Ventriküler Septal Defekt (Kalpte Delik)

Genel Bakış

Ventriküler septal defekt (VSD), kalbin alt bölmelerini (ventriküller) ayıran kaslı duvarda bir delik bulunmasıdır. Bu delik, kanın kalbin iki alt odası arasında anormal şekilde geçişine neden olur. Küçük delikler genellikle belirti vermez ve bazıları zamanla kendiliğinden kapanır. Büyük delikler kalbin fazla çalışmasına yol açabilir ve tedavi gerektirebilir.

Evet, VSD en yaygın doğumsal kalp kusurudur. Yaklaşık 500 doğumda 1 görülür.

VSD doğuştan gelir, yani bebek anne karnında oluşurken ortaya çıkar. Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak çocuklarda daha sık fark edilir. Bazı kişilerde ise erişkin yaşa kadar belirti vermeyebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Küçük delikler genellikle hiçbir belirti vermez.
• Büyük deliklerde nefes darlığı ve çabuk yorulma görülebilir.
• Kalpte üfürüm adı verilen, doktorun stetoskopla duyabildiği anormal bir ses olabilir.
• Çarpıntı, göğüs ağrısı ve bayılma hissi bazı kişilerde ortaya çıkabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Bebeğin beslenme sırasında çabuk yorulması, emerken terleme ve nefes almakta zorlanma.
• Yeterli kilo alamama veya büyümenin yavaşlaması.
• Hızlı ve zorlu soluma veya solunum sıkıntısı.
• Sık akciğer enfeksiyonu geçirme.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Erişkinlerde nefes darlığı, efor kapasitesinde azalma ve çarpıntı görülebilir.
• Kalp yetmezliği bulguları olarak ayak bileklerinde şişlik, yorgunluk ve nefes darlığı ortaya çıkabilir.
• Bazı kişilerde endokardit (kalbin iç zarının enfeksiyonu) riski nedeniyle ateş ve halsizlik olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Çoğu VSD'nin kesin nedeni bilinmemektedir; doğuştan gelen yapısal bir farklılıktır.
• Anne karnında kalbin gelişimi sırasındaki bazı genetik veya çevresel etkenler rol oynayabilir.
• Bazı durumlarda VSD, başka doğumsal kalp hastalıklarıyla birlikte görülür.

Risk faktörleri

• Ailede doğumsal kalp hastalığı öyküsü.
• Hamilelik sırasında geçirilen kızamıkçık (rubella) gibi enfeksiyonlar.
• Kontrolsüz diyabet (şeker hastalığı) veya hamilelikte bazı ilaçların kullanımı.
• Erken doğum veya düşük doğum ağırlığı.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bebek beslenirken nefes darlığı yaşıyor veya morarıyorsa.
• Büyümede yavaşlama veya kilo kaybı varsa.
• Yeni başlayan bayılma, şiddetli çarpıntı veya göğüs ağrınız varsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doktorunuz stetoskopla kalbinizde üfürüm duyarsa ve henüz değerlendirilmediyseniz.
• Nefes darlığı, çabuk yorulma gibi belirtileriniz günlük yaşamı etkilemeye başlarsa.
• Hamile kalmayı düşünüyorsanız ve bilinen bir VSD'niz varsa.

Tanı

VSD tanısı, hikâye ve fizik muayene ile başlar. Doktor stetoskopla kalbi dinlerken üfürüm duyabilir. Kesin tanı için genellikle ekokardiyografi istenir.

Yapılabilecek testler

• Ekokardiyografi (kalbin ultrasonla görüntülenmesi) – deliğin yeri ve büyüklüğünü gösterir.
• Elektrokardiyografi (EKG) – kalbin elektriksel aktivitesini değerlendirir.
• Göğüs röntgeni – kalbin büyüklüğünü ve akciğer damarlarındaki dolgunluğu gösterir.
• Kalp kateterizasyonu – daha ayrıntılı bilgi için yapılan özel bir inceleme.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde çocuk kardiyoloğu veya erişkin kardiyoloğu ile görüşeceksiniz. Doktorunuz delik hakkında her bilgiyi topladıktan sonra, takip ve tedavi planını sizinle ayrıntılı şekilde paylaşır. Çoğu durumda tanı ağrısız ve hızlıdır.

