Triküspit Kapak Hastalığı Nedir?

Genel Bakış

Triküspit kapak, kalbin sağ üst odacığı (sağ kulakçık) ile sağ alt odacığı (sağ karıncık) arasında bulunan bir yapıdır. Görevi, kanın bu odacıklar arasında doğru yönde akmasını sağlamaktır. Triküspit kapak hastalığında bu kapak düzgün çalışmaz; ya daralarak kan akışını engeller (stenoz), ya da tam kapanmayarak sızıntı yapar (yetmezlik). Bu durum kalbin sağ tarafında zorlanma yaratır ve zamanla sağ kalp yetmezliğine ilerleyebilir.

Triküspit kapak hastalığı, kalp kapak hastalıkları arasında en az görülenlerden biridir. Genellikle tek başına değil, başka kalp problemleriyle birlikte ortaya çıkar.

Her yaşta görülebilir ancak orta ve ileri yaşlarda daha sıktır. Doğuştan olabileceği gibi, romatizmal ateş geçirmiş kişilerde, kalp yetmezliği olanlarda veya enfeksiyonlara bağlı olarak da gelişebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve güçsüzlük
• Bacaklarda, ayak bileklerinde ve karında şişlik (ödem)
• Çarpıntı hissi
• Eforla nefes darlığı
• Karında dolgunluk ve iştahsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Beslenme sırasında çabuk yorulma ve emme güçlüğü
• Kilo alamama ve gelişme geriliği
• Soluk görünüm ve sık nefes alıp verme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha yavaş gelişir ve başka sağlık sorunlarıyla karışabilir.
• Özellikle efor sırasında göğüs rahatsızlığı veya nefes darlığı
• Bacak şişlikleri, gece idrara sık çıkma ve uyku güçlüğü

Nedenler

Ana nedenler

• Romatizmal ateş: Tedavi edilmemiş boğaz enfeksiyonları sonrası gelişebilen ve kalp kapaklarını hasarlayan bir hastalıktır.
• Enfektif endokardit: Kalp kapaklarında mikroplara bağlı gelişen iltihap, kapağı tahrip edebilir.
• Doğuştan gelen yapısal bozukluklar: Örneğin Ebstein anomalisi gibi.
• Sağ karıncık genişlemesi: Kalp yetmezliğine bağlı olarak sağ karıncık büyür ve kapağın sızıntısı artar.
• Kalp pili veya kateter işlemleri: Bu cihazlara bağlı olarak kapak yapısına zarar gelebilir.

Risk faktörleri

• Geçirilmiş romatizmal ateş
• Damar içi madde kullanımı veya yetersiz diş bakımı gibi enfeksiyon riskini artıran durumlar
• Kalp yetmezliği veya akciğer hipertansiyonu
• Radyasyon tedavisi veya bazı ilaçların uzun süreli kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı, çarpıntı veya bacak şişliği gibi belirtiler giderek kötüleşiyorsa aynı gün doktorunuza başvurun.
• Göğüste rahatsızlık, baskı veya ağrı hissediyorsanız aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yorgunluk, bacaklarda hafif şişlik, çarpıntı gibi belirtileriniz varsa ve bunlar yeni başladıysa bir kardiyologdan randevu alın.
• Kalp hastalığınız varsa veya risk faktörleriniz varsa düzenli kontrol randevularınızı ihmal etmeyin.

Tanı

Tanı için doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, ailenizdeki kalp hastalıklarını sorar, fizik muayene yapar ve stetoskopla kalbinizi dinler. Muayene bulgularına göre görüntüleme testleri ister.

Yapılabilecek testler

• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu): Kapak yapısını, hareketini ve kan akışını değerlendirir. Tanıda en sık kullanılan testtir.
• Elektrokardiyografi (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesini ve ritim bozukluklarını kaydeder.
• Göğüs röntgeni: Kalbin boyutunu ve akciğerlerdeki durumu gösterir.
• Kalp kateterizasyonu: Bazı vakalarda basınçları ölçmek ve şiddeti belirlemek için yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle aynı gün tamamlanabilecek testlerden oluşur. Ekokardiyografi sırasında göğsünüze bir jel sürülür ve bir prob yardımıyla görüntü alınır; ağrılı değildir. EKG ve röntgen de kısa sürede yapılır. Sonuçlar doktorunuz tarafından değerlendirilip size açıklanır.

