Açık Foramen Ovale (PFO) — Kalpteki Açık Delik

Genel Bakış

Açık foramen ovale (PFO), kalbin üst odacıkları (kulakçıklar) arasında bulunan ve doğumdan sonra kapanması beklenen küçük bir açıklığın kapanmaması durumudur. Anne karnındaki bebeğin kan dolaşımı için gerekli olan bu açıklık, doğumdan sonra genellikle kapanır. Bazı kişilerde bu açıklık yaşam boyu küçük bir delik olarak kalır.

Evet, oldukça yaygındır. Araştırmalar, toplumun yaklaşık %25'inde PFO bulunduğunu göstermektedir. Yani yaklaşık her 4 kişiden 1'inde bu açıklık kapalı olmayabilir.

PFO, doğuştan gelen bir yapısal özellik olduğu için her yaştan kadın ve erkeği etkileyebilir. Bebeklerde, çocuklarda, gençlerde ve yaşlılarda görülebilir. Belirli bir ırk veya coğrafyada daha sık olduğuna dair güçlü bir kanıt yoktur.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• PFO çoğu insanda hiçbir belirtiye yol açmaz
• PFO'nun kendine özgü bir belirtisi yoktur; bu nedenle çoğu kişi PFO'su olduğunu bilmez
• Bazı kişilerde migren tipi baş ağrıları daha sık görülebilir; ancak bu her zaman PFO'ya bağlı değildir

Nedenler

Ana nedenler

• Anne karnındaki bebeğin kan dolaşımında bulunan foramen ovale adlı açıklığın doğumdan sonra tamamen kapanmaması: Bebek doğduktan sonra normal kan dolaşımı başladığında bu açıklık genellikle kapanır; ancak bazı kişilerde kapanma tam olmaz.
• Doğum sonrası kalp odacıklarındaki basınç değişikliklerinin açıklığı kapatacak kadar güçlü olmaması.

Risk faktörleri

• PFO doğuştan gelen bir durum olduğu için bilinen kesin bir risk faktörü yoktur
• Bacaklarda veya derin damarlarda kan pıhtısı (derin ven trombozu) geçmişi olan kişilerde PFO'nun pıhtı geçişine yol açma riski daha yüksektir
• Uzun süre hareketsiz kalmak (uzun uçuşlar, uzun süreli yatak istirahati gibi) pıhtı riskini artırabilir
• İnme veya geçici iskemik atak (mini inme) geçirmiş olmak, PFO'nun değerlendirilmesini gerektirebilir

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüzde, kolda veya bacakta ani güçsüzlük veya uyuşma fark ederseniz hemen 112'yi arayın
• Ani konuşma güçlüğü, kafa karışıklığı veya görme kaybı yaşarsanız acil servise başvurun
• Şiddetli göğüs ağrısı veya nefes darlığı hissettiğinizde acil tıbbi yardım alın

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kalp muayenesi sırasında doktorunuz kalpte üfürüm (anormal ses) duyarsa
• Sık ve açıklanamayan migren veya baş ağrısı yaşıyorsanız
• Daha önce inme veya geçici iskemik atak geçirdiyseniz
• Bacakta tek taraflı şişlik, ağrı veya kızarıklık fark ettiyseniz

Tanı

PFO çoğunlukla başka bir nedenle yapılan kalp muayeneleri sırasında tesadüfen fark edilir. Kalbin ultrasonu olan ekokardiyografi ile kalp odacıkları ve aralarındaki açıklıklar görüntülenebilir. 'Köpük testi' adı verilen özel bir yöntemle damar yolundan verilen hava kabarcıklarının kalbin sağ tarafından sol tarafına geçip geçmediği değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Ekokardiyografi (kalbin ultrasonu): Kalbin yapısını ve kan akışını görüntüleyen, ağrısız bir görüntüleme yöntemidir.
• Transözofageal ekokardiyografi (TEE): Yemek borusundan ince bir sonda ile yapılan daha ayrıntılı kalp ultrasonudur; PFO'nun boyutunu ve özelliklerini daha net gösterir.
• Köpük testi (bubble test): Damar yolundan verilen çalkalanmış tuzlu suyun (içinde hava kabarcıkları bulunan) kalpten geçişinin ultrason ile izlenmesidir.
• Transkraniyal Doppler: Beyin damarlarındaki kan akışını değerlendiren bir testtir; kalpten gelen hava kabarcıklarının beyne ulaşıp ulaşmadığını gösterebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce tıbbi geçmişinizi dinler, kalbinizi stetoskopla dinler ve genel bir muayene yapar. Ekokardiyografi genellikle ayakta veya yatarak yapılır, yaklaşık 30-60 dakika sürer ve ağrısızdır. Transözofageal ekokardiyografi gerekiyorsa, işlem öncesinde boğaza uyuşturucu bir sprey uygulanır. Tüm testlerin sonuçları doktorunuz tarafından size ayrıntılı olarak anlatılır.

