Evcil Hayvan Alerjileri

Genel Bakış

Evcil hayvan alerjisi, bağışıklık sisteminizin evcil hayvanların deri pulları, tükürüğü veya idrarındaki proteinlere aşırı tepki vermesidir. Bu durum, kedi ya da köpek gibi hayvanlarla temas ettiğinizde hapşırma, burun akıntısı, kaşıntılı gözler ve nefes darlığı gibi belirtilere yol açabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Toplumun yaklaşık yüzde 10-20'sinin evcil hayvanlara karşı alerjik olduğu tahmin edilmektedir. Kedi alerjisi köpek alerjisinden daha sık görülür.

Her yaşta ortaya çıkabilir. Ailede alerji, astım veya egzama öyküsü olan kişilerde risk daha yüksektir. Çocuklarda ve genç erişkinlerde daha sık başlar, ancak ileri yaşlarda da ilk kez görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Hapşırma
• Burun akıntısı veya tıkanıklığı
• Kaşıntılı, sulu, kızarmış gözler
• Öksürük, hırıltı veya nefes darlığı
• Ciltte temas edilen bölgede kızarıklık veya kaşıntı

Çocuklarda belirtiler

• Sık sık burun akıntısı veya tıkanıklığı
• Gözleri kaşıma, ovalama
• Hapşırma nöbetleri
• Çocukta astım varsa hırıltı veya öksürük
• Uyku güçlüğü veya huzursuzluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Burun tıkanıklığı ve sinüs sorunları
• Kronik öksürük veya hırıltı (astım kötüleşmesi)
• Göz kuruluğu veya kaşıntı
• Egzama (cilt kuruluğu ve kaşıntı) alevlenmeleri
• Yorgunluk hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Evcil hayvanların deri pulları (kepeği)
• Tükürük
• İdrar
• Bu maddeler havaya karışınca solunur ve alerjik reaksiyon tetiklenir

Risk faktörleri

• Ailede alerji, astım veya egzama öyküsü
• Astım veya alerjik rinit (saman nezlesi) olması
• Evde birden fazla evcil hayvan beslemek
• Erken yaşta yoğun hayvan maruziyeti
• Havadaki küf ve toz gibi diğer alerjenlere maruziyet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı, hırıltı veya göğüste sıkışma varsa, aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Yüzde, dudaklarda veya boğazda şişme fark ederseniz, hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler aylardır devam ediyorsa veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir aile hekimine veya alerji uzmanına görünün.
• Reçetesiz alerji ilaçları etkili olmuyorsa doktorunuza danışın.

Tanı

Doktorunuz öncelikle belirtilerinizi dinler ve size evcil hayvanlarla temasınızı sorar. Ardından fizik muayene yapar. Gerekirse alerji testleri ister.

Yapılabilecek testler

• Deri prik testi: Kolunuzun derisine çok az miktarda alerjen damlatılıp bir iğne ucuyla hafifçe çizilir; kızarıklık ve kabarma olup olmadığına bakılır.
• Kan testi: Kanda belirli alerjenlere karşı antikor (IgE) düzeyi ölçülür.
• Burun sürüntüsü veya balgam incelemesi (bazen faydalı olabilir).
• Doktorunuz gerekli görürse solunum fonksiyon testi (spirometri) yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Sonuçlara göre doktorunuz size kişisel bir yönetim planı hazırlar. Tanı almak belirtilerinizin soğuk algınlığı veya sinüzit gibi diğer hastalıklardan ayırt edilmesini sağlar.

Tedavi

Tedavinin temeli mümkünse alerjenden uzak durmak ve belirtileri azaltacak yöntemleri uygulamaktır. İlaç tedavisi, burun spreyleri ve bazen alerji aşıları (immünoterapi) doktor tarafından önerilebilir. Evcil hayvanınız varsa tamamen vazgeçmeniz gerekmeyebilir; bazı stratejilerle riski azaltabilirsiniz.

