Servikal Spondiloz (Boyun Kireçlenmesi)

Genel Bakış

Servikal spondiloz, boyun omurgasındaki omurlar ve disklerin yaşlanmaya bağlı olarak aşınması ve yıpranmasıdır. Halk arasında boyun kireçlenmesi olarak da bilinir. Zamanla boyun omurlarında kemik çıkıntılar oluşabilir ve omurilik ile sinir köklerine baskı yapabilir.

Evet, oldukça yaygındır. 60 yaş üzerindeki kişilerin büyük çoğunluğunda röntgende servikal spondiloza ait bulgular saptanır, ancak bu kişilerin çoğu ciddi belirti yaşamaz.

Genellikle 40 yaş üzerindeki yetişkinleri etkiler ve yaş ilerledikçe görülme sıklığı artar. Uzun süre bilgisayar başında çalışan, boynu aynı pozisyonda kalan veya tekrarlayan boyun hareketleri yapan kişilerde daha erken ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Boyun ağrısı ve tutukluk
• Başın arka kısmına vuran baş ağrısı
• Omuzlara, kollara veya ellere yayılan ağrı
• Ellerde veya kollarda uyuşma, karıncalanma ya da güç kaybı
• Boynu hareket ettirirken çıtırtı veya sürtünme hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanmayla birlikte omurlar arasındaki disklerin su içeriğini kaybedip sönükleşmesi
• Omurların kenarlarında kemik çıkıntıları (osteofit) oluşması
• Boyun bağlarının kalınlaşarak omurilik kanalını daraltması
• Geçirilmiş boyun yaralanmaları veya fıtıklaşmış disk öyküsü

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Uzun süreli bilgisayar veya masa başında aynı pozisyonda çalışma
• Tekrarlayan boyun hareketleri veya ağır kaldırma
• Sigara içmek
• Genetik yatkınlık
• Önceden geçirilmiş boyun travması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kol ve bacaklarda güçsüzlük, uyuşma veya işlev kaybı
• Yürüme ve denge bozukluğu
• İdrar veya büyük abdest kaçırma
• Şiddetli, istirahatle geçmeyen boyun ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Boyun ağrısı birkaç hafta sürüyor veya tekrarlıyorsa
• Ağrı günlük aktivitelerinizi veya uykunuzu etkiliyorsa
• Kollarda veya ellerde karıncalanma, uyuşma ya da güçsüzlük başladıysa
• Baş ağrınız boyun hareketleriyle tetikleniyorsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle şikayetlerinizi dinler, boyun, omuz, kol ve el muayenenizi yapar. Muayenede güç, his, refleksler ve denge test edilir. Tanı genellikle belirtiler ve fizik muayene bulgularıyla konur; gerekirse görüntüleme yöntemleriyle doğrulanır.

Yapılabilecek testler

• Röntgen grafisi: Kemik yapı, disk aralıkları ve kemik çıkıntılar değerlendirilir
• Bilgisayarlı tomografi (BT): Kemik detaylarını ayrıntılı gösterir
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Omurilik, sinir kökleri, diskler ve yumuşak dokular değerlendirilir
• Elektromiyografi (EMG) ve sinir ileti hızı testi: Sinirlerin ne kadar etkilendiğini ölçer

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde çoğu zaman belirtilerinizin değerlendirilmesi ve fizik muayeneniz yeterli olur. Görüntüleme incelemeleri ancak sinir veya omurilik tutulumu düşünüldüğünde istenir. Doktorunuz bulgulara göre sizi fizik tedavi uzmanına, nöroloji veya beyin ve sinir cerrahisi uzmanına yönlendirebilir.

Tedavi

Servikal spondilozun kesin bir tedavisi olmamakla birlikte, belirtileri kontrol altına almak, ağrıyı azaltmak ve günlük işlevi korumak için birçok yöntem mevcuttur. Tedavinin amacı ağrıyı hafifletmek, omurga hareketliliğini artırmak ve sinir hasarını önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuz önermiyorsa boyunluk kullanmaktan kaçının; uzun süre boyunluk takılması kasları zayıflatır.
• Sıcak veya soğuk uygulama: Sıcak duş, sıcak havlu veya buz torbası ağrıyı geçici olarak rahatlatabilir.
• Boyun hareketlerini zorlamadan, hafif germe egzersizleri yapın.
• Ergonomik düzenleme: Bilgisayar ekranını göz hizasına getirin, çalışma sandalyenizi ve pozisyonunuzu düzeltin.
• Yastık seçimine dikkat edin; boynu fazla eğmeyen, boyun kavsini destekleyen bir yastık tercih edin.

