Sinüzit

Genel Bakış

Sinüzit, burnunuzun çevresindeki hava dolu boşlukların (sinüslerin) iç yüzeyinin iltihaplanması veya şişmesidir. Bu boşluklar normalde hava ile doludur ve mukus üretir. İltihaplandığında mukus dışarı akamaz ve tıkanıklık, basınç ve ağrı oluşur.

Evet, sinüzit son derece yaygındır. Soğuk algınlığı ve grip enfeksiyonları sırasında veya sonrasında sıkça görülür.

Her yaşta görülebilir. Alerjisi, astımı, diş enfeksiyonu veya bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler ile sigara içenler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Burun tıkanıklığı ve nefes alamama
• Kalın, yeşil veya sarı burun akıntısı
• Yüzde, alında, göz çevresinde veya dişlerde basınç ve ağrı
• Koku alma duyusunda azalma
• Baş ağrısı
• Öksürük (özellikle geceleri artabilir)
• Ateş ve halsizlik
• Ağız kokusu

Çocuklarda belirtiler

• Burun tıkanıklığı ve geniz akıntısı
• Öksürük, huzursuzluk ve ağlama
• Kulak ağrısı veya kulakta basınç hissi
• Yüksek ateş
• İştahsızlık ve uyku güçlüğü

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Genellikle ateş ya hiç görülmez ya da düşük yükselir
• Yorgunluk ve halsizlik ön plandadır
• Burun tıkanıklığı ve akıntı daha az belirgin olabilir
• Baş ağrısı ve yüz ağrısı daha silik olabilir; bu nedenle fark edilmesi gecikebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Viral üst solunum yolu enfeksiyonları (soğuk algınlığı, grip)
• Bakteriyel enfeksiyonlar (viral enfeksiyonun ardından gelişebilir)
• Alerjik rinit (saman nezlesi) ve alerjilere bağlı mukus tıkanıklığı
• Burun içindeki anatomik bozukluklar (örneğin eğri burun kemiği, polipler)
• Diş enfeksiyonları (diş kökünden sinüse yayılabilir)

Risk faktörleri

• Alerji veya astım hikâyesi
• Sigara içmek veya sigara dumanına maruz kalmak
• Bağışıklık sistemini zayıflatan durumlar (diyabet, kanser tedavisi vb.)
• Burunda yabancı cisim (özellikle çocuklarda)
• Hava kirliliği, klorlu su ve kuru ortam
• Uçak yolculuğu veya dalış gibi basınç değişimleri

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almada zorluk, göğüs ağrısı
• Göz çevresinde veya alında hızla yayılan şişlik
• Şiddetli baş ağrısı ve boyun sertliği
• Çift görme veya görme değişikliği
• Bilincin bulanması veya aşırı halsizlik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler 10 günden uzun sürüyorsa
• Belirtiler önce iyileşip sonra kötüleşiyorsa
• Yılda 4 veya daha fazla sinüzit atağı geçiriyorsanız
• Soğuk algınlığı geçirmeden 10 günden uzun süren burun tıkanıklığı
• Bağışıklık sistemini zayıflatan bir hastalığınız varsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle belirtilerinizi dinler ve burnunuzu, boğazınızı, kulaklarınızı muayene eder. Yüzünüze hafifçe bastırarak hassasiyet olup olmadığını kontrol eder. Çoğu zaman tanı için ek testler gerekmez.

Yapılabilecek testler

• Ön rinoskopi: burnun ön kısmının ışıkla incelenmesi
• Nazal endoskopi: ince, bükülebilir bir kamera ile sinüslerin açıklıklarının değerlendirilmesi
• Bilgisayarlı tomografi (BT): kronik veya komplike vakalarda sinüslerin detaylı görüntülenmesi
• Alerji testleri: alerjik nedenler düşünüldüğünde

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sonrasında doktorunuz tanıyı netleştirmek için gerekli görürse görüntüleme isteyebilir. Sonrasında size evde uygulayabileceğiniz öneriler ve gerekiyorsa tedavi seçenekleri hakkında bilgi verir.

Tedavi

Sinüzit tedavisinin amacı semptomları hafifletmek ve sinüslerdeki iltihabı azaltmaktır. Tedavinin büyük kısmı evde uygulanabilecek basit yöntemlere dayanır.

