Skuamöz Hücreli Cilt Kanseri: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Genel Bakış

Skuamöz hücreli karsinom, cildin en üst tabakasındaki yassı (skuamöz) hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla oluşan bir cilt kanseridir. En sık güneş hasarına bağlı ortaya çıkar. Genellikle yavaş büyür, ancak erken tanı ve tedavi ile büyük çoğunluğu tamamen iyileşir.

Evet. Cilt kanserleri içinde en sık görülen ikinci türdür; açık tenli bireylerde daha yaygındır. Tanı sayısı her geçen yıl artmakla birlikte erken tanıda tedavi şansı yüksektir.

Açık tenli, açık renk göz ve saça sahip kişiler, yaşı ellinin üzerinde olanlar, uzun süre açık havada çalışanlar, solaryum kullananlar ve bağışıklık sistemi baskılanmış bireylerde daha sık görülür. Bununla birlikte güneşe maruz kalan herkeste gelişebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte iyileşmeyen, kabuklanan veya kanayan bir yara
• Sert, kabarık, kırmızı ya da ten renginde bir yumru
• Zamanla büyüyen pullu, pürüzlü veya siğil benzeri bir leke
• Yaranın kenarında ağrı, hassasiyet veya kaşıntı
• İz yapmadan kapanıp yeniden açılan yara

Çocuklarda belirtiler

• Skuamöz hücreli karsinom çocuklarda çok nadirdir.
• Nadir görülen vakalar genellikle bağışıklık sistemi bozukluğu, organ nakli veya kalıtsal cilt hastalıklarıyla ilişkilidir.
• Çocukta kabuklu, kanayan veya büyüyen bir lezyon varsa çocuk doktoru değerlendirmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta daha sık görülür ve yüz, kulaklar, saçlı deri ve eller en sık tutulan bölgelerdir.
• Yaşlılarda cilt kuruluğu ve yaralar sık olduğu için cilt kanseri gözden kaçabilir; 4-6 haftadan uzun süren yaralar mutlaka muayene edilmelidir.
• İleri yaşta bile erken tanı ve tedavi etkilidir, bu nedenle yaş tedaviden kaçınmak için bir gerekçe değildir.

Nedenler

Ana nedenler

• Güneşten gelen ultraviyole (UV) ışınlarına uzun yıllar maruz kalmak
• Solaryum cihazları gibi yapay UV ışık kaynakları
• Uzun süreli cilt hasarı: kronik yaralar, yanık izleri ve daha önce radyoterapi alan cilt bölgeleri
• Bazı virüsler, özellikle HPV (human papilloma virüs) ile enfeksiyon

Risk faktörleri

• Açık ten, sarışın veya kızıl saç, mavi-yeşil göz
• Çocuklukta veya yaşamın herhangi bir döneminde güneş yanığı geçirmiş olmak
• Güneşe yoğun ve tekrarlayan şekilde korunmasız maruz kalmak
• Solaryum kullanımı
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanımı veya organ nakli
• Ciltte yanık izi, kronik yara veya skar dokusu bulunması
• Daha önce cilt kanseri tanısı almış olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bir yara 4-6 hafta içinde iyileşmediyse veya kanamaya devam ediyorsa
• Ciltteki lezyon hızla büyüyorsa veya çapı 1 cm'i geçiyorsa
• Bağışıklık sisteminiz zayıfsa ve yeni bir deri lezyonu fark ederseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yeni ortaya çıkan herhangi bir cilt lezyonunu yıllık muayenede doktorunuza gösterin.
• Güneşe çok maruz kalanlar ve risk grubundakiler yılda bir dermatoloji kontrolü yaptırmalıdır.

Tanı

Doktor, lezyonu önce gözle ve ışıklı büyüteçle (dermoskop) inceler. Şüpheli bulursa lokal anestezi ile çok küçük bir doku parçası alır. Bu işleme biyopsi denir. Kesin tanı, alınan doku örneğinin laboratuvarda mikroskop altında incelenmesiyle konur.

Yapılabilecek testler

• Dermoskopi: lezyonun büyütülerek incelendiği cihazla değerlendirme
• Biyopsi: şüpheli bölgeden lokal anestezi ile doku örneği alınması
• Görüntüleme: tümör derin veya ileri evre ise lenf bezleri ve diğer organları değerlendirmek için yapılabilir

Randevunuzda neler beklenir

Muayeneniz genellikle birkaç dakika sürer. Biyopsi öncesi bölgenin uyuşturulması için iğne yapılır; olay sırasında hafif bir baskı hissedebilirsiniz. İşlem sonrası bölge kapatılır ve aynı gün evinize dönebilirsiniz. Sonuç ortalama bir ila iki hafta içinde açıklanır.

