İç Organ Atardamar Balonlaşması (Visseral Arter Anevrizması)

Genel Bakış

Visseral arter anevrizması, karnınızdaki iç organlara (dalak, karaciğer, böbrek, bağırsak gibi) kan taşıyan atardamarların duvarının bir bölümünün zayıflayıp balon gibi şişmesidir. Bu balonlaşma, damarın normal çapının genişlemesidir ve zamanla yırtılma riski taşıyabilir.

Hayır, visseral arter anevrizmaları oldukça nadirdir. Tüm damar balonlaşmalarının yüzde 5'inden azını oluşturur.

Her yaşta görülebilir, ancak genellikle 50 yaş üstü erişkinlerde daha sıktır. Yüksek tansiyon, damar sertliği, bazı bağ dokusu hastalıkları veya damar yaralanması geçiren kişilerde risk daha yüksektir. Bazı türleri kadınlarda, özellikle gebelikle ilişkili olanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu visseral arter anevrizması belirti vermez.
• Karında hafif veya orta şiddette ağrı
• Sırtta veya böğürde ağrı
• Karında dolgunluk veya baskı hissi
• Nadiren dalgalanan bir kitle hissedilebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Damar sertliği (ateroskleroz) — damar duvarında plak birikmesi
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Damar duvarında iltihap (vaskülit)
• Damar yaralanmaları veya travma
• Bazı enfeksiyonlar (örneğin mantar enfeksiyonları)
• Bağ dokusu hastalıkları (örneğin Marfan sendromu)

Risk faktörleri

• Sigara kullanımı
• Kontrolsüz yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Ailede damar balonlaşması öyküsü
• Doğuştan gelen bazı damar veya bağ dokusu hastalıkları
• Gebelik (dalak arteri anevrizması için risk faktörüdür)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani, şiddetli karın veya sırt ağrınız varsa
• Bayılma veya şok belirtisi yaşarsanız
• Karında ele gelen, nabız gibi atan kitle hissederseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ailede visseral arter anevrizması veya başka damar balonlaşması öyküsü varsa
• Sigara içiyorsanız ve düzenli doktor kontrolü yaptırmıyorsanız
• Hipertansiyon veya damar sertliği gibi risk faktörleriniz varsa
• Yaşınız 50 üzerindeyse ve karında açıklanamayan hafif ağrı veya rahatsızlık hissediyorsanız

Tanı

Visseral arter anevrizması genellikle başka bir nedenle yapılan ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR) sırasında tesadüfen bulunur. Doktorunuz fizik muayene ve tıbbi öykünüzü aldıktan sonra tanıyı doğrulamak için çeşitli görüntüleme testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Ultrason (karın içi organların görüntülenmesi)
• Bilgisayarlı tomografi (BT) anjiyografi — damarların ayrıntılı görüntüsü
• Manyetik rezonans (MR) anjiyografi
• Anjiyografi (damar içine kontrast madde verilerek röntgen çekilmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinleyecek ve karnınızı muayene edecektir. Görüntüleme testleri genellikle ağrısızdır, ancak bazılarında damar yolundan kontrast madde verilmesi gerekebilir. Sonuçlara göre doktorunuz anevrizmanın boyutunu, yerini ve yırtılma riskini değerlendirir. Tanı süreci genellikle birkaç hafta sürebilir.

Tedavi

Tedavi, anevrizmanın boyutuna, konumuna, büyüme hızına, belirtilerinize ve genel sağlık durumunuza bağlıdır. Küçük ve belirti vermeyen anevrizmalar düzenli takip ile izlenebilir. Büyük veya hızlı büyüyen anevrizmalarda ise yırtılmayı önlemek için girişimsel veya cerrahi tedavi önerilebilir.