Evde kişisel bakım

• Evcil hayvanı yatak odanızdan uzak tutun.
• Yüksek verimli hava filtresi (HEPA) kullanın.
• Hayvanın kaldığı alanları sık sık elektrikli süpürgeyle temizleyin.
• Evcil hayvanı, alerjik olmayan birinin haftada bir yıkaması yardımcı olabilir.
• Evcil hayvanla temas sonrası ellerinizi yıkayın ve yüzünüzü ovalamayın.
• Evinizde toz ve hayvan tüyünü azaltmak için sık sık havalandırma yapın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, hapşırma ve burun akıntısını azaltan antihistaminikler, burun tıkanıklığını gideren burun spreyleri veya alerji aşıları (immünoterapi) önerebilir. Bu tedavilerin türü ve süresi kişiye özeldir. İlaçlarınızı ve dozlarını doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu durum için cerrahi bir tedavi söz konusu değildir. Alerjiye bağlı sinüs veya burun eti sorunları gelişirse, doktorunuz ek değerlendirme ve gerekiyorsa cerrahi seçenekleri görüşebilir, ancak bu yalnızca komplikasyon durumunda nadiren gerekir.

Bu durumla yaşamak

Evcil hayvan alerjisiyle yaşamak, belirtilerinizi tetikleyen durumları öğrenmek ve bazı alışkanlıklar edinmek demektir. Hayvanınızı sevmeye devam edebilirsiniz ancak belirtilerinizi azaltmak için birkaç yaşam tarzı değişikliği yapmanız gerekebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Evcil hayvana sarılırken yüzünüzü temas ettirmeyin.
• Kıyafetlerinizi hayvanın olduğu ortamdan sonra değiştirin.
• Evinizde çıplak ayakla dolaşmayın, halıları en aza indirin.
• Düzenli olarak banyo yapın ve saçınızı yıkayın.
• Doktorunuzla astım ilaçlarınızın kontrolünü sağlayın.

Diyet ve egzersiz

Evcil hayvan alerjisinin doğrudan beslenmeyle ilgisi yoktur. Ancak genel sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz, bağışıklık sisteminizi güçlendirebilir. Özellikle astımınız varsa egzersiz öncesi doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Evcil hayvanınıza karşı alerjik olmak üzücü olabilir; özellikle de onu çok seviyorsanız. Kaygı, üzüntü veya hayal kırıklığı hissetmeniz normaldir. Belirtileriniz nedeniyle hayvanınızdan uzak durmak zorunda kalmak duygusal zorluklar yaratabilir. Bu duygularınızı doktorunuzla veya terapistle paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Evcil hayvan alerjisini tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak riski azaltmak için bebeklik döneminde evcil hayvan maruziyetini dengelemek, evi iyi havalandırmak ve düzenli temizlik yapmak faydalı olabilir. Alerjisi olan kişiler için evde yeni evcil hayvan beslemeye karar vermeden önce doktorla görüşmek önerilir.

Aşılar

Alerji aşıları (immünoterapi) bir çeşit tedavidir, ancak korunma olarak değil. Bu aşılar alerjiye neden olan maddeye karşı vücudun toleransını artırmayı hedefler. Koruyucu bir aşı olarak değil, tedavi seçeneği olarak düşünülmelidir.

Tarama programları

Rutin bir tarama önerilmez. Ancak astım gibi altta yatan hastalığı olanlarda veya şüpheli belirtileri olanlarda alerji testi doktor kararıyla yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik sinüzit veya burun eti (polip) oluşumu
• Astımın kötüleşmesi veya astım krizleri
• Uyku bozuklukları ve yorgunluk
• Kulak enfeksiyonları (özellikle çocuklarda)
• Cilt enfeksiyonları (aşırı kaşıma sonucu)

Uzun vadeli görünüm

Evcil hayvan alerjisi ömür boyu sürebilir, ancak tedavi ve önlemlerle belirtiler çoğu zaman iyi kontrol edilebilir. Alerji aşıları sayesinde bazı kişilerde belirtiler belirgin azalabilir. Hayatınızı tamamen kısıtlamadan alerjinizi yönetmeniz mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.