Ses Teli Felci

Genel Bakış

Ses teli felci, ses tellerinin (gırtlaktaki iki ince doku bandı) normal şekilde hareket edememesidir. Bu durum ses kısıklığı, nefes alma zorluğu ve yutma güçlüğü gibi belirtilere yol açabilir. Tek bir ses telini veya her ikisini birden etkileyebilir.

Tek taraflı ses teli felci nadir bir durumdur. Toplumda görülme sıklığı tam olarak bilinmemekle birlikte her yaşta ortaya çıkabilir.

Ses teli felci her yaşta görülebilir. Ancak boyun veya göğüs ameliyatı geçirenlerde, tiroid kanseri olanlarda ya da boyun travması yaşayanlarda daha sık ortaya çıkabilir. Ayrıca bazı enfeksiyonlar ve sinir hastalıkları da bu duruma yol açabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ses kısıklığı veya sesin çok kısılması
• Nefes alırken hırıltılı veya gürültülü ses
• Yutma güçlüğü, öksürme veya boğaza bir şey takılma hissi
• Konuşurken sesin çabuk yorulması
• Gülme veya ağlama sırasında sesin doğal çıkmaması

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde nefes alırken tiz bir ıslık sesi (stridor)
• Beslenme güçlüğü, emerken yorulma veya zayıf kilo alımı
• Hafif ve zayıf ağlama sesi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sık sık yiyecek veya sıvı boğaza kaçması
• Yemek yerken öksürme
• Sesin giderek zayıflaması ve çabuk yorulması

Nedenler

Ana nedenler

• Boyun veya göğüs bölgesine yapılan cerrahi müdahaleler (örneğin tiroid veya kalp ameliyatı)
• Boyun veya göğüs travması
• Viral enfeksiyonlar
• Tümörlerin ses tellerini kontrol eden sinire bası yapması
• İnme gibi sinir sistemi hastalıkları
• Bilinmeyen nedenler (idiyopatik)

Risk faktörleri

• Tiroid, boyun, omurga veya kalp ameliyatı geçirmek
• Boyuna radyoterapi uygulanması
• Sigara içmek
• Uzun süre yüksek sesle konuşmak veya bağırmak
• Diyabet gibi sinirlere zarar veren hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı veya nefes alırken hırıltı
• Yutma güçlüğü
• Boyun bölgesinde hızla büyüyen kitle

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ses kısıklığı iki haftadan uzun sürüyorsa
• Sesinizde giderek kötüleşen bir değişiklik varsa
• Sık sık yiyecek veya içecek boğazınıza kaçıyorsa

Tanı

Doktor öncelikle tıbbi öykünüzü dinler ve kulak-burun-boğaz (KBB) muayenesi yapar. Ses tellerini görmek için laringoskopi adı verilen, ışıklı bir aletle veya kamera ile gırtlağın içine bakılan bir yöntem uygulanır.

Yapılabilecek testler

• Laringoskopi (ses tellerinin doğrudan incelenmesi)
• Elektromiyografi (EMG) — ses tellerinin sinir ve kas aktivitesini ölçer
• Kan testleri
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç haftayı bulabilir. Doktorunuz ses tellerinizin hareketini değerlendirir ve altta yatan nedeni bulmak için bazı ek testler isteyebilir. Bu süreçte sesinizi dinlendirmeniz ve zorlamamanız önerilir.

Tedavi

Tedavi, ses teli felcinin nedenine, tek veya çift taraflı olmasına ve belirtilerinizin şiddetine göre değişir. Amaç sesi, yutmayı ve nefes almayı iyileştirmektir. Bazı kişilerde kendiliğinden düzelme görülebilir.

Evde kişisel bakım

• Sesinizi dinlendirin, bağırarak veya fısıldayarak ses tellerini zorlamayın
• Bol su için, sigara ve alkolden kaçının
• Bulgularınızı takip edin; yutma zorluğunda yemekleri küçük lokmalara bölün
• Havayı nemli tutun, kuru ortamlardan uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ses teline dolgu maddesi enjeksiyonu yapılmasını veya ses telini destekleyen küçük bir implant yerleştirilmesini önerebilir. Ses terapisi de kas gücünü artırmak için faydalıdır. İlaç tedavisi yalnızca altta yatan enfeksiyon veya sinir hastalığı varsa düşünülür. Hangi tedavinin uygun olduğuna KBB doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer her iki ses teli felci nefes almayı ciddi şekilde zorlaştırıyorsa veya enjeksiyon ve ses terapisi işe yaramıyorsa, hava yolunu açmak ya da ses kalitesini artırmak için cerrahi müdahale gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Ses teli felciyle yaşamak iletişiminizi etkileyebilir. Konuşurken kısa cümleler kurmak, gürültülü ortamlardan kaçınmak ve yüz yüze iletişimi tercih etmek işinizi kolaylaştırır. Gerektiğinde telefon, yazılı not veya uygulamalardan yararlanabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ses hijyenine dikkat edin: günde en az 8-10 bardak su için
• Kafeinli içecekleri ve çok sıcak/soğuk içecekleri azaltın
• Sigara içmeyin ve dumanlı ortamlardan uzak durun
• Düzenli uyuyun, yorgunluk sesi daha da kötüleştirebilir
• Stresinizi yönetmeye çalışın; nefes ve gevşeme egzersizleri faydalıdır

Diyet ve egzersiz

Yutmada zorluk yaşıyorsanız, yemekleri yavaş yemek, dik oturmak ve lokmaları iyice çiğnemek önemlidir. Egzersiz konusunda nefes darlığı çekiyorsanız yürüyüş gibi hafif tempolu aktiviteler tercih edin. Ağır egzersizlerden kaçının; yeni bir egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ses teli felci sesinizi ve yaşam kalitenizi önemli ölçüde etkileyebilir. Konuşma güçlüğü, kaygı ve moral bozukluğu yaratabilir. Bu tür duygularınız varsa bir psikolog veya psikiyatristten destek almayı düşünün. Acil bir ruhsal kriz anında 112'yi aramaktan çekinmeyin.

Önleme

Ses teli felcini tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak boyun bölgesine gelebilecek darbelerden kaçınmak, sesinizi aşırı zorlamamak ve ameliyat öncesi doktorunuzla riskleri konuşmak bazı riskleri azaltabilir.

Aşılar

Bu duruma özel bir aşı bulunmamaktadır. Ancak grip gibi bazı enfeksiyonlar ses tellerini etkileyebilir; bu nedenle önerilen aşılarınızı yaptırmanız genel sağlığınız için faydalıdır.

Tarama programları

Ses teli felci için rutin bir tarama testi yoktur. Belirtiler fark edildiğinde zaman kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nefes darlığı nedeniyle yaşam kalitesinin ciddi şekilde azalması
• Yutma zorluğu sonucu beslenme yetersizliği ve yiyeceklerin akciğere kaçması (aspirasyon zatürresi)
• Sesin tamamen kaybolması

Uzun vadeli görünüm

Ses teli felci birçok kişide uygun tedaviyle iyileşme gösterebilir. Ses terapisi veya küçük müdahalelerle ses ve yutma fonksiyonlarında önemli düzelmeler sağlanabilir. Altta yatan neden ve tedavinin başarısı kişiden kişiye farklılık gösterir, ancak doktorunuzun önerilerini düzenli uygularsanız yaşam kalitenizi artırmanız mümkündür.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.