Evde kişisel bakım

• Tansiyonunuzu düzenli olarak ölçtürün ve yüksekse doktorunuzun önerilerine uyun.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın.
• Stresinizi yönetmeye çalışın; gevşeme egzersizleri yardımcı olabilir.
• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisi doğrudan anevrizmayı ortadan kaldırmaz; ancak yüksek tansiyon ve damar sertliği gibi risk faktörlerini kontrol altına almak için doktorunuz bazı kan sulandırıcı olmayan ilaçlar (tansiyon düşürücüler, kolesterol ilaçları gibi) reçete edebilir. Bu ilaçların adını ve dozunu doktorunuz belirlemelidir. Daha ileri tedavide anevrizmanın içine girişim yapılarak kan akışından izole edilmesi (embolizasyon veya stent-greft) ya da cerrahi olarak onarılması gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Anevrizma çapı belirli bir boyutu aştığında, belirti verdiğinde, hızla büyüdüğünde veya yırtılma belirtisi olduğunda cerrahi veya endovasküler (damar içi) tedavi düşünülür. Karar, vasküler cerrahi ve girişimsel radyoloji uzmanlarının birlikte değerlendirmesiyle verilir.

Bu durumla yaşamak

Visseral arter anevrizmasıyla yaşayan çoğu insan, doktorunun önerdiği takip programına uyduğu sürece normal bir yaşam sürdürebilir. Düzenli kontrol randevularına gitmek ve önerilen görüntüleme testlerini yaptırmak çok önemlidir. Ağrı veya başka yeni belirtiler fark ederseniz vakit kaybetmeden doktorunuza başvurun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin ve sigara dumanından uzak durun.
• Düzenli fiziksel aktivite yapın; ancak ağır kaldırma veya ıkınma gerektiren aktivitelerden kaçının.
• Kan basıncınızı düzenli olarak takip edin.
• Stresle başa çıkmak için yürüyüş, meditasyon veya hobi edinin.

Diyet ve egzersiz

Kalp ve damar sağlığını destekleyen, lif oranı yüksek, işlenmiş gıdalardan uzak, meyve ve sebze ağırlıklı bir beslenme önerilir. Tuzu azaltmak, doymuş yağları sınırlamak ve yeterli su içmek faydalıdır. Yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi orta düzeyde düzenli egzersiz iyi gelir; ancak yeni bir egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bir anevrizma teşhisi kaygı verici olabilir. 'Ya yırtılırsa' düşüncesi sizi endişelendirebilir. Bu duygular normaldir. Doktorunuzla risklerinizi net bir şekilde konuşmak ve tedavi planını anlamak kaygınızı azaltabilir. Gerekirse psikolojik destek veya hasta destek gruplarından yardım alabilirsiniz.

Önleme

Tüm visseral arter anevrizmaları önlenemese de damar sertliği ve yüksek tansiyon gibi risk faktörlerini kontrol altına almak riski azaltır. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigara içmemek ve tansiyonu düzenli ölçtürmek en önemli önlemlerdir.

Aşılar

Visseral arter anevrizmasını doğrudan önleyen bir aşı yoktur. Ancak damar iltihabına yol açabilen bazı enfeksiyonlara karşı (örneğin grip) yıllık aşı önerilebilir. Aşılar hakkında doktorunuza danışın.

Tarama programları

Normal riskli kişilerde rutin tarama önerilmez. Ancak ailede anevrizma öyküsü veya bilinen bir bağ dokusu hastalığınız varsa doktorunuz görüntüleme testleri önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Anevrizmanın yırtılması sonucu iç kanama
• Şok ve hayati tehlike
• Kan pıhtısı oluşumu ve damar tıkanıklığı
• Anevrizmanın çevre organlara bası yapması

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilmeyen küçük ve stabil anevrizmalar yıllarca sorun oluşturmayabilir. Yırtılma riski alınacak önlemler ve uygun tedavi ile büyük ölçüde azaltılabilir. Erken teşhis ve düzenli takip ile çoğu kişi yaşam kalitesini koruyarak sağlıklı bir hayat sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.