Rektosel Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yolları

Genel Bakış

Rektosel, kalın bağırsağın son bölümü olan rektum ile vajina arasındaki duvarın zayıflamasıdır. Bu zayıflıktan dolayı rektum, vajinanın içine doğru balon gibi şişer. Halk arasında 'rektum fıtığı' ya da 'vajina arka duvar sarkması' olarak da bilinir. Kanser değildir ve genellikle yaşamı tehdit etmez.

Rektosel, özellikle 40 yaş üzeri kadınlarda ve birden fazla doğum yapmış kadınlarda oldukça sık görülür. Ancak çoğu kadın hafif belirtiler yaşadığı için doktora başvurmayabilir.

Rektosel en çok kadınları etkiler. Vajinal doğum yapmış olmak, yaşlanmak, kronik kabızlık, sürekli ağır kaldırmak ve obezite rektosel görülme olasılığını artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Vajinada dolgunluk veya baskı hissi
• Vajinadan dışarı taşan bir şişlik fark etme (genellikle ayakta ya da dışkılama sırasında daha belirgin)
• Dışkılamayı başlatmakta veya tamamlamakta zorluk
• Dışkı yapabilmek için vajinaya parmak ile destek verme ihtiyacı
• Bağırsakların tamamen boşalmadığı hissi
• Uzun süreli kabızlık veya dışkıyı itmek için sürekli ıkınma
• Cinsel ilişki sırasında rahatsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda rektosel çok nadir bir durumdur. Kız çocuklarında vajinal bölgede şişlik, kabızlık veya ağrılı dışkılama görülürse mutlaka çocuk sağlığı uzmanına başvurulmalıdır. Bu belirtiler başka bir sağlık sorununun işareti olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşla birlikte bağ dokusu zayıflayacağı için belirtiler daha belirgin olabilir.
• Dışkılama sırasında zorlanma ve parmakla müdahale ihtiyacı artabilir.
• İdrar kaçırma veya kabızlık gibi ek sorunlar da eşlik edebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Vajinal doğum sırasında pelvik kasların ve bağ dokusunun zedelenmesi
• Kronik kabızlık nedeniyle uzun süre ıkınma
• Yaşlanmaya bağlı olarak bağ dokusunun zayıflaması
• Sürekli ağır kaldırmak
• Histerektomi (rahim alınması) ameliyatları sonrası doku desteğinin azalması

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Birden fazla vajinal doğum
• Doğumda forseps veya vakum kullanılması
• Ailede pelvik organ sarkması öyküsü
• Obezite
• Kronik öksürük (örneğin sigara içenlerde)
• Kronik kabızlık

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani ve şiddetli pelvik veya karın ağrısı
• Bağırsak hareketlerinin durması veya gaz çıkaramama
• Vajinal bölgede morarma, çok şiddetli ağrı veya dışarı çıkan kitlenin geri itilememesi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Vajinada baskı, dolgunluk veya sarkma hissi
• Dışkılama sırasında parmak ile vajinayı desteklemek zorunda kalmak
• Bağırsaklarınızın tam boşalmadığını hissetmek
• Kabızlık veya dışkılamada zorlanma sorununun sürekli hale gelmesi

Tanı

Doktorunuz, şikayetlerinizi dinledikten sonra jinekolojik muayene yapabilir. Muayene sırasında sizden ayağa kalkmanız veya ıkınmanız istenebilir. Bu sayede sarkmanın derecesi değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Pelvik muayene (vajinal muayene)
• Rektal muayene (doktorun parmakla makat bölgesini kontrol etmesi)
• Gerektiğinde dışkılama sırasında çekilen röntgen (defekografi)
• Nadir durumlarda pelvik MR veya endoskopi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısız ve birkaç dakika sürer. Doktorunuz sizden vajinal sarkmayı daha iyi görmek için birkaç farklı pozisyonda ıkınmanızı isteyebilir. Tanı sonrasında sizinle birlikte bir tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Rektosel tedavisi, belirtilerinizin şiddetine, sarkmanın derecesine ve günlük yaşamınızı ne kadar etkilediğine göre değişir. Tedavi her zaman ameliyat gerektirmez. Önce yaşam tarzı değişiklikleri ve pelvik taban egzersizleri önerilir.