Evde kişisel bakım

• Bol su ve ılık içecekler tüketerek mukusu inceltin
• Tuzlu su (serum fizyolojik) spreylerle veya irigasyon ile burun içini yıkayın
• Sıcak buhar soluyun (sıcak duş, buhar makinesi veya bir kase sıcak su ile başınızı örterek)
• Dinlenin ve uykunuzu alın
• Başınızı yüksekte tutarak uyuyun (ekstra yastık kullanın)
• Sigara dumanı, parfüm ve kimyasal maddelerden uzak durun
• Yüzünüze ılık kompres uygulayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, iltihabı azaltmak ve burun tıkanıklığını açmak için burun spreyleri veya kortikosteroid içeren spreyler önerebilir. Ağrı ve ateş için reçetesiz ağrı kesiciler kullanılabilir; ancak hangi ilacı ne kadar süre kullanacağınızı eczacınız veya doktorunuzla konuşun. Bakteriyel enfeksiyon düşünülüyorsa doktorunuz antibiyotik reçete edebilir. Antibiyotikler yalnızca doktorun önerdiği şekilde ve önerilen süre boyunca kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, kronik sinüzit ilaç tedavisine yanıt vermiyorsa veya burunda polip ya da ciddi anatomik daralma varsa cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Endoskopik sinüs cerrahisi ile sinüs açıklıkları genişletilerek normal drenaj sağlanır. Bu karar mutlaka kulak-burun-boğaz uzmanı tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Sinüzit atağı sırasında vücudunuzu dinlendirin. Gün içinde burnunuzu tuzlu su ile yıkamak ve bulunduğunuz ortamın havasını nemlendirmek semptomları azaltır. Ağrıyan bölgelere ılık kompres uygulayabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkollü içeceklerden kaçının
• Bilinen alerjenlerden (toz, polen, hayvan tüyü) uzak durun
• Yaşam alanınızı düzenli olarak havalandırın
• Ellerinizi sık sık yıkayarak enfeksiyonlardan korunun
• Düzenli uyku düzeni oluşturun

Diyet ve egzersiz

Bağışıklık sistemini desteklemek için meyve, sebze ve tam tahıllardan zengin dengeli bir beslenme önemlidir. Bol su içmek mukusu inceltir. Ateş yoksa ve kendinizi iyi hissediyorsanız hafif yürüyüşler yapabilirsiniz; ancak ağır egzersizden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik sinüzit, sürekli ağrı, nefes alamama ve koku kaybı nedeniyle yaşam kalitesini düşürebilir ve moral bozukluğuna yol açabilir. Bu süreçte sabırlı olun, tedavinizi aksatmayın ve duygusal desteği ailenizden veya arkadaşlarınızdan alın.

Önleme

Sinüziti tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riski azaltmak için el hijyenine dikkat etmek, soğuk algınlığından korunmak, alerjileri kontrol etmek ve sigara dumanından uzak durmak önemlidir.

Aşılar

Grip aşısı ve zatürre aşısı, bu enfeksiyonlara bağlı sinüzit gelişme riskini azaltabilir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimine uymak, genel bağışıklığınızı da güçlendirir. Aşılar konusunda aile hekiminize veya yerel sağlık kuruluşunuza danışın.

Tarama programları

Sinüzit için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak tekrarlayan veya kronik sinüziti olan hastalarda altta yatan nedenleri araştırmak için alerji testleri veya görüntüleme yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Çok nadir olmakla birlikte enfeksiyonun göz çukuruna yayılması
• Beyin çevresindeki zarlara yayılan enfeksiyon (menenjit)
• Beyin apsesi (son derece nadir)
• Kronik sinüzite dönüşme ve koku duyusunun kalıcı olarak azalması

Uzun vadeli görünüm

Uygun ve zamanında tedavi ile akut sinüzit büyük ölçüde iyileşir. Kronik sinüzit ise kontrol altında tutulabilir; medikal tedavi ve gerekli durumlarda cerrahiyle yaşam kalitesi belirgin şekilde artar. Düzenli doktor takibi bu süreçte çok önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.