Pulmoner Arter Darlığı

Genel Bakış

Pulmoner arter darlığı, kalbin sağ karıncığından akciğerlere kan taşıyan pulmoner arter damarının daralmasıdır. Bu daralma kan akışını zorlaştırır ve kalbin daha fazla çalışmasına yol açar.

Doğuştan kalp hastalıkları arasında en sık görülenlerden biridir, ancak toplumda her 1000 bebekten yaklaşık 1'inde görüldüğü düşünülmektedir. Erişkinlerde daha az rastlanır.

Her yaşta görülebilir, ancak en çok doğuştan kalp hastalığı olan bebekler ve çocuklar etkilenir. Bazı olgular erişkin yaşta başka nedenlerle ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı, özellikle eforla
• Çabuk yorulma
• Göğüs ağrısı veya çarpıntı
• Bayılma hissi veya bayılma
• Ciltte, dudaklarda mavi renk (ileri olgularda)

Çocuklarda belirtiler

• Beslenme güçlüğü, emerken yorulma
• Kilo alamama veya gelişme geriliği
• Sık akciğer enfeksiyonu
• Kalpte üfürüm adı verilen ek sesin duyulması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Eforla nefes darlığı
• Göğüs ağrısı
• Çarpıntı, bayılma
• Bacaklarda veya ayaklarda şişlik

Nedenler

Ana nedenler

• Doğuştan gelen yapısal bozukluk (en sık)
• Damar duvarında kalınlaşma veya kireçlenme
• Damar iltihabı (vaskülit) gibi romatizmal hastalıklar
• Tümör veya dışarıdan bası
• Daha önce yapılan radyasyon tedavisi gibi tedaviler

Risk faktörleri

• Ailede doğuştan kalp hastalığı öyküsü
• Hamilelikte bazı ilaçlar, enfeksiyonlar veya alkol kullanımı
• Hamilelikte kızamıkçık enfeksiyonu
• Williams sendromu gibi bazı genetik sendromlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Aniden gelişen bayılma, morarma, şiddetli göğüs ağrısı veya solunum zorluğu varsa acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bebeğinizde beslenme güçlüğü, kilo alamama veya sık akciğer enfeksiyonu varsa çocuk doktoruna danışın.
• Eforla nefes darlığı, çarpıntı veya göğüs ağrısı yaşıyorsanız aile hekiminize veya kardiyoloji uzmanına görünün.

Tanı

Doktor öncelikle şikayetlerinizi dinler, dinleme cihazıyla kalbinizi dinler. Üfürüm adı verilen ek ses duyulursa tanı için ileri incelemeler isteyebilir. Kesin tanı için genellikle ekokardiyogram adı verilen kalp ultrasonu yapılır.

Yapılabilecek testler

• Ekokardiyografi (kalbin ultrasonla incelenmesi)
• Elektrokardiyogram (EKG) — kalbin elektriksel aktivitesini kaydeder
• Göğüs röntgeni
• Kalp kateterizasyonu ve anjiyografi (ince bir tüple damar içine girilerek basınç ölçümü ve görüntüleme)
• Bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde önce aile hekiminiz veya çocuk doktorunuz sizi kardiyoloji uzmanına yönlendirebilir. Gerekli incelemeler çoğunlukla ayakta yapılır, hastaneye yatış gerekmez. İşlemler sırasında genellikle ağrı hissedilmez; ama bazı ileri testlerde hafif bir rahatsızlık olabilir.

Tedavi

Pulmoner arter darlığının tedavisi darlığın derecesine, belirtilere ve altta yatan nedene bağlıdır. Hafif darlıklarda sadece düzenli takip önerilir. Orta ve ağır darlıklarda balonla genişletme, stent yerleştirme veya cerrahi gerekebilir. Tedavi kararı mutlaka bir kalp uzmanı tarafından verilmelidir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın.
• Doktorunuzun önerdiği fiziksel aktiviteleri yapın, aşırı zorlayıcı efordan kaçının.
• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun.
• Kan basıncı ve kolesterol düzeylerinizi takip ettirin.

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisi darlığın kendisini ortadan kaldırmaz, ancak kalbin kanı pompalamasına yardımcı olabilir. Kan sulandırıcılar, tansiyon ilaçları veya kalbin yükünü azaltan ilaçlar doktorunuz tarafından gerekli görülürse reçete edilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna yalnızca hekiminiz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Darlık orta veya ileri düzeydeyse, belirtiler belirginse veya kalbin sağ karıncığı zorlanıyorsa balonla genişletme (perkütan pulmoner balon valvüloplasti) veya cerrahi onarım önerilebilir. Bu kararı kardiyoloji ve kalp cerrahisi uzmanları birlikte verir.

Bu durumla yaşamak

Çoğu kişi hafif darlıkla sorunsuz bir hayat yaşayabilir. Orta ve ağır vakalarda düzenli kardiyoloji takibi önemlidir. Belirtilerinizi not almak ve doktorunuza iletmek, tedavinin kişiselleşmesine yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günlük hayatınızı yavaş yavaş artırarak aktif kalın.
• Spor yapmadan önce doktorunuza danışın.
• Bol su için, tuzu sınırlandırın.
• Enfeksiyonlardan korunmak için hijyen kurallarına dikkat edin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve Akdeniz tipi beslenme önerilir. Taze sebze, meyve, tam tahıl ve yağsız protein kaynaklarını tercih edin. Aşırı tuz ve işlenmiş gıdalardan kaçının. Egzersiz olarak yürüyüş, yüzme ve bisiklet gibi düşük-orta yoğunluklu aktiviteler iyi bir seçimdir; ancak yoğunluğu doktorunuzla birlikte ayarlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir kalp hastalığı yaşamak kaygı ve stres yaratabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak, size ve ailenize iyi gelebilir. Unutmayın, duygusal sağlığınız kalp sağlığınızı da etkiler.

Önleme

Doğuştan oluşan pulmoner arter darlığını önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak hamilelikte sağlıklı yaşam, düzenli takip, alkol ve zararlı maddelerden uzak durmak riski azaltabilir. Sonradan gelişen darlıklarda temel hastalığın kontrolü önemlidir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, akciğer enfeksiyonlarını önleyerek kalp üzerindeki yükü azaltabilir. Hangi aşıların size uygun olduğunu doktorunuzla görüşün. Sağlık Bakanlığı'nın aşı takvimine uygun hareket edin.

Tarama programları

Ailede doğuştan kalp hastalığı varsa veya bebekte risk belirtileri görülüyorsa, doğum sonrası yapılacak muayene ve ekokardiyografi erken tanı sağlayabilir. Rutin kontrollerde doktorunuz üfürüm duyarsa ileri inceleme isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalbin sağ karıncığında büyüme ve kalp yetmezliği
• Akciğer damarlarında hasar (pulmoner hipertansiyon)
• Kalp ritim bozuklukları
• Kan pıhtısı oluşumu
• Ani bayılma veya ciddi olaylar

Uzun vadeli görünüm

Günümüzde tanı ve tedavi yöntemleri çok gelişmiştir. Hafif ve orta dereceli darlıkların büyük bölümü başarıyla tedavi edilir; tedavi gören kişilerin çoğu normal bir yaşam sürebilir. Düzenli takip ve uygun tedaviyle uzun vadeli sonuçlar genellikle olumludur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.