Tıbbi tedaviler

Ağrı ve iltihabı hafifletmek için doktorunuzun önerisiyle ağrı kesiciler ve kas gevşeticiler kullanılabilir. Fizik tedavi; sıcak-soğuk uygulama, ultrason, elektriksel sinir stimülasyonu ve boyun güçlendirme egzersizlerini içerebilir. Ağrının sinir kökü kaynaklı olduğu durumlarda doktorunuz uygun gördüğünde steroid enjeksiyonları yapılabilir. Bu tedavilerin yalnızca sağlık uzmanı kontrolünde uygulanması önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat nadiren gerekir. Genellikle sinir kökü veya omurilik üzerindeki baskı belirginse, güçsüzlük ilerliyorsa ya da şiddetli ağrı diğer tedavilerle düzelmiyorsa düşünülür. Karar uzman hekimlerin değerlendirmesiyle verilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamınızda boynunuzu zorlayan hareketlerden kaçının; yüksek yerlere uzanmak, ağır kaldırmak veya uzun süre telefonla başınızı eğip bakmak yerine ekranı yükseltin ve sık sık ara verin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Boynunuzu her gün hafif hareketlerle çalıştırın; başınızı çevirme, öne ve arkaya nazikçe eğme gibi egzersizleri yavaşça yapın.
• Omuz ve sırt kaslarınızı güçlendirmek için yüzme veya pilates gibi düşük etkili aktiviteler deneyin.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın; sigara disk dejenerasyonunu hızlandırabilir.
• Gece uyku pozisyonunuzu ve yastığınızı boyun sağlığına uygun şekilde ayarlayın.

Diyet ve egzersiz

Düzenli egzersiz, sağlıklı kiloda kalmak ve dengeli beslenmek boyun sağlığını destekler. Yürüyüş ve bisiklet gibi aerobik aktiviteler genel kondisyonu artırır. Beslenmenizde yeterli kalsiyum ve D vitamini almanız kemik sağlığı için önemlidir; takviye kullanmadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik boyun ağrısı; uyku sorunları, gerginlik, kaygı ve hüzne yol açabilir. Ağrıyla başa çıkmada gevşeme teknikleri, nefes egzersizleri ve kendinize anlayışlı olmak önemlidir. Ruhsal belirtiler günlük yaşamınızı zorluyorsa bir uzmandan destek almayı ihmal etmeyin.

Önleme

Servikal spondilozun tamamen önlenmesi mümkün olmasa da belirtilerin geciktirilmesi veya şiddetinin azaltılması mümkündür. Boynunuzu düzenli hareket ettirmek, doğru duruş, düzenli egzersiz yapmak ve sigara içmemek riskinizi azaltabilir.

Aşılar

Servikal spondilozu doğrudan önleyen veya tedavi eden bir aşı yoktur. Ancak sağlık otoritelerinin önerdiği genel aşıları (örneğin grip ve zatürre aşıları) güncel tutmak, kronik hastalıkların alevlenmesi sonucu hareket kısıtlılığı ve kas güçsüzlüğünü önlemeye yardımcı olabilir.

Tarama programları

Servikal spondiloz için rutin bir tarama testi önerilmemektedir. Ancak genel sağlık kontrollerinde boyun ağrısı veya tutukluk gibi şikayetlerinizi doktorunuza iletmeniz erken değerlendirme fırsatı sağlar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sinir köklerine baskı sonucu kol ve el kaslarında güçsüzlük ve işlev kaybı
• Omurilik baskısına bağlı yürüme bozukluğu, denge kaybı ve el becerisi azalması
• Nadir olmakla birlikte idrar ve büyük abdest kontrolünün bozulması

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kişi için servikal spondiloz hafif ve aralıklı belirtilerle seyreder. Uygun tedavi, egzersiz ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle ağrı genellikle başarılı şekilde yönetilebilir ve günlük yaşam büyük ölçüde korunabilir. Nadir durumlarda cerrahi gerekse de, sonuçlar genellikle iyidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.