Tedavi

PFO herkeste tedavi gerektirmez. Tedavi kararı, kişinin inme geçirme riskine, yaşına, PFO'nun boyutuna ve diğer sağlık durumlarına göre uzman doktor tarafından verilir. Çoğu insan için düzenli takip ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları yeterlidir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın
• Sağlıklı ve dengeli beslenin; sebze, meyve ve tam tahıllara ağırlık verin
• Haftada en az 150 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite yapın
• Sigara içmeyin ve aşırı alkolden kaçının
• Uzun süre hareketsiz kalmayın; uzun yolculuklarda saatte bir ayağa kalkıp yürüyün

Tıbbi tedaviler

İnme veya geçici iskemik atak geçirmiş ve bunun PFO'ya bağlı olduğu düşünülen kişilerde, kan pıhtılarının oluşmasını engelleyen kan sulandırıcı ilaçlar önerilebilir. İlaç seçimi ve kullanım süresi, hastanın genel sağlık durumuna ve risk düzeyine göre doktor tarafından belirlenir. Ayrıca bazı durumlarda, PFO'nun kapatılması için kateterle yapılan bir girişim (perkütan kapanma) önerilebilir. Bu işlemde kasıktan damar yoluyla kalbe ulaşılır ve şemsiye benzeri özel bir cihazla delik kapatılır. Hangi tedavinin en uygun olduğuna mutlaka bir kardiyoloji uzmanı karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

PFO kapatma işlemi, genellikle nedeni açıklanamayan inme geçirmiş ve PFO'nun pıhtı geçişine yol açtığı değerlendirilen kişilere uygulanır. Bu işlem çoğunlukla açık kalp ameliyatı gerektirmeden, damar yoluyla yapılan kateter yöntemiyle gerçekleştirilir. Ameliyat kararı; yaş, risk faktörleri, PFO'nun yapısı ve kişinin genel sağlık durumu dikkate alınarak kardiyoloji ve nöroloji uzmanlarının ortak değerlendirmesiyle verilir.

Bu durumla yaşamak

PFO ile yaşamak çoğu insan için tamamen normaldir. Tanı almış olmanız, günlük yaşamınızı sınırlamaz. Düzenli doktor kontrollerinizi yaptırmak ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarını sürdürmek, uzun vadede sağlığınızı korumak için en önemli adımlardır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde 30 dakikalık tempolu yürüyüş gibi düzenli egzersizler yapın
• Sağlıklı kilonuzu koruyun
• Uyku düzeninize dikkat edin; günde 7-8 saat uyumaya çalışın
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri, meditasyon veya sevdiğiniz aktivitelerle ilgilenin
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Uzun uçuş veya yolculuklarda bol su için ve sık sık kalkıp yürüyün

Diyet ve egzersiz

Kalp sağlığını destekleyen Akdeniz tipi beslenme önerilir: bol sebze, meyve, tam tahıl, zeytinyağı ve balık. Aşırı tuz ve işlenmiş gıdalardan kaçının. Haftada en az 150 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite (yürüyüş, yüzme, bisiklet) kalp sağlığını korur. Yeni bir egzersiz programına başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PFO tanısı almak bazı kişilerde kaygı veya endişe yaratabilir. Ancak çoğu insanda PFO'nun zararsız olduğunu bilmek rahatlatıcıdır. Kaygı duyuyorsanız, hislerinizi doktorunuzla paylaşın. Gerekirse bir psikologdan veya danışmanlık hizmetlerinden destek alabilirsiniz.

Önleme

PFO doğuştan gelen bir yapısal özellik olduğundan oluşumu önlenemez. Ancak PFO'ya bağlı gelişebilecek sorunları (özellikle inme riskini) önlemek için kan pıhtısı oluşumunu azaltacak önlemler almak önemlidir: sigara içmemek, düzenli hareket etmek, sağlıklı beslenmek ve aşırı kilodan kaçınmak gibi.

Aşılar

PFO'yu önleyen bir aşı yoktur. Ancak genel sağlığınızı ve kalbinizi korumak için grip ve zatürre aşıları gibi doktorunuzun önerdiği aşılarınızı yaptırmanız faydalıdır.

Tarama programları

PFO için toplumsal bir tarama programı yoktur. Sağlıklı kişilerde rutin olarak PFO araştırması önerilmez. PFO genellikle başka bir nedenle yapılan kalp incelemeleri sırasında tesadüfen fark edilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• PFO çoğu insanda tedavi gerektirmeden yaşam boyu hiçbir soruna yol açmaz
• Nadiren bacaklarda veya kalbin sağ tarafında oluşan bir pıhtı, PFO'daki açıklıktan geçerek beyin damarlarına ulaşabilir ve inme (felç) riski oluşturabilir
• PFO ile migren arasında zayıf bir ilişki olabileceğini gösteren araştırmalar vardır; ancak bu ilişki kesin değildir
• Çok nadir görülen 'platipne-ortodeoksi sendromu' adlı bir durumda otururken veya ayaktayken daha da artan nefes darlığı ve kandaki oksijen düzeyinin düşmesi görülebilir

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu: PFO tanısı alan insanların büyük çoğunluğu hiçbir tedavi gerektirmeden, tamamen normal ve aktif bir yaşam sürer. İnme riski taşıyan kişilerde ise günümüzde uygulanan tedavi ve kapatma yöntemleri oldukça güvenli ve etkilidir. Doktorunuzun önerilerini düzenli olarak uyguladığınızda, PFO'ya bağlı ciddi sağlık sorunları yaşama olasılığınız oldukça düşüktür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.