SCAD (Spontan Koroner Arter Diseksiyonu) Nedir?

Genel Bakış

Spontan koroner arter diseksiyonu (SCAD), kalbi besleyen atardamar duvarının aniden yırtılmasıdır. Bu yırtılma damarın iç zarı ile dış zarı arasında kan birikmesine neden olarak damarı daraltabilir veya tıkayabilir. Böylece kalp kası yeterli kan ve oksijen alamaz ve kalp krizi belirtileri ortaya çıkabilir.

Hayır, SCAD nadir görülür. Kalp krizi geçiren kişilerin küçük bir kısmında SCAD saptanır.

SCAD en sık 40'lı ve 50'li yaşlardaki kadınları etkiler. Ancak erkeklerde, genç kadınlarda hatta çocuklarda da görülebilir. Doğum sonrası dönem, aşırı stres veya yoğun egzersiz gibi durumlarla bağlantılı olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs ağrısı veya göğüste baskı hissi
• Nefes darlığı
• Soğuk terleme
• Mide bulantısı veya kusma
• Baş dönmesi
• Ağrının çeneye, boyna, sırta veya kola yayılması
• Yorgunluk veya halsizlik

Nedenler

Ana nedenler

• SCAD'ın kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir.
• Damar duvarında, damar sertliğiyle ilgisi olmayan bir yırtılma meydana gelir.
• Bu yırtılma damarın iç tabakası ile dış tabakası arasında kan birikmesine yol açar.

Risk faktörleri

• Kadın olmak (özellikle 40-50 yaş arası)
• Yeni doğum yapmış olmak (doğum sonrası ilk haftalar)
• Aşırı duygusal stres veya yoğun fiziksel egzersiz
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Bağ dokusu hastalıkları (vücudun bağ dokusunu etkileyen bazı genetik durumlar)
• Hormonal değişimler, örneğin doğum kontrol ilaçları veya hormon tedavisi kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma gibi kalp krizi belirtileri yaşarsanız hemen 112'yi arayın.
• Kalp krizi belirtileriyle karşılaşırsanız beklemeyin; acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• SCAD geçirdiyseniz veya ailenizde SCAD öyküsü varsa, kalp muayeneniz için aile hekiminize veya kardiyoloji uzmanına başvurun.
• Risk faktörleriniz varsa, düzenli kontrollerinizi yaptırın.

Tanı

Doktorunuz, şikayetlerinizi ve risk faktörlerinizi dinledikten sonra kalp ve damar sağlığınızı değerlendirmek için bazı testler isteyebilir. SCAD'ın kesin tanısı, kalp damarlarının görüntülenmesi ile konulur.

Yapılabilecek testler

• Koroner anjiyografi: Kalp damarlarına kontrast madde verilerek damarların röntgen ile görüntülendiği bir işlemdir.
• Elektrokardiyogram (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesini ölçen hızlı ve ağrısız bir testtir.
• Ekokardiyografi: Ses dalgalarıyla kalbin yapısını ve hareketini gösteren bir ultrason testidir.
• Kalp MR'ı: Kalp kasının ve damarların detaylı görüntülenmesini sağlar.
• Kan testleri: Kalp kasının hasarını gösteren bazı enzimleri ölçer.

Randevunuzda neler beklenir

Göğüs ağrısı ile acil servise gittiğinizde, doktorlar öncelikle hayatı tehdit eden durumları ekarte etmek için hızlıca değerlendirme yapar. Gerekli görülürse anjiyografi işlemi aynı gün yapılabilir. Bu süreçte sağlık ekibi size ne yapıldığını adım adım anlatacaktır.

Tedavi

SCAD tedavisi kişiye göre değişir. Bazı kişilerde damar yırtılması kendiliğinden iyileşebilir. Tedavinin temel amacı belirtileri kontrol altına almak, kalbi korumak ve tekrar oluşma riskini azaltmaktır. Doktorunuz, hangi tedavi yaklaşımının sizin için en uygun olduğuna karar verecektir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun verdiği dinlenme planına uyun.
• Stresle başa çıkma yöntemleri öğrenin; örneğin nefes egzersizleri ve meditasyon konusunda destek alın.
• Sigara ve alkolden kaçının.
• Kalp rehabilitasyon programına katılmak isteyip istemediğinizi doktorunuzla konuşun.

Tıbbi tedaviler

SCAD tedavisinde doktorlar, tansiyonu kontrol altına almak, kan pıhtılaşmasını önlemek, ağrıyı hafifletmek veya kalp ritmini düzenlemek için bazı ilaçlar önerebilir. Hangi ilacın kullanılacağı hastanın durumuna göre belirlenir ve bu kararı yalnızca doktorunuz verebilir. İlaçların isimleri, dozları ve kullanım süreleri doktor tarafından planlanır. Bu nedenle doktorunuza danışmadan ilaç kullanmayınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, damar tıkanıklığı ciddiyse ve kan akışı sağlanamıyorsa, stent takılması veya baypas ameliyatı gibi girişimsel işlemler gerekebilir. Ancak SCAD'da damar duvarı hassas olduğu için cerrahiye genellikle son çare olarak başvurulur.

Bu durumla yaşamak

SCAD geçirdikten sonra iyileşme süreci kişiden kişiye değişir. İlk aylarda yorulmamak, ağır eforlardan kaçınmak ve doktorunuzun önerilerine uymak önemlidir. Zamanla normal hayatınıza dönebilirsiniz, ancak vücudunuzun sinyallerini dinlemek ve dinlenmeye zaman ayırmak gerekir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı ve dengeli beslenin; tuz tüketimini azaltın.
• Doktorunuzun onayıyla düzenli ve orta düzeyde egzersiz yapın.
• Sigara içmeyin ve dumansız bir ortamda yaşayın.
• Uyku düzeninize özen gösterin.

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir beslenme planı; sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağları içerir. İşlenmiş gıdaları ve aşırı tuzu sınırlamak faydalıdır. Egzersiz için doktorunuzdan veya kalp rehabilitasyon programındaki uzmanlardan size uygun bir plan isteyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

SCAD hem bedensel hem duygusal olarak zor bir deneyim olabilir. Kaygı, depresyon ve korku hissetmek normaldir. Bu duygularınızı aileniz ve arkadaşlarınızla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almayı düşünün.

Önleme

SCAD'ın kesin bir önleme yöntemi bilinmemektedir çünkü nedeni tam olarak anlaşılamamıştır. Ancak yüksek tansiyonu kontrol altında tutmak, sigarayı bırakmak, sağlıklı beslenmek ve aşırı stresli durumlardan kaçınmak genel kalp sağlığını korur ve riski azaltabilir. Eğer daha önce SCAD geçirdiyseniz, doktorunuzun önerdiği kontrolleri düzenli yaptırmanız önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi (miyokard enfarktüsü)
• Kalp yetmezliği
• Kalp ritim bozuklukları (aritmi)
• Nadiren ani kalp durması

Uzun vadeli görünüm

SCAD geçiren kişilerin büyük bir bölümü, uygun tedavi ve takiplerle sağlıklarına kavuşur. Ancak bazı kişilerde kalp problemleri kalıcı olabilir veya ilerleyen yıllarda tekrar SCAD ortaya çıkabilir. Bu nedenle doktor kontrolünü düzenli yaptırmak ve önerilen yaşam tarzı değişikliklerini uygulamak büyük önem taşır. Umut verici olan şu ki, çoğu kişi normal hayatına dönebilmektedir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.