Atelektazi Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Genel Bakış

Atelektazi, akciğerin bir bölümünün tam olarak hava alamaması veya sönmesi durumudur. Normalde akciğerler nefes aldığınızda hava ile dolar. Atelektazide bu hava kesecikleri (alveoller) sönük kalır ve o bölge oksijen alışverişini yapamaz. Bu durum geçici olabileceği gibi tedavi gerektirebilir.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle karın veya göğüs ameliyatı geçiren kişilerin bir kısmında görülür. Hastanede yatan hastalarda da sık karşılaşılır.

Her yaştan insanı etkileyebilir ancak risk grupları arasında ameliyat geçirenler, uzun süre hareketsiz kalanlar, yoğun bakımda yatanlar, prematüre bebekler ve kronik akciğer hastalığı olanlar bulunur.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Hafif nefes darlığı
• Öksürük
• Hızlı ve yüzeysel solunum
• Göğüs ağrısı veya sıkışma hissi
• Yorgunluk

Çocuklarda belirtiler

• Burun kanatlarının solunum sırasında genişlemesi
• Göğsün nefes alırken içeri çökmesi
• Hırıltılı solunum
• Beslenme güçlüğü
• Huzursuzluk ve uyku hali

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı veya oryantasyon bozukluğu
• Uykuya eğilim
• Hızlı solunum
• Ateş (eşlik eden zatürre varsa)

Nedenler

Ana nedenler

• Hava yolunun mukus (balgam), yabancı cisim veya tümör ile tıkanması
• Ameliyat sonrası derin nefes almaktan kaçınma (ağrı veya anestezi etkisiyle)
• Akciğere dışarıdan bası yapan sıvı birikimi veya büyüme
• Prematüre bebeklerde akciğerin yeterince olgunlaşmaması

Risk faktörleri

• Genel anestezi almak
• Karın veya göğüs cerrahisi geçirmek
• Uzun süre yatakta kalmak veya hareketsizlik
• Sigara içmek
• Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) veya astım
• Obezite
• Göğüs duvarı deformiteleri
• Prematüre doğum

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı hızla kötüleşiyorsa
• Morarma veya göğüs ağrısı varsa
• Ateş ve öksürük gibi enfeksiyon belirtileri geliştiyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ameliyat sonrası nefes darlığı veya öksürük devam ediyorsa
• Yorgunluk ve halsizlik günlük yaşamı etkiliyorsa
• Risk faktörlerine sahipseniz ve belirtiler başlarsa

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinleyecek, akciğerlerinizi stetoskopla dinleyecek ve bazı görüntüleme testleri isteyebilir. Atelektazi genellikle göğüs röntgeni ile saptanır.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Nabız oksimetresi (parmağa takılan oksijen ölçer)
• Göğüs röntgeni
• Bilgisayarlı tomografi (BT) – daha detaylı görüntüleme
• Kan gazı testi – oksijen düzeyini ölçmek için
• Bronkoskopi – hava yolunun içini görüntülemek için ince bir kamerayla yapılan işlem

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle hızlıdır; muayene ve röntgen çoğu zaman yeterli olur. Bu tetkikler ağrısızdır. Sonuçlara göre doktorunuz size uygun tedavi planını anlatacaktır.

Tedavi

Tedavide amaç sönen akciğer bölgesini yeniden havalandırmak ve altta yatan nedeni ortadan kaldırmaktır. Çoğu atelektazi, basit nefes egzersizleri ve hareketle düzelir.

Evde kişisel bakım

• Derin nefes egzersizleri ve öksürme teknikleri
• Kalkıp yürüyerek hareket etmek (doktorunuz izin verirse)
• Bol su içmek – balgamı yumuşatarak atılımı kolaylaştırır
• Sigara dumanından uzak durmak
• Doktorunuzun önerdiği solunum cihazını (örneğin derin nefes alma cihazı) kullanmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, hava yolunu açmak için balgam söktürücü ilaçlar, solunum tedavileri veya cihazlar önerebilir. Ciddi durumlarda hava yolunun açılması için bronkoskopi ile tıkanıklığın temizlenmesi gerekebilir. Antibiyotikler yalnızca enfeksiyon eşlik ediyorsa reçete edilir. Tedavide kullanılan ilaç ve dozlar hekim tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, akciğerde kalıcı bir sönme varsa ve tedaviye yanıt alınamıyorsa cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Bu karar, ayrıntılı tetkikler sonrasında uzman doktor tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamınızda nefes egzersizlerini aksatmamaya özen gösterin. Doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli gidin. Nefes darlığı veya ateş gelişirse vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli fiziksel aktivite – yürüyüş gibi hafif egzersizler
• Sigara ve pasif sigara dumanından kaçınma
• Yeterli sıvı tüketimi
• Uyku düzenine dikkat etme
• Stres yönetimi – nefes teknikleri ve gevşeme egzersizleri

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme, bağışıklık sisteminizi destekler. Bol su içmek balgamı inceltir. Doktorunuz izin verdiği ölçüde her gün düzenli yürüyüş yapmak akciğer sağlığını korur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Nefes darlığı hissi kaygıya yol açabilir. Bu durumun tedavi edilebilir olduğunu hatırlamak ve kendinizi yalnız hissetmemek önemlidir. Kaygınız günlük yaşamı etkiliyorsa doktorunuzdan veya bir destek uzmanından yardım isteyin.

Önleme

Tamamen önlenemese de riski azaltmak mümkündür. Ameliyat öncesi ve sonrası nefes egzersizleri, erken ayağa kalkma ve sigarayı bırakma en etkili yöntemlerdir.

Aşılar

Zatürre ve gribe karşı aşılar, akciğer enfeksiyonlarını önleyerek atelektazi riskini azaltabilir. Aşılarınızı yaptırmak için aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Atelektazi için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak riskli gruplarda (ameliyat sonrası, yoğun bakım) sağlık ekipleri durumu yakından izler.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Oksijen düşüklüğü (hipoksi)
• Akciğer enfeksiyonu veya zatürre
• Akciğerin bir bölümünün kalıcı hasar görmesi
• Solunum yetmezliği

Uzun vadeli görünüm

Vakaların büyük çoğunluğunda atelektazi tedaviyle düzelir. Erken tanı ve doğru bakım ile akciğer işlevleri genellikle tamamen normale döner. Tedavi edilmediğinde ciddi komplikasyonlar görülebilir, ancak çoğu insan için görünüm oldukça iyidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.