bebeklerde çoğu zaman kendiliğinden geçer; erişkinlerde ise modern cerrahi tekniklerle büyük çoğunlukta başarı sağlanır. Erken teşhis ve uygun tedavi ile gözleriniz sağlıklı bir şekilde korunabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.