Tedavi

VSD tedavisi, deliğin büyüklüğüne, belirtilere ve kişinin yaşına göre değişir. Küçük ve belirti vermeyen delikler genellikle sadece düzenli takip edilir. Büyük veya belirti veren deliklerde ilaç tedavisi ve bazı durumlarda cerrahi veya kateterle kapama gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrol randevularına düzenli olarak gidin.
• Ağız ve diş bakımına çok dikkat edin; her diş hekimi randevusu öncesi doktorunuza kalp rahatsızlığınız olduğunu söyleyin.
• Belirtilerinizi takip edin; yeni veya kötüleşen bir durumda doktorunuza danışın.
• Aşırı zorlayıcı egzersizden kaçının; ancak doktorunuz size bir kısıtlama önermediyse normal aktivitenize devam edebilirsiniz.

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisi, kalbin daha verimli çalışmasına yardımcı olmayı ve belirtileri hafifletmeyi amaçlar. Bu tedaviler, akciğerlere giden kan miktarını dengelemeye, kalp yetmezliği bulgularını azaltmaya veya ritim düzenini korumaya yönelik olabilir. Hangi ilacın kullanılacağına ve dozuna yalnızca doktorunuz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Büyük deliklerde, belirtiler kontrol altına alınamıyorsa, akciğer damarlarında hasar gelişiyorsa veya delik zamanla kapanmıyorsa cerrahi önerilebilir. Açık kalp ameliyatıyla delik kapatılabilir, bazı uygun vakalarda ise kateterle daha az invaziv bir yöntemle kapama yapılabilir.

Bu durumla yaşamak

VSD ile günlük yaşam, deliğin büyüklüğüne ve belirtilere bağlıdır. Belirti vermeyen küçük bir VSD, çoğu zaman normal bir yaşam sürmeye engel değildir. Düzenli doktor kontrolleri ve sağlıklı alışkanlıklar sayesinde kalbinizi koruyabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli, orta düzeyde egzersiz yapın; ancak hangi aktivitelerin uygun olduğunu doktorunuza sorun.
• Sigara içmeyin ve alkol kullanımını sınırlayın.
• Bağışıklık sisteminizi güçlü tutmak için mevsimsel aşılarınızı yaptırın.
• Stres yönetimi ve dinlenmeye özen gösterin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme genel kalp sağlığını destekler. Tuz tüketimini azaltmak, özellikle kalp yetmezliği bulguları olan kişilerde önemli olabilir. Yürüyüş gibi hafif ve düzenli egzersiz çoğu hasta için faydalıdır; ancak spor veya egzersiz programına başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir kalp rahatsızlığıyla yaşamak zaman zaman kaygı, korku veya moral bozukluğu yaratabilir. Bu duyguları doktorunuzla paylaşmanız önemlidir. Gerekirse psikolojik destek almak, duygusal iyilik halinizi güçlendirir ve yaşam kalitenizi artırır.

Önleme

Çoğu VSD vakası tam olarak önlenemez. Ancak hamilelik öncesi ve sırasında bazı önlemler riski azaltabilir: kronik hastalıkları kontrol altında tutmak, doktor önerisi olmadan ilaç kullanmamak, alkol ve zararlı maddelerden uzak durmak.

Aşılar

Hamilelikten önce kızamıkçık aşısı yaptırmak, bu enfeksiyona bağlı gelişebilecek doğumsal kalp kusurlarını önleyebilir. Aşılarınızın zamanında yapılması genel sağlık için de önemlidir.

Tarama programları

Gebelikte yapılan detaylı ultrason taramaları sırasında bazı büyük kalp delikleri doğumdan önce fark edilebilir. Ailede kalp hastalığı öyküsü varsa, gebe kalmadan önce genetik danışma almak bilgilendirici olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp yetmezliği gelişebilir; kalp vücuda yeterli kan pompalayamaz.
• Akciğer damarlarında yüksek tansiyon (pulmoner hipertansiyon) oluşabilir.
• Zamanla akciğerdeki damarlarda kalıcı hasar (Eisenmenger sendromu) gelişebilir.
• Kalbin iç zarının enfeksiyonu (endokardit) riski artar.
• Aritmiler (ritim bozuklukları) ve anormal kalp ritmi görülebilir.

Uzun vadeli görünüm

VSD'li hastaların çoğu için gelecek parlak görünmektedir. Küçük deliklerin birçoğu kendiliğinden kapanır ya da hiçbir soruna yol açmaz. Tedavi gerektiren büyük deliklerde de modern cerrahi ve kateter yöntemleri sayesinde başarı oranları yüksektir. Çoğu insan tedavi sonrası normal, sağlıklı ve aktif bir yaşam sürer.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• World Health Organization (WHO) ↗
• American Heart Association ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği ↗ · Türkiye
• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.