Tedavi

Tedavi, tümörün büyüklüğü, yerleşimi, derinliği ve hastanın genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilir. Erken evredeki çoğu skuamöz hücreli karsinom küçük bir cilt operasyonu ile tamamen çıkarılabilir. Daha ileri durumlarda ışın tedavisi veya sistemik tedaviler gerekebilir. Plan doktorunuz tarafından size özel olarak belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Tedavi sonrası yara bakımı için doktorunuzun önerdiği temizlik ve pansuman kurallarına uyun.
• Bölgeyi güneşten koruyun; yara iyileşmeden doktorunuz önermedikçe güneş kremi sürmeyin.
• Doktorunuza sormadan lezyona herhangi bir krem, bitkisel ürün veya ilaç uygulamayın.
• Sigara ve aşırı alkolden uzak durarak iyileşmeyi destekleyin.

Tıbbi tedaviler

Cerrahi, ana tedavi seçeneğidir. Yüzeysel ve küçük lezyonlarda dondurma (kriyoterapi), küretaj denilen kazıma yöntemi veya lokal olarak uygulanan ilaçlı kremler kullanılabilir. Cerrahiye uygun olmayan, cerrahi bölgesi zor olan veya yayılma riski yüksek olan tümörlerde radyoterapi (ışın tedavisi) önerilebilir. İleri veya metastatik hastalıkta bağışıklık sistemini düzenleyen ya da kanser hücrelerini hedefleyen sistemik tedaviler gündeme gelebilir; bu tedavilerin seçimi ve uygulaması tamamen onkoloji ekibine aittir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi, skuamöz hücreli karsinomda en yaygın ve en kesin tedavi yöntemidir. Tümör, çevresindeki ince bir güvenli doku sınırıyla birlikte çıkarılır. Gerektiğinde Mohs mikrografik cerrahi adı verilen katman katman inceleme tekniği uygulanarak sağlıklı doku en çok korunur.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sonrası çoğu hasta normal hayatına döner. Ciltte çoğu zaman hafif bir iz kalabilir. Yeni lezyonları erken fark etmek için cildinizi düzenli olarak kontrol etmek, güneşten korunmayı yaşam biçimi haline getirmek ve kontrol randevularını aksatmamak çok önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her ay ayna ve iyi ışık kullanarak tüm vücudunuzu inceleyin.
• Her gün güneş koruyucuyu eller ve yüz dahil açıkta kalan bölgelere sürün.
• Güneşin dik geldiği öğle saatlerinde gölgede kalmaya çalışın; geniş kenarlı şapka ve UV korumalı güneş gözlüğü kullanın.
• Solaryum cihazlarını kullanmayın.
• Kontrol randevularınızı ihmal etmeyin.

Diyet ve egzersiz

Kanserin iyileşmesi için özel bir beslenme programı yoktur. Ancak renkli sebze ve meyveler, tam tahıllar ve yeterli protein içeren dengeli beslenme, düzenli hafif egzersiz ve yeterli su içmek bağışıklık sistemini destekler. Doktorunuzun sakıncası yoksa günde 20-30 dakika yürüyüş yapabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı almak herkeste kaygı, korku ve belirsizlik duygularına yol açabilir. Özellikle görünür bölgelerdeki tümörlerde öz saygı ve beden algısı etkilenebilir. Bu duygular normaldir; gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin. Duygularınızı sevdiklerinizle paylaşmanız da rahatlatıcı olabilir.

Önleme

Büyük oranda önlenebilir. En etkili koruma, güneşin UV ışınlarından kaçınmaktır. Güneş koruyucuyu her gün düzenli kullanmak, gölgede kalmak ve koruyucu kıyafet giymek hastalık riskini belirgin şekilde azaltır. Ayrıca kendi kendine cilt muayenesi yapmak, oluşabilecek cilt kanserlerini erken yakalamaya yardımcı olur.

Aşılar

Skuamöz hücreli karsinomu doğrudan önleyen bir aşı şu anda yoktur. HPV ile ilişkili bazı kanser türlerine karşı aşı bulunmakla birlikte, cilt kanserinden korunmada aşının rolü sınırlıdır; en etkili koruma güneşten korunmadır.

Tarama programları

Skuamöz hücreli karsinom için toplumsal bir tarama programı yoktur. Risk grubundaki kişilerin yılda bir dermatolog tarafından tüm deri muayenesi yaptırması, korunma ve erken tanı açısından en uygun yaklaşımdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tümör zamanla cildin altındaki yağ dokusuna, kaslara ve hatta kemiğe kadar ilerleyebilir.
• Çevredeki lenf bezlerine sıçrayabilir ve orada büyümeye devam edebilir.
• Nadiren uzak organlara, örneğin akciğere veya karaciğere yayılabilir.
• Tedavi edilmezse ağrılı, kanayan ve enfeksiyon kapan bir yara oluşabilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken evrede tanı konan skuamöz hücreli karsinomların büyük bölümü tamamen iyileşir. Düzenli takip, güneş koruması ve yeni lezyonların erken incelenmesiyle tekrarlama ve yayılma riski oldukça düşüktür. Umutlu olmak ve tedaviyi geciktirmemek iyileşmenin en güçlü yardımcısıdır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı – Kanser Dairesi Başkanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.