Göz Kanseri

Genel Bakış

Göz kanseri, gözün herhangi bir bölgesindeki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla oluşan tümörlerin genel adıdır. Gözün iç kısmında, gözün ön kısmında, göz kapaklarında veya göz çevresi dokularında gelişebilir. Bazı tümörler iyi huyludur; bazıları ise çevre dokulara ve vücudun diğer bölgelerine yayılabilir.

Göz kanseri oldukça nadirdir. Her yaşta görülebilir; ancak bazı türleri küçük çocuklarda, bazıları ise orta ve ileri yaştaki yetişkinlerde daha sık ortaya çıkar.

Göz kanseri herkesi etkileyebilir. Çocuklarda görülen retinoblastom genellikle 5 yaş altındaki çocukları etkiler. Erişkinlerde görülen melanom türü ise daha çok 50 yaş üstünde ve açık ten, açık göz rengine sahip kişilerde daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Görmede bulanıklık veya azalma
• Gözde ağrı ya da basınç hissi
• Gözün ön yüzünde yeni bir leke ya da benin renk, boyut veya şeklinin değişmesi
• Uçuşan noktalar, ışık çakmaları veya görme alanında karanlık bir bölge
• Göz kapağında veya göz çevresinde şişlik
• Gözde kızarıklık ya da kanlanma

Çocuklarda belirtiler

• Göz bebeğinde beyaz veya sarımsı parlama, kedı gözü görünümü
• Şaşılık görünümü
• Gözde kızarıklık, şişlik veya ağrı
• Görme azlığı nedeniyle bebeğin oyuncaklara ve yüzlere bakmaması
• Gözün renkli kısmında renk değişimi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Tek gözde yavaş yavaş gelişen görme azalması
• Yeni başlayan ışık çakmaları ve uçuşan noktalar
• Göz içi basıncının artmasına bağlı ağrı ve kızarıklık
• Gözde önceden var olan bir benin büyümesi veya koyulaşması

Nedenler

Ana nedenler

• Göz hücrelerinde oluşan genetik değişiklikler sonucu hücrelerin kontrolsüz büyümesi
• Gözün renkli kısmında veya damar tabakasında bulunan pigment üreten hücrelerden gelişen melanom
• Çocuklarda retina hücrelerinden gelişen retinoblastom
• Vücuttaki başka bir kanserin göze yayılması yani metastaz

Risk faktörleri

• Açık ten rengi ve açık renk gözler
• Uzun süre korunmasız güneş ışığına maruz kalmak
• Ailede göz tümörü öyküsü olması
• Gözde doğuştan var olan benler veya lekeler
• İleri yaş
• Bazı genetik sendromlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Görme kaybı veya görme alanında yeni bir kayıp yaşıyorsanız
• Gözde büyüyen bir kitle veya belirgin şişlik fark ederseniz
• Göz ağrınız şiddetli ise ve gözünüzde kızarıklık varsa
• Çocuğunuzun göz bebeğinde beyaz veya sarımsı parlama görürseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Görmede yavaş yavaş bir değişiklik fark ederseniz
• Gözünüzdeki bir ben veya lekenin değiştiğini düşünüyorsanız
• Uçuşan noktalar veya ışık çakmaları sıklaştıysa
• Ailenizde göz kanseri öyküsü varsa ve düzenli göz muayenesi oldunuz mu diye doktorunuza sorun

Tanı

Göz kanseri tanısı için göz doktoru göz bebeklerini büyüten damlalar kullanarak gözün içini detaylı şekilde inceler. Şüpheli bir durum görürse görüntüleme ve gerekirse doku örneği ile tanıyı kesinleştirir.

Yapılabilecek testler

• Göz dibi muayenesi (oftalmoskopi)
• Ultrasonografi
• Optik koherens tomografi (OCT)
• Floresein anjiyografi
• Bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme
• Biyopsi: şüpheli dokudan inceleme için örnek alınması

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında göz bebeklerini büyüten damlalar kullanılır; bu nedenle görme birkaç saat bulanık kalabilir ve ışığa karşı hassasiyet olabilir. İşlemler ağrılı değildir. Sonuçlara göre doktorunuz, gerekirse ileri tetkik ve tedavi seçeneklerini sizinle konuşur.

