Omurga Kırıkları (Omur Kırıkları) Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Omurga kırığı, sırtınızdaki omur adı verilen kemiklerden birinin çatlaması veya kırılmasıdır. Omurga, başınızı ve gövdenizi dik tutan, içinde omuriliği koruyan kemik yapıdır. Kırık; düşme, trafik kazası gibi travmalar veya zayıflamış kemikler nedeniyle oluşabilir.

Evet, özellikle yaşlılarda ve kemik erimesi olan kişilerde oldukça yaygındır. Gençlerde daha çok yüksek enerjili travmalar sonucunda görülür.

Her yaşta görülebilir, ancak yaşlı kadınlar, osteoporozu olanlar, kemik yoğunluğu düşük kişiler ve travmaya maruz kalanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sırt veya boyun bölgesinde ani ve keskin ağrı
• Ağrının hareketle, öksürükle veya ayakta durmakla artması
• Kırık bölgesinde hassasiyet ve şişlik
• Hareket kısıtlılığı veya eğilmede zorluk
• Bazı durumlarda kol veya bacakta uyuşma, güçsüzlük ve karıncalanma
• Yalnızca hafif bir zorlanma sonrası bile ortaya çıkan sırt ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda düşme veya spor yaralanması sonrası sırt ağrısı
• Çocuğun sırtına dokunulduğunda ağlaması veya huzursuz olması
• Yürümekten kaçınma veya hareket etmek istememe
• Yüksekten düşme veya baş aşağı düşme gibi travma öyküsü varsa dikkatli olunmalıdır

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Öne eğilme veya hafif bir çarpma sonrası gelişen sırt ağrısı
• Boy kısalması ve kamburlaşma
• Sırt ağrısı nedeniyle günlük aktivitelerde azalma
• Dinlenmekle geçmeyen, yataktan kalkarken artan ağrı

Nedenler

Ana nedenler

• Trafik kazası, yüksekten düşme, spor yaralanması gibi travmalar
• Osteoporoz nedeniyle zayıflamış kemiklerin kendiliğinden ya da hafif zorlanmayla kırılması
• Tümörler, enfeksiyonlar veya bazı hastalıkların omurga kemiklerini zayıflatması

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Kadın cinsiyet ve menopoz sonrası dönem
• Osteoporoz veya düşük kemik yoğunluğu
• Daha önce kırık öyküsü
• Bazı kronik hastalıklar ve uzun süreli bazı ilaçlar
• Denge sorunları veya düşme riskini artıran durumlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Herhangi bir travma sonrası boyun veya sırt ağrısı
• Kol, bacak veya kasık bölgesinde uyuşma ya da güç kaybı
• İdrar veya bağırsak kontrolünde ani kayıp
• Ağrıyla birlikte ateş, titreme veya genel durum bozukluğu

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirli bir neden olmaksızın yavaş yavaş artan sırt ağrısı
• Yaşlılıkta boy kısalması veya kamburlaşma fark edilmesi
• Osteoporoz riski taşıyan kişilerde düşme sonrası sırt ağrısı
• Sırt ağrısı nedeniyle uyku, iş veya günlük aktivitelerin etkilenmesi

Tanı

Doktor öncelikle ayrıntılı öykünüzü alır, fizik muayene yapar ve sinir fonksiyonlarınızı değerlendirir. Ardından görüntüleme yöntemleriyle kırığın yeri ve şiddeti belirlenir.

Yapılabilecek testler

• Röntgen grafisi: Kırığın varlığını ve hizasını gösterir.
• Bilgisayarlı tomografi: Kemik yapıyı daha ayrıntılı gösterir.
• Manyetik rezonans görüntüleme: Omurilik, sinirler ve yumuşak dokuları değerlendirir.
• Kemik yoğunluğu ölçümü: Osteoporoz olup olmadığını anlamak için yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde hastaneye yatmanız gerekebilir ya da ayakta tetkiklerle işlem tamamlanabilir. Görüntüleme sırasında hareketsiz durmanız istenir; genellikle ağrılı bir işlem değildir. Sonuçlar çıktığında doktorunuz kırığın türüne göre tedavi seçeneklerini anlatacaktır.

