Hıçkırık: Neden Olur ve Nasıl Geçer?

Genel Bakış

Hıçkırık, diyafram kasının ani ve istemsiz kasılmasıyla oluşur. Göğüs boşluğunu karından ayıran bu kas kasılınca nefes borusu kapanır ve 'hık' sesi ortaya çıkar. Çoğu zaman zararsızdır ve kısa sürede kendiliğinden geçer.

Çok yaygındır. Hemen herkes hayatının bir döneminde hıçkırık yaşar.

Her yaşta görülebilir; bebeklerde, çocuklarda, yetişkinlerde ve yaşlılarda ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Tekrarlayan 'hık' sesi
• Göğüs veya karında hafif kasılma hissi
• Hıçkırığın ritmik olarak tekrarlaması

Çocuklarda belirtiler

• Doğumdan önce bile anne karnında hıçkırık olabilir
• Bebeklerde sık ve zararsız kısa süreli hıçkırıklar görülür
• Çocuklarda heyecan veya gülme sonrası ortaya çıkabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha uzun sürebilir
• İlaç kullanımına veya mide-bağırsak sorunlarına bağlı olabilir
• İnatçı hıçkırık yaşlılarda daha sık değerlendirme gerektirir

Nedenler

Ana nedenler

• Çok hızlı yemek yemek veya çok fazla yemek
• Gazlı içecekler tüketmek
• Baharatlı veya çok sıcak/soğuk yiyecekler yemek
• Stres, heyecan veya korku
• Sıcaklık değişiklikleri
• Mide asidinin yemek borusuna kaçması (reflü)

Risk faktörleri

• Sigara veya alkol kullanımı
• Bazı ilaçlar (doktor önerisiyle)
• Mide, bağırsak veya sinir sistemi hastalıkları
• Cinsiyet: erkeklerde daha sık görülür

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil durum belirtileri varsa hemen 112'yi arayın
• Hıçkırıkla birlikte şiddetli ağrı veya nörolojik belirtiler varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hıçkırık 48 saatten uzun sürerse
• Günlük yaşantınızı etkileyen sık tekrarlayan hıçkırık şikayeti varsa
• Yemek yeme veya uyumakta zorlanıyorsanız

Tanı

Doktorunuz öncelikle size hıçkırığın ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü ve başka şikayetleriniz olup olmadığını sorar. Ardından karın ve göğüs bölgesini muayene eder.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (elektrolit dengesi veya enfeksiyon belirtileri için)
• Endoskopi (mide ve yemek borusunun incelenmesi)
• Görüntüleme yöntemleri (akciğer grafisi veya tomografi)

Randevunuzda neler beklenir

Çoğu hıçkırık muayene ile değerlendirilir. Uzun süren hıçkırıklarda altta yatan nedeni bulmak için bazı tetkikler istenebilir. Bu tetkikler genellikle ağrısızdır ve gün içinde tamamlanabilir.

Tedavi

Tedavi hıçkırığın süresine ve nedenine bağlıdır. Kısa süreli hıçkırıklar için evde deneyebileceğiniz yöntemler genellikle yeterlidir. Uzun süren hıçkırıklarda altta yatan hastalığı bulmak ve tedavi etmek önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Bir bardak soğuk suyu yavaşça için
• Nefesi birkaç saniye tutup yavaşça verin
• Kese kağıdına nefes alıp verin (plastik poşet kullanmayın)
• Ani sıcaklık değişimlerinden kaçının
• Yemekleri yavaş yiyin ve lokmaları iyice çiğneyin

Tıbbi tedaviler

Kalıcı veya rahatsızlık veren hıçkırıklarda doktorunuz diyafram sinirini etkileyen bazı ilaçları reçete edebilir. Bu ilaçlar, hıçkırığın şiddetine göre doktor tarafından belirlenir. Hıçkırığa neden olan reflü gibi bir hastalık varsa, onun tedavisi hıçkırığı genellikle durdurur. İlaçları mutlaka doktor önerisiyle kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir ve tedaviye yanıt vermeyen inatçı hıçkırıklarda, diyafram sinirine yönelik girişimler veya cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Bu durum mutlaka uzman hekim tarafından planlanmalıdır.

Bu durumla yaşamak

Kısa süreli hıçkırıklar günlük yaşamı genellikle etkilemez. Uzun süren hıçkırıklar varsa, konuşma ve yemek yeme zorluğu oluşturabilir. Bu durumda iş ve sosyal hayatınızı düzenlemek için doktorunuzun önerilerine başvurun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresi azaltmaya çalışın; derin nefes alma egzersizleri yapın
• Yemeklerden sonra hemen uzanmayın
• Sigara ve aşırı alkol kullanımından kaçının
• Kilonuzu dengede tutun ve düzenli uyuyun

Diyet ve egzersiz

Yemekleri küçük lokmalar halinde ve yavaş yemek, gazlı içeceklerden kaçınmak hıçkırığı önlemeye yardımcı olabilir. Düzenli yürüyüş ve hafif egzersiz sindirimi destekler; ancak egzersizden hemen sonra ağır yemek yemekten kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık ve uzun süreli hıçkırıklar uykusuzluk, özellikle topluluk içinde yaşanıyorsa utangaçlık veya sosyal kaygıya yol açabilir. Bu durumda üzülmeyin; doktorunuzla açıkça konuşun ve destek isteyin.

Önleme

Hıçkırığın görülme sıklığını azaltmak mümkündür. Yemek yerken acele etmemek, gazlı içecekleri azaltmak, aşırı yemekten kaçınmak ve stresi yönetmek en etkili önlemler arasındadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süreli hıçkırık uyku düzenini bozabilir
• Yemek yemede zorluk nedeniyle kilo kaybı ve beslenme yetersizliği görülebilir
• Sürekli hıçkırık yorgunluğa ve tükenmişliğe yol açabilir

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki hıçkırıkların büyük çoğunluğu kısa sürer ve kendiliğinden düzelir. Uzun süren hıçkırıklarda bile altta yatan neden bulunup tedavi edildiğinde düzelme şansı oldukça yüksektir. Doktorunuzla iş birliği yaparsanız, hıçkırık çoğu zaman kontrol altına alınabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.