Evde kişisel bakım

• Pelvik taban kaslarını güçlendiren egzersizler (Kegel egzersizi) yapmak
• Kabızlığı önlemek için bol su içmek ve lifli gıdalar tüketmek
• Ağır kaldırmaktan kaçınmak
• Uzun süre ayakta kalmaktan kaçınmak
• Dışkılama sırasında ıkınmamak ve tuvalette uzun süre oturmamak
• Gerekirse pelvik destek amaçlı vajinal peser (halka) kullanımı hakkında doktorunuzla görüşmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz pelvik taban fizyoterapisi, vajinal peser (halka) yerleştirilmesi veya östrojen içeren vajinal kremler gibi ameliyatsız tedavi seçeneklerini değerlendirebilir. Hangi ilacın veya ürünün sizin için uygun olduğuna yalnızca doktorunuz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer belirtiler günlük yaşamınızı ciddi şekilde etkiliyorsa, dışkılama işlevi bozuluyorsa veya diğer tedaviler işe yaramıyorsa cerrahi onarım düşünülebilir. Ameliyat kararı, sizin genel sağlık durumunuz ve sarkmanın özelliklerine göre jinekoloji veya ürojinekoloji uzmanı tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Rektosel ile yaşamak zorlu görünebilir, ancak belirtileri yönetmenin birçok yolu vardır. Belirtilerinizi tetikleyen durumları öğrenmek (örneğin uzun süre ayakta durmak veya ağır kaldırmak) ve bunlardan kaçınmak şikayetlerinizi azaltabilir. Düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenme, pelvik sağlığınızı korumada önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kabızlıktan kaçınmak için her gün yeterli miktarda su için (günde en az 1,5-2 litre).
• Günlük yürüyüş gibi hafif ama düzenli fiziksel aktivite yapın.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin; kronik öksürük pelvik bölgeye baskı yapar.
• Ağırlık kaldırmak yerine vücudu zorlamadan hareket etmeyi öğrenin.
• Düzenli olarak pelvik taban egzersizlerini günlük rutine ekleyin.

Diyet ve egzersiz

Lif açısından zengin bir beslenme düzenli bağırsak hareketlerini destekler. Tam tahıllar, meyve ve sebzeler iyi birer lif kaynağıdır. Ayrıca günde yeterli su içmek, lifin etkisini artırır. Pelvik taban egzersizleri, kasları güçlendirerek sarkmanın ilerlemesini yavaşlatabilir. Yoga, pilates ve hafif kardiyo da uygundur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Rektosel bazı kadınlarda utanç, kaygı ve sosyal izolasyon hissine neden olabilir. Bu durumun tıbbi bir sorun olduğunu ve yalnız olmadığınızı bilmek önemlidir. Duygusal olarak zorlanıyorsanız bir psikolog veya danışmandan destek almak faydalı olabilir.

Önleme

Rektosel tamamen önlenebilir bir durum değildir, ancak riski azaltmak mümkündür. Kabızlığı önlemek, pelvik taban kaslarını güçlü tutmak, sağlıklı bir kiloda kalmak ve doğum sonrası doktor önerisiyle egzersiz yapmak, sarkmanın oluşma veya ilerleme riskini azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sarkmanın zamanla ilerleyerek daha belirgin hale gelmesi
• Dışkılamanın zorlaşması ve kişinin yaşam kalitesinin düşmesi
• Rektumda sürekli basınca bağlı ülser (yaralar) oluşması
• İdrar kaçırma veya idrar yapma güçlüğü gibi ek pelvik sorunların ortaya çıkması
• Nadir durumlarda bağırsak tıkanıklığı belirtilerinin gelişmesi

Uzun vadeli görünüm

Rektosel, yaşamı tehdit eden bir durum değildir ve tedavi seçenekleri oldukça başarılıdır. Doğru tedavi ve yaşam tarzı değişikliği ile çoğu kadın belirtilerini kontrol altına alabilir ve günlük aktivitelerine rahatça dönebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.