Tedavi

Omurga kırığının tedavisi; kırığın yeri, tipi, ne kadar kaydığı ve omurilik ya da sinirlerin etkilenip etkilenmediğine göre değişir. Birçok omurga kırığı cerrahi gerektirmez; korse, dinlenme ve ağrı yönetimiyle iyileşebilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği süre boyunca yorucu aktivitelerden kaçının
• Kısa süreli istirahat ve sonrasında kontrollü hareket etme planına uyun
• Öksürürken veya hapşırırken sırtınızı desteklemek için elinizle hafifçe bastırın
• Yatış ve kalkış pozisyonlarında yuvarlanarak hareket edin, ani eğilme ve dönmelerden kaçının

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrı kontrolü için uygun ağrı kesiciler veya kas gevşeticiler önerebilir; ancak bu ilaçlar yalnızca doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Fizik tedavi ve rehabilitasyon programı kas gücünü artırmak, duruşu düzeltmek ve iyileşmeyi hızlandırmak için planlanabilir. Bazı hastalarda kırığın stabil hale getirilmesi amacıyla korse kullanılabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kırık omuriliği veya sinirleri sıkıştırıyorsa, omurga dengesi bozulmuşsa veya kapalı tedaviyle iyileşme sağlanamıyorsa cerrahi gerekebilir. Ameliyat; kemik parçalarını sabitlemek, baskıyı azaltmak ya da omurgayı desteklemek için yapılabilir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme sürecinde sırt ağrınızı artıran hareketlerden kaçının, ancak tamamen hareketsiz kalmayın. Doktorunuzun veya fizyoterapistinizin önerdiği aktivite düzeyine sadık kalın. Yeterli uyku, sağlıklı beslenme ve sigara içmemek iyileşmeyi destekler.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yataktan kalkarken veya yatarken yavaş ve kontrollü hareket edin
• Yerden bir şey alırken dizlerinizi bükün, belinizden eğilmeyin
• Ağır kaldırmaktan kaçının
• Evde düşmeyi önlemek için kaygan zeminleri düzeltin, yeterli aydınlatma sağlayın
• Uzun süre ayakta durmak veya oturmak yerine sık sık pozisyon değiştirin

Diyet ve egzersiz

D vitamini ve kalsiyumdan zengin beslenme kemik sağlığını destekler; ancak takviye kullanmadan önce doktorunuza danışın. Doktorunuzun onayıyla yürüyüş, yüzme gibi düşük etkili egzersizler kasları güçlendirir, dengeyi artırır ve iyileşmeye yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Omurga kırığı; ağrı, hareket kısıtlılığı ve başkalarına bağımlı olma endişesi nedeniyle kaygı, üzüntü ve moral bozukluğu yaratabilir. Bu duygular normaldir. İyileşmenin zaman aldığını kendinize hatırlatın ve duygularınızı doktorunuzla ya da güvendiğiniz bir yakınınızla paylaşın. Aşırı umutsuzluk veya kendinize zarar verme düşünceleriniz olursa derhal 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Her omurga kırığı önlenemez, ancak düşme riskini azaltmak ve kemik sağlığını korumak kırık olasılığını düşürür. Dengeli beslenme, düzenli egzersiz, sigaradan kaçınma ve güvenli yaşam alanları oluşturma önemlidir.

Aşılar

Aşılarla omurga kırıkları doğrudan önlenmez. Ancak özellikle yaşlılarda önerilen grip ve zatürre aşıları, düşmeye ve kırığa yol açabilecek ciddi enfeksiyonların önlenmesine yardımcı olabilir. Bu konuda aile hekiminizden bilgi alabilirsiniz.

Tarama programları

Osteoporoz riski taşıyan 65 yaş üstü kadınlar ve risk faktörü olan diğer kişilerde kemik yoğunluğu taraması önerilebilir. Taramanın ne zaman ve hangi sıklıkla yapılacağına doktorunuz karar vermelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kırığın kaymaması ve yanlış kaynaması
• Kronik sırt ağrısı ve hareket kısıtlılığı
• Omurilik veya sinir hasarı nedeniyle kalıcı uyuşma, güçsüzlük ya da felç
• Yaşlılarda boy kısalması ve kamburlaşmanın ilerlemesi
• Kan pıhtısı, yatak yarası gibi uzun süre hareketsiz kalma sorunları

Uzun vadeli görünüm

Omurga kırıklarının büyük bölümü, doğru tedavi ve düzenli takiple iyileşir. Cerrahi gereken durumlarda bile çağdaş yöntemler sayesinde başarılı sonuçlar alınabilir. İyileşme süreci haftalar veya aylar sürebilir, ancak sabır ve düzenli doktor kontrolü ile pek çok kişi günlük yaşamına geri döner.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.