Tedavi

Tedavi, hastalığın tipine (daralma mı sızıntı mı), şiddetine, belirtilerinize ve genel sağlık durumunuza göre kişiselleştirilir. Amaç kalbin iş yükünü azaltmak, belirtileri gidermek ve kalp yetmezliğine ilerlemeyi önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Tuz tüketimini azaltın; turşu, cips, hazır çorba gibi tuzlu ürünlerden kaçının.
• Doktorunuzun önerdiği sıvı miktarını aşmayın.
• Kilonuzu günlük takip edin, artışı doktorunuza bildirin.
• Yorucu aktivitelerden kaçının, enerji tasarrufu için dinlenme araları verin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedavide genellikle vücuttaki fazla sıvıyı atmaya yardımcı ilaçlar, kalp atışını düzenleyen ilaçlar veya kan pıhtılaşmasını önleyen ilaçlar kullanılır. Bazı durumlarda altta yatan enfeksiyon için antibiyotik tedavisi gerekebilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna doktorunuz karar verir; ilaçların isimleri ve dozları mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri düzey triküspit kapak hastalığında, belirtiler ilaçlarla kontrol altına alınamıyorsa veya kalp fonksiyonları bozuluyorsa cerrahi seçenekler devreye girer. Cerrahide kapak onarımı (kendi kapağının düzeltilmesi) veya kapak değişimi (yapay kapak takılması) yapılabilir. Yöntem; kapağın durumu, hastanın yaşı ve genel sağlığı göz önüne alınarak seçilir.

Bu durumla yaşamak

Triküspit kapak hastalığı olan çoğu kişi, uygun tedavi ve düzenli takip ile günlük yaşamına devam edebilir. Önemli olan doktor kontrollerini aksatmamak, kilo ve sıvı dengesine dikkat etmek ve belirtilerdeki değişimleri yakından izlemektir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun onayı ile haftanın çoğu günü 20-30 dakika hafif yürüyüş gibi aktiviteler yapın.
• Diş tedavisi, makat muayenesi gibi işlemler öncesinde doktorunuza kalp hastalığınızı mutlaka bildirin.
• Ağır kaldırma, ıkınma ve ani efor gerektiren sporlardan kaçının.

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir beslenme için tuzu sınırlayın, işlenmiş gıdalardan uzak durun, taze sebze ve meyveleri tercih edin. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın; hafif tempolu yürüyüş çoğu hasta için güvenlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir kalp hastalığı ile yaşamak zaman zaman kaygı, üzüntü ve strese yol açabilir. Bu duygularla başa çıkmak için sevdiklerinizle konuşmak, hobiler edinmek ve gevşeme teknikleri deneyebilirsiniz. İhtiyaç halinde bir psikolog veya psikiyatristten profesyonel destek almak bir güçlülük işaretidir. Kendinize zarar verme veya yaşamı sonlandırma düşünceleri yaşıyorsanız, bu bir acil durumdur ve derhal 112'yi arayarak veya en yakın acil servise giderek destek almalısınız.

Önleme

Triküspit kapak hastalığını tamamen önleyecek kesin bir yöntem yoktur. Ancak bazı nedenlere bağlı gelişen kapak hasarını önlemek için boğaz enfeksiyonlarını erken ve uygun şekilde tedavi ettirmek, diş ve diş eti bakımına özen göstermek, riskli işlemlerde doktor bilgilendirmek yapılacaklar arasındadır.

Aşılar

Doktorunuzun önerdiği grip ve zatürre aşıları, kalp üzerinde etkili olabilecek enfeksiyonlara karşı korunmanıza yardımcı olur. Aşı takvimi için aile hekiminize veya kardiyoloğunuza danışın.

Tarama programları

Toplumda rutin tarama önerilmez. Ancak romatizmal ateş, doğuştan kalp hastalığı veya kalp yetmezliği gibi risk faktörleriniz varsa, doktorunuz düzenli kontrollerde ekokardiyografi isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sağ kalp yetmezliği: Kalbin sağ tarafı kanı etkili şekilde pompalayamaz, vücutta sıvı birikir.
• Ritim bozuklukları: Özellikle atriyal fibrilasyon gelişme riski artar.
• Akciğer tromboembolisi: Bacaklarda oluşan pıhtılar akciğere giderek hayati tehlikeye yol açabilir.
• İleri evre kalp yetmezliği ve buna bağlı yaşam kalitesinde ciddi bozulma.

Uzun vadeli görünüm

Erken fark edildiğinde ve uygun şekilde tedavi edildiğinde triküspit kapak hastalığı olan kişiler uzun ve aktif bir yaşam sürebilir. Cerrahi gerekirse, günümüzde kapak tamiri ve değişimi konularında başarı oranları oldukça yüksektir. Belirtiler genellikle kontrol altına alınabilir; bu nedenle umutlu olmak için birçok neden vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.