Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu

Genel Bakış

Tıkınırcasına yeme bozukluğu, kişinin kısa sürede çok büyük miktarda yemek yediği ve bu sırada yeme davranışını kontrol edemediği bir yeme bozukluğudur. Bu durum, bulimiadan farklı olarak kusma veya aşırı egzersiz gibi telafi edici davranışlar olmadan gerçekleşir. Kişi yeme atağından sonra yoğun suçluluk, utanç ve sıkıntı hisseder.

Evet, tıkınırcasına yeme bozukluğu en sık görülen yeme bozukluğudur. Her yaştan ve her kilodan insanı etkileyebilir.

Genellikle geç ergenlik veya yirmili yaşlarda başlar. Kadınlarda biraz daha sık görülse de erkeklerde de önemli ölçüde görülür. Her vücut yapısındaki insanda olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Büyük miktarlarda yemek yeme atakları
• Yeme sırasında kontrolü kaybetme hissi
• Normalden çok daha hızlı yemek yeme
• Acıkmasa bile çok miktarda yemek yeme
• Yeme atağını gizlemek için yalnız yemek yeme
• Yeme atağı sonrası utanç, suçluluk veya iğrenme hissi

Çocuklarda belirtiler

• Gizli yemek yeme
• Öğün aralarında aşırı yeme
• Besinleri saklama
• Yeme konusunda yoğun kaygı ve utanç

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler kilo dalgalanmaları ve depresif duygularla gizlenebilir
• Yeme kontrolünün azalması ve gece yemeleri
• Uyku sorunları ve sosyal geri çekilme

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemekle birlikte genetik ve biyolojik etkenler rol oynayabilir.
• Beyindeki yeme davranışını düzenleyen sinyallerdeki dengesizlikler katkıda bulunabilir.
• Depresyon, anksiyete ve düşük benlik saygısı gibi psikolojik faktörler ilişkilidir.
• Toplumsal baskılar, kilo ile ilgili olumsuz deneyimler ve diyet kültürü tetikleyebilir.

Risk faktörleri

• Ailede yeme bozukluğu öyküsü
• Geçmişte sıkı diyet yapma
• Mükemmeliyetçilik ve düşük özgüven
• Çocuklukta kilo ile ilgili alay edilme
• Depresyon veya anksiyete bozukluğu

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yeme ataklarını kontrol edemediğinizi hissediyorsanız ve bu durum günlük yaşamınızı ciddi şekilde etkiliyorsa en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa hemen yardım isteyin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kendinizde veya tanıdığınız birinde bu belirtileri fark ediyorsanız bir aile hekimine veya ruh sağlığı uzmanına randevu alın.
• Yeme düzenindeki bozukluklar ne kadar erken ele alınırsa iyileşme o kadar kolay olur.

Tanı

Doktorunuz yeme alışkanlıklarınızı, geçmişinizi ve duygusal durumunuzu sorar. Tanı, belirtilerin sıklığına ve süresine göre konulur. Bazı kan tahlilleri ile eşlik eden sağlık sorunları araştırılabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Kan testleri (örneğin açlık kan şekeri, vitamin düzeyleri)
• Psikolojik değerlendirme görüşmesi

Randevunuzda neler beklenir

İlk görüşmede doktorunuz size açık uçlu sorular sorabilir. Yeme ataklarını izlemek için bir yeme günlüğü tutmanız istenebilir. Değerlendirme sonrası size bir tedavi planı önerilecektir. Bu süreçte yargılanmadığınızı bilin.

Tedavi

Tıkınırcasına yeme bozukluğunun tedavisinde en etkili yaklaşım psikolojik terapilerdir. Bilişsel davranışçı terapi, yeme davranışlarını değiştirmeye ve tetikleyici düşünce kalıplarını fark etmeye yardımcı olur. Ayrıca beslenme danışmanlığı ve gerekirse ilaç desteği tedaviye eklenebilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli yemek saatleri oluşturun ve öğün atlamayın.
• Tetikleyici durumları fark edin ve duygusal yeme yerine baş etme yolları geliştirin.
• İki haftalık bir yeme ve duygu günlüğü tutun.
• Yeme ataklarından sonra kendinizi suçlamayın; önemli olan bir sonraki adımdır.
• Destek gruplarına katılın.

Tıbbi tedaviler

Sağlık profesyoneli, bazı durumlarda yeme davranışını düzenleyen ilaçlar önerebilir. Ancak ilaçlar her hasta için aynı değildir ve mutlaka bir doktor reçetesiyle kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Tıkınırcasına yeme bozukluğunun doğrudan tedavisinde cerrahi bir yöntem kullanılmaz. Durumla birlikte ağır obeziteye bağlı sağlık sorunları gelişirse, altta yatan bozukluğun tedavisi sonrasında bazı cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük hayatta yeme düzeninizi oturtmak, kendinize karşı nazik olmak ve tetikleyicilerden mümkün olduğunca uzak durmak önemlidir. Küçük ve gerçekçi hedeflerle ilerleyin; bir gecede değişim beklemeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve stres yönetimi sağlayın.
• Fiziksel aktiviteyi keyif aldığınız şekilde günlük hayatınıza ekleyin.
• Sosyal aktivitelere katılın ve kendinizi izole etmekten kaçının.

Diyet ve egzersiz

Diyet listesi uygulamak yerine dengeli ve düzenli beslenmeye odaklanın. Bir beslenme uzmanı, sizin için sürdürülebilir bir plan oluşturabilir. Aşırı egzersizden kaçının; hareketi günlük yaşama yaymak daha sağlıklıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bu bozukluk sıklıkla depresyon, anksiyete ve düşük benlik saygısı ile birlikte görülür. Yeme atakları, duygusal zorlanmalarla başa çıkmak için gelişmiş bir yol olabilir. Bu nedenle psikolojik destek almak yaşam kalitesini artırır.

Önleme

Tıkınırcasına yeme bozukluğunu tamamen önlemek için kesin bir yöntem yoktur, ancak erken fark etme, sağlıklı beden algısı ve duygusal başa çıkma becerileri riski azaltabilir.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi yoktur. Ancak aile hekiminiz yeme alışkanlıklarınızla ilgili sorular sorarak belirtileri erkenden fark edebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Diyabet, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol gibi metabolik hastalıklar
• Kalp ve sindirim sistemi sorunları
• Depresyon ve kaygı bozuklukları
• Sosyal izolasyon ve iş/okul yaşamında zorluklar
• Aşırı kilo alımı ve bunun getirdiği sağlık yükleri

Uzun vadeli görünüm

Bu bozukluk tedavi edilebilir. İnsanların büyük bir kısmı uygun terapi ve destekle yeme davranışlarını kontrol altına alabilir ve sağlıklı bir yaşama kavuşabilir. Yardım almak iyileşmenin ilk ve en önemli adımıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.