Akciğer Zarında Sıvı Birikmesi (Plevral Efüzyon)

Genel Bakış

Plevral efüzyon, akciğerlerin dışını saran ince zarlar (plevra) arasında normalden fazla sıvı birikmesidir. Bu zarlar akciğerlerin nefes alırken rahat hareket etmesini sağlar. Sıvı biriktiğinde akciğerler sıkışabilir ve nefes almak zorlaşabilir.

Plevral efüzyon, hastanelerde ve acil servislerde sık karşılaşılan bir durumdur. Özellikle kalp yetmezliği, zatürre (pnömoni) ve bazı kanser hastalarında görülme sıklığı belirgindir.

Her yaşta görülebilir, ancak risk grupları altta yatan nedene göre değişir. Kalp yetmezliği olan yaşlı bireylerde, bağışıklık sistemi zayıf kişilerde ve kanser tedavisi gören hastalarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı (özellikle derin nefes alırken veya öksürürken)
• Kuru öksürük
• Yorgunluk ve halsizlik
• Bazı durumlarda ateş (enfeksiyon varsa)

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde huzursuzluk ve beslenme güçlüğü
• Çocuklarda nefes alırken burun kanatlarının açılması
• Öksürük ve hızlı nefes alma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirgin nefes darlığı, özellikle eforla
• Karışıklık veya dalgınlık gibi zihinsel değişiklikler
• İştahsızlık ve yorgunluk

Nedenler

Ana nedenler

• Kalp yetmezliği (en sık neden)
• Zatürre veya verem gibi akciğer enfeksiyonları
• Akciğer kanseri veya diğer kanser türlerinin akciğer zarına yayılması
• Akciğer embolisi (akciğere pıhtı atması)
• Karaciğer veya böbrek hastalıkları
• Bazı romatizmal hastalıklar (lupus, romatoid artrit gibi)

Risk faktörleri

• Kalp, karaciğer veya böbrek hastalığı öyküsü
• Sigara içmek
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçların kullanımı
• Kanser tedavisi görmek
• Verem hastalığının yaygın olduğu bölgelerde bulunmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı günlük aktiviteleri engelliyorsa
• Göğüs ağrısı istirahatte bile devam ediyorsa
• Yüksek ateşle birlikte öksürük ve balgam varsa
• Balgamda veya öksürükte kan görürseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sürekli yorgunluk ve halsizlik varsa
• Kalp, karaciğer veya böbrek hastalığı gibi bilinen bir sorununuz varsa ve nefes darlığınız yeni başladıysa
• Sürekli öksürük birkaç haftadır geçmiyorsa

Tanı

Doktor öncelikle şikayetlerinizi dinler, sizi muayene eder ve akciğerlerinizi dinler. Ardından görüntüleme yöntemleri ve bazı testlerle sıvının varlığını ve nedenini araştırır.

Yapılabilecek testler

• Akciğer röntgeni (göğüs filmi)
• Ultrason (göğüs ultrasonu)
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Torasentez: Göğüs duvarından ince bir iğneyle sıvı örneği alınması
• Kan testleri
• Sıvı örneğinin laboratuvarda incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Torasentez sırasında lokal uyuşturma yapılacağı için belirgin bir ağrı hissetmezsiniz. İşlem genellikle birkaç dakika sürer ve çoğu hasta aynı gün evine dönebilir. Sonuçlara göre doktorunuz kesin tanıyı koyar ve tedavinizi planlar.

Tedavi

Tedavi, plevral efüzyonun altında yatan nedene ve sıvı miktarına bağlıdır. Amaç hem sıvı birikmesinin yol açtığı belirtileri gidermek hem de altta yatan hastalığı tedavi etmektir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli gitmek
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek almak
• Nefes darlığı artırıyorsa ağır aktivitelerden kaçınmak
• Enfeksiyon belirtilerine karşı dikkatli olmak, ateş durumunda doktora haber vermek

Tıbbi tedaviler

İlaçlar, sıvı birikmesine yol açan hastalığa göre belirlenir. Örneğin kalp yetmezliğinde ödem söktürücüler, enfeksiyonlarda antibiyotikler veya verem tedavisi gibi ilaçlar kullanılabilir. Kanser kaynaklı durumlarda kemoterapi veya diğer kanser tedavileri uygulanabilir. Hangi ilacın kullanılacağına ve dozuna mutlaka doktor karar vermelidir. Ayrıca, biriken sıvı nefes darlığına yol açıyorsa, ince bir kateter veya iğneyle sıvı boşaltılabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sıvı tekrarlıyorsa veya altta yatan hastalık nedeniyle sürekli sıvı birikiyorsa, göğüs boşluğuna küçük bir tüp yerleştirilmesi veya plevranın yapıştırılması (plöredez) gibi küçük cerrahi işlemler gerekebilir. Bu karar doktor tarafından hastanın durumu değerlendirilerek verilir.

Bu durumla yaşamak

Plevral efüzyon yaşayan kişilerin çoğu, tedavi ile günlük yaşamlarına dönebilir. Ancak altta yatan hastalığın seyrine bağlı olarak nefes darlığı tekrarlayabilir. Bu yüzden doktor kontrolünü aksatmamak ve belirtileri tanımak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun önerdiği şekilde fiziksel aktivitelerde bulunun ve aşırı yorulmaktan kaçının
• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun
• Enfeksiyonlardan korunmak için ellerinizi sık yıkayın
• Düzenli uyuyun ve stresten uzak durmaya çalışın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek vücudunuzun iyileşmesine yardımcı olur. Böbrek veya kalp hastalığınız varsa doktorunuzun önerdiği tuz ve sıvı limitlerine uyun. Yürüyüş gibi hafif egzersizler nefes kaslarınızı güçlendirebilir; ancak egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Nefes darlığı ve kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı ve üzüntü hissettirebilir. Bu duygular normaldir. Kendinizi kötü hissettiğinizde aileniz ve arkadaşlarınızla konuşmak, ihtiyaç duyarsanız bir psikolog veya psikiyatristten destek almak önemlidir.

Önleme

Plevral efüzyonun bazı türleri tamamen önlenemeyebilir, ancak altta yatan kalp, karaciğer ve böbrek hastalıklarının düzenli takibi, sıvı birikmesi riskini azaltabilir. Ayrıca enfeksiyonlardan korunmak ve sigara içmemek de önemlidir.

Aşılar

Grip (influenza) ve zatürre (pnömoni) aşıları, bu enfeksiyonlara bağlı gelişebilecek plevral efüzyon riskini azaltabilir. Aşı takviminiz için aile hekiminize veya sağlık kuruluşunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Toplumda rutin bir tarama testi yoktur. Ancak kalp yetmezliği veya kanser gibi kronik hastalığı olanlarda, doktor kontrolü sırasında akciğer görüntülemeleri yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğerin sıkışması sonucu ciddi nefes darlığı
• Akciğer dokusunda hasar veya yapışıklıklar
• Enfeksiyonun yayılması (ampiyem olarak bilinen iltihaplı sıvı birikmesi)
• Atelektazi (akciğerin bir kısmının sönmesi)

Uzun vadeli görünüm

Plevral efüzyonun iyileşme süreci altta yatan nedene bağlıdır. Birçok hastada uygun tedavi ile sıvı kontrol altına alınır ve belirtiler düzelir. Kalp yetmezliği veya kanser gibi kronik hastalıklarda ise hastalığın seyrine göre tedavi sürdürülür. Umut verici olan şu ki, plevral efüzyon için bugün birçok etkili tanı ve tedavi yöntemi mevcuttur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.