Perikardit: Kalp Zarı İltihabı

Genel Bakış

Perikardit, kalbin etrafını saran ince ve çift katlı zara (perikard) verilen isimdir. Bu zar, kalbin rahatça atmasını sağlar ve enfeksiyon veya başka bir nedenle iltihaplandığında perikardit ortaya çıkar. İltihap, göğüste ağrı ve bazen nefes darlığı gibi belirtilere yol açabilir.

Perikardit, çok yaygın bir hastalık değildir ancak nadir de sayılmaz. Her yaşta görülebilir ve birçok kişi bu durumu tamamen atlatır.

Perikardit en sık 20-50 yaş arasındaki yetişkinlerde görülür; erkeklerde kadınlara oranla biraz daha sıktır. Çocuklarda ve ileri yaşlarda da ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüsün orta veya sol tarafında keskin, bıçak saplanır gibi ağrı
• Ağrının öne eğilince azalması, sırtüstü yatınca artması
• Nefes alırken veya öksürürken artan göğüs ağrısı
• Ateş
• Yorgunluk ve halsizlik
• Nefes darlığı
• Kalp atışında düzensizlik hissi veya çarpıntı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda görülen göğüs ağrısı, bazen karın ağrısı veya kusma ile karışabilir.
• Ateş, huzursuzluk ve iştahsızlık sık görülen belirtilerdir.
• Çocuk koşarken veya oynarken çabuk yorulduğunu söyleyebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta göğüs ağrısı her zaman belirgin olmayabilir; nefes darlığı, yorgunluk ve halsizlik öne çıkabilir.
• Bayılma hissi veya düşük tansiyon gibi belirtiler görülebilir.
• Mevcut kalp hastalığı olanlarda belirtiler daha ağır olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler: Soğuk algınlığı veya grip gibi viral enfeksiyonlar en yaygın nedendir.
• Bakteriler: Nadiren bakteriyel enfeksiyon (verem gibi) kalp zarına ulaşabilir.
• Otoimmün hastalıklar: Lupus veya romatoid artrit gibi bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırdığı durumlar.
• Kalp krizi sonrası: Kalp krizini takip eden haftalarda perikardit gelişebilir.
• Kalp ameliyatı veya göğüs travması sonrası
• Bazı ilaçlar ve nadiren tümörler

Risk faktörleri

• Yeni geçirilmiş viral enfeksiyon
• Bağışıklık sistemi zayıflığı
• Kronik böbrek yetmezliği
• Geçirilmiş kalp krizi veya kalp cerrahisi
• Otoimmün hastalıklar
• Sigara kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yeni başlayan ve geçmeyen göğüs ağrınız varsa en kısa sürede acil servise başvurun veya 112'yi arayın.
• Nefes darlığı, bayılma hissi, soğuk terleme veya nabız düzensizliği eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden acil yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Göğüste hafif ve tekrarlayan bir ağrı veya rahatsızlık hissi varsa, aile hekiminize veya bir kardiyoloji uzmanına başvurun.
• Ateş, yorgunluk veya açıklanamayan nefes darlığı gibi belirtiler birkaç günden uzun sürüyorsa doktorunuzdan randevu alın.

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi dinler, göğsünüzü steteskopla dinleyerek perikardın sürtünme sesini (perikardiyal sürtünme) duymaya çalışır. Ardından kesin tanı için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyografi (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesini ölçen ağrısız bir testtir. Perikarditte kendine özgü değişiklikler görülebilir.
• Kan testleri: Enfeksiyon ve iltihap belirteçleri (CRP gibi) ile kalp kasını etkileyen enzimlere bakılabilir.
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu): Kalbin etrafında sıvı birikimi olup olmadığını ve kalbin hareketlerini gösterir.
• Göğüs röntgeni: Kalbin şekli ve büyüklüğü değerlendirilir.
• Bilgisayarlı tomografi veya MR: Nadir durumlarda daha detaylı görüntüleme gerekebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde önce bir muayene ve EKG yapılır. Sonuçlara göre kan testleri ve ekokardiyografi istenebilir. Testler genellikle ağrısızdır ve aynı gün içinde tamamlanabilir. Doktorunuz tanı koyduktan sonra tedavi planını sizinle ayrıntılı şekilde paylaşır.