Tedavi

Göz kanserinin tedavisi tümörün türüne, yerine, büyüklüğüne ve yayılıp yayılmadığına göre kişiye özel planlanır. Tedavi ekibi genellikle göz hastalıkları uzmanı ve onkoloji doktorlarından oluşur. Amaç hastanın hayatını korumak, mümkünse görmeyi ve gözü kurtarmaktır.

Evde kişisel bakım

• Tedavi süresince doktorunuzun önerdiği kontrol randevularına düzenli olarak gidin.
• Gözünüzü ovuşturmaktan kaçının ve el hijyenine dikkat edin.
• Güneşli havalarda UV korumalı güneş gözlüğü kullanın.
• Doktorunuza danışmadan gözünüze herhangi bir damla veya ilaç kullanmayın.
• Yorgunluk hissederseniz dinlenin ve gözlerinize ara verin.

Tıbbi tedaviler

Tedavide cerrahi ile tümörün çıkarılması, radyoterapi yani ışın tedavisi, lazer tedavisi, kemoterapi yani ilaçla tedavi ve hedefe yönelik tedaviler kullanılabilir. Bazı hastalarda bu yöntemler tek başına, bazılarında ise birlikte uygulanır. Hangi tedavinin uygun olduğuna sağlık ekibi karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Tümör küçükse sadece tümör dokusu çıkarılabilir. Tümör büyükse, hastada şiddetli ağrıya yol açıyorsa veya gözde görme ihtimali kalmamışsa gözün tamamının alınması gerekebilir. Bu karar, hasta ve yakınlarıyla birlikte tedavi ekibi tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sürecinizi doktorunuzla birlikte planlayın ve kontrollerinizi aksatmayın. Görme kaybı yaşandıysa evde düzenlemeler yapmak, iyi aydınlatma sağlamak ve büyüteç gibi yardımcı araçlar kullanmak günlük yaşamı kolaylaştırabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyumaya ve stresten uzak kalmaya çalışın.
• Sigara ve alkol kullanımını azaltmak veya bırakmak için doktorunuzdan destek isteyin.
• Gözlerinizi travmalardan koruyun ve göz hijyenine dikkat edin.
• Güneşe çıkarken geniş kenarlı şapka ve UV korumalı gözlük kullanın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmek ve doktorun onayladığı ölçüde hafif egzersiz yapmak genel sağlığı destekler. Kanser tedavisi sırasında yeni bir diyet veya egzersiz programına başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı almak kaygı, üzüntü ve belirsizlik duygularına yol açabilir. Bu duygular normaldir. Yalnız hissetmeyin; sevdiklerinizle konuşmak ve bir psikolog veya psikiyatristten destek almak süreci daha kolay hale getirebilir.

Önleme

Göz kanseri çoğunlukla önlenemez; ancak düzenli göz muayeneleri ve erken teşhis, hastalığın yayılma riskini azaltır ve tedavi başarısını artırır.

Aşılar

Göz kanserine karşı koruyan bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Genel göz muayeneleri sırasında göz dibi incelenebilir. Ailede göz tümörü öyküsü varsa veya gözde benler bulunuyorsa, doktorunuz düzenli kontrol planı önerebilir. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı kanser tarama programları kapsamında erken teşhisin önemi vurgulanmaktadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Görme kaybı kalıcı hale gelebilir
• Tümör göz dışına ve vücudun diğer bölgelerine, özellikle karaciğere yayılabilir
• Göz içi basıncında artış ve kronik ağrı gelişebilir
• İleri durumlarda gözün alınması gerekebilir

Uzun vadeli görünüm

Göz kanseri erken evrede yakalandığında çoğu hastada başarıyla tedavi edilebilir. Tedavi sonrasında görme duyusu korunabilir veya mevcut görme kalitesi iyileştirilebilir. Her hastanın durumu farklıdır; bu yüzden doktorunuzla açıkça konuşmak size en doğru bilgiyi verecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.