Tedavi

Perikarditin tedavisi, iltihabı ve ağrıyı kontrol altına almak, altta yatan nedeni ortadan kaldırmak ve kalbin etrafında sıvı birikmesini önlemek üzerine kuruludur. Tedavi çoğu zaman evde dinlenme ve ilaçlarla yapılabilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği süre kadar istirahat edin ve ağır fiziksel aktivitelerden kaçının.
• Göğüs ağrınızı azaltmak için oturma pozisyonunda öne eğilmeyi deneyin.
• Sigara içmeyin, alkolden uzak durun.
• Düzenli uyuyun ve vücudunuzu dinleyin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, iltihabı azaltmak ve ağrıyı hafifletmek için bazı ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar genellikle ağızdan alınır. Ayrıca altta yatan nedene göre (örneğin enfeksiyon veya otoimmün hastalık) ek tedaviler gerekebilir. Hangi ilacın, hangi dozda ve ne kadar süre kullanılacağına yalnızca doktorunuz karar vermelidir. İlaçlarınızı doktorunuzun tarif ettiği şekilde kullanın ve reçetesiz ilaç almadan önce mutlaka doktorunuza veya eczacınıza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kalbin etrafında fazla miktarda sıvı birikirse ve bu sıvı kalbin çalışmasını zorlaştırırsa, sıvıyı boşaltmak için iğneyle veya küçük bir cerrahi işlemle drenaj yapılabilir. Nadiren, perikardın kalıcı olarak kalınlaştığı ve kalbi sıktığı durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir. Bu durum doktorunuz tarafından değerlendirilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Perikardit iyileşme süreci kişiden kişiye değişir. Genellikle birkaç hafta içinde belirtiler azalır, ancak bazı kişilerde daha uzun sürebilir. Doktorunuzun kontrolünden çıkmayın ve belirtileriniz kötüleşirse vakit kaybetmeden başvurun.

Yaşam tarzı ipuçları

• İyileşene kadar egzersiz yapmaktan kaçının; doktorunuz ne zaman normale dönebileceğinizi söyleyecektir.
• Stresten uzak durun, çünkü stres belirtileri artırabilir.
• Düzenli sağlık kontrollerinizi ihmal etmeyin.
• Ellerinizi sık sık yıkayarak enfeksiyonlardan korunun.

Diyet ve egzersiz

Kalp sağlığınızı desteklemek için dengeli beslenmeye özen gösterin: bol sebze ve meyve, tam tahıllar, az tuzlu beslenme ve yeterli su tüketin. Egzersiz konusunda doktorunuzun onayını almadan ağır sporlara başlamayın; hafif yürüyüşler ancak doktorunuz uygun gördüğünde yapılabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Göğüs ağrısı ve kalp sağlığıyla ilgili endişeler kaygı yaratabilir. Bu çok normaldir. Duygularınızı yakınlarınızla paylaşmak, rahatlatıcı aktiviteler yapmak ve gerektiğinde bir uzmandan psikolojik destek almak iyileşmenize yardımcı olabilir.

Önleme

Perikarditi tamamen önlemek her zaman mümkün değildir, çünkü birçok farklı nedeni olabilir. Ancak enfeksiyonlardan korunmak, hijyene dikkat etmek, sigara içmemek ve kronik hastalıkları düzenli takip ettirmek riski azaltabilir.

Aşılar

Grip ve zatürre gibi enfeksiyonlara karşı aşılar, perikardite yol açabilecek bazı enfeksiyonlardan korunmada faydalı olabilir. Aşıların sizin için uygun olup olmadığını doktorunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Perikardit için rutin bir tarama testi yoktur. Mevcut kalp hastalığı veya bağışıklık sistemi sorunu olan kişilerin, düzenli doktor kontrollerini aksatmaması önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalbin etrafında sıvı birikmesi (perikardiyal efüzyon) ve bu sıvının kalbi sıkıştırması (kalp tamponadı) hayati risk oluşturabilir.
• İltihabın kronikleşmesi ve kalınlaşarak kalbi sıkı bir kabuk gibi sarması (konstriktif perikardit)
• İltihabın enfekte sıvıya dönüşmesi (perikardiyal ampiyem)
• Tekrarlayan ataklar ve sürekli göğüs ağrısı

Uzun vadeli görünüm

Perikardit çoğu durumda iyi seyreder; doğru tedavi ve takip ile belirtiler birkaç hafta içinde tamamen kaybolabilir. Nadir görülen ciddi komplikasyonlar bile zamanında müdahale ile yönetilebilir. Doktorunuzun önerilerine uyarak ve düzenli kontrollere giderek sağlıklı bir iyileşme